Choroby zębów i jamy ustnej

Zdarza się głównie we śnie, głównie pozostaje niezauważone i w ciszy ściera zęby przez lata.

Kiedy w szczęce nie zostaje miejsce, wyrzynający się ząb naciska na sąsiada i na dziąsło.

Kliknięcia, ból albo blokowanie żuchwy. Większość przypadków rozwiązuje się bez operacji.

Ślina to naturalna ochrona jamy ustnej. Kiedy jej ubywa, próchnica, zapach i nadwrażliwość rosną razem.

Zapalenie kapturka dziąsłowego nad częściowo wyrżniętym zębem. Może szybko się nasilić.

Białe plamy wywołane przez grzyba. Po zetarciu odsłania się czerwona powierzchnia.

Ból żuchwy nie zawsze pochodzi ze stawu. Najczęściej źródłem są same mięśnie żucia; kiedy ucisk na mięsień w trakcie badania przywraca znajomy ból, wskazuje to w tę stronę.

Kliknięcie w żuchwie i brak otwierania ust to nie dwa osobne problemy; najczęściej są to dwa etapy tego samego procesu. Czas, który mija między nimi, może zmienić wynik.

Jeśli usta pozostają otwarte i nie możesz ich zamknąć, głowa żuchwy mogła zaklinować się przed dołem stawowym. Zajmujemy się tym tego samego dnia; im dłużej czekasz, tym bardziej skurcz mięśni utrudnia nastawienie.

Jeśli po uderzeniu w żuchwę twoje zęby nie spotykają się już tak jak wcześniej, może być złamanie. Ocenia się to w szpitalu; zwłoka może pozwolić kości zrosnąć się w złym położeniu.

Jeśli po usunięciu zęba ból narósł, a nie zelżał, skrzep w zębodole mógł zostać utracony wcześnie. Suchy zębodół nie jest zakażeniem w zwykłym rozumieniu; nie należy oczekiwać, że ustąpi po samych antybiotykach.

Zaniedbane zakażenie zęba może zagnieździć się w samej kości. Zapalenie kości i szpiku jest rzadkie, ale gdy się zadomowi, leczenie trwa tygodniami i musi być prowadzone razem ze szpitalem.

Niektóre leki i radioterapia podana na głowę i szyję obniżają zdolność kości szczękowej do gojenia. Objawem określającym ten stan jest odsłonięta kość widoczna pod dziąsłem.

Torbiele kości szczękowych rosną w ciszy. Większość zauważa się na zdjęciu panoramicznym wykonanym z innego powodu; do tego dnia mogły nie dawać żadnych objawów.

Kiedy kwas żołądkowy dociera do jamy ustnej, rozpuszcza zęby chemicznie. Pierwszą osobą, która zauważa to starcie, jest najczęściej lekarz dentysta; pacjenci rzadko sami łączą żołądek z zębami.

Ból żuchwy, który zaczyna się przy chodzeniu i mija w spoczynku, może pochodzić z serca, a nie z zęba. Trzeba wtedy bez zwłoki zadzwonić pod 112.

Trzeszczenie w żuchwie mówi coś innego niż kliknięcie: zmieniła się powierzchnia stawu. Może to wprost wpływać na zwarcie i na plan leczenia.

Sączenie podbarwione na różowo, trwające kilka godzin po ekstrakcji, jest spodziewane. Czerwona krew, która wypełnia usta i cieknie mimo nagryzania gazika, nie jest.

Na grzbiecie języka pojawiają się czerwone, przypominające mapę plamy o wyraźnie zaznaczonych granicach. Te plamy przenoszą się w inne miejsce w ciągu dni. U większości osób są nieszkodliwe i nie wymagają leków.

Na grzbiecie języka są bruzdy, których głębokość bywa różna u różnych osób. U większości osób to po prostu budowa języka; objawy zwykle pochodzą nie z samych bruzd, lecz z tego, co się w nich zbiera.

Kiedy drobne wypustki na grzbiecie języka nie złuszczają się i wydłużają, przybierają wygląd włosów; barwniki, które się na nich zbierają, dają językowi brunatny albo czarny kolor.

Język, który staje się gładki, pęknięcia w kącikach ust i nawracające afty mogą być pierwszymi objawami niedoboru żelaza, witaminy B12 albo kwasu foliowego w jamie ustnej. Rozpoznanie stawia się badaniem krwi.

Afta to bolesna rana na miękkiej błonie śluzowej jamy ustnej, biaława w środku i z czerwonym brzegiem. Nie jest zakaźna; prawdziwym pytaniem jest, dlaczego ciągle wraca.

To długotrwały stan zapalny, który daje na błonie śluzowej jamy ustnej koronkowe białe linie, czerwone obszary albo rany. Nie jest zakaźny i wymaga regularnej obserwacji.

Biały obszar w jamie ustnej, którego nie da się zetrzeć i którego nie tłumaczy żadna inna znana choroba, nazywa się leukoplakią. Sam w sobie nie jest nowotworem; jest zmianą wymagającą obserwacji.

We wczesnym etapie pierwszym objawem najczęściej nie jest ból, lecz niegojąca się zmiana albo zmiana barwy. Rozpoznania nie stawia się patrzeniem, lecz badaniem tkanki, a leczenie prowadzi się poza stomatologią.

Zaczerwienienie, pękanie i strupy w kącikach ust najczęściej biorą się nie z suchości, lecz ze śliny zbierającej się w kąciku i z drobnoustrojów, które się tam mnożą.

Opryszczka pojawia się, gdy wirus opryszczki, który po pierwszym spotkaniu zostaje w zwoju nerwowym, od czasu do czasu znów się uaktywnia, a u większości osób wraca w to samo miejsce.

Taki obraz u dziecka, z gorączką i rozsianymi zmianami w jamie ustnej, to pierwsze spotkanie z wirusem opryszczki. Często myli się go z ząbkowaniem; obserwować trzeba przede wszystkim przyjmowanie płynów.

Miękki, przezierny pęcherzyk pojawiający się wewnątrz wargi albo pod językiem powstaje najczęściej wtedy, gdy śluz wycieka z uszkodzonego przewodu ślinianki i zbiera się w tkance.

Zaczerwienienie w miejscu, gdzie leży proteza, często nie boli i dlatego przechodzi niezauważone. Zwykle bierze się z noszenia protezy również w nocy i z tego, że jej powierzchni nigdy nie czyści się szczoteczką.

Pasmo pod językiem, które jest krótkie albo leży blisko koniuszka, nie zawsze sprawia kłopot. Decyzję podejmuje się nie na podstawie wyglądu, lecz tego, czy karmienie, mowa i ruch języka są rzeczywiście zaburzone.

Pieczenie języka i warg utrzymuje się, ale badanie nie pokazuje żadnej nadżerki ani plamy, która by je tłumaczyła. Kiedy nie udaje się znaleźć nic innego, co wyjaśniałoby pieczenie, taki obraz nazywa się zespołem pieczenia jamy ustnej.

Warga, język albo gardło puchnące w ciągu minut mogą być obrzękiem naczynioruchowym. Tego nie leczy się w stomatologii; ponieważ może zwęzić drogi oddechowe, ocenia się to na oddziale ratunkowym.

Lata słońca mogą zostawić dolną wargę trwale suchą i łuszczącą się, z zatartą granicą. Ta zmiana sama w sobie nie jest rakiem, ale uznaje się ją za stan przedrakowy i wymaga obserwacji.

Kwas wytwarzany przez bakterie rozpuszcza szkliwo. Wcześnie wykryta może nie wymagać nawet wypełnienia.

Krótkie, ostre ukłucie od zimna albo słodkiego. Zwykle nie jest chorobą samą w sobie, lecz ostrzeżeniem.

Zakażenie zbierające się przy wierzchołku korzenia albo w dziąśle. Tego się nie przeczekuje.

Zapalenie żywej tkanki zęba. Ma postać odwracalną i nieodwracalną, a rozróżnia je długość bólu.

Ból z pęknięcia, którego nie widzi zdjęcie rentgenowskie. Najtrudniejsze jest rozpoznanie.

Utrata szkliwa wprost pod wpływem kwasu, bez udziału bakterii. Postępuje innym mechanizmem niż próchnica.

Stan zapalny wracający po latach w zębie leczonym kanałowo. W większości przypadków ząb nadal da się uratować.

Uderzenie w ząb nie kończy się na widocznym złamaniu; uszkodzone mogą zostać także więzadło trzymające ząb na miejscu, korzeń i tkanka nerwowa wewnątrz niego. Kiedy wybity zostaje ząb stały, o wyniku decydują pierwsze minuty.

Tępe napięcie, które opina obie strony głowy jak opaska. Nie pulsuje i nie nasila się wyraźnie przy ruchu, ale często nakłada się na zaciskanie zębów i napięcie mięśni żucia.

Nawracające napady, najczęściej jednostronne i pulsujące. Kiedy ból rozchodzi się na skroń i szczękę, można go wziąć za ból zęba, a rozróżnienie chroni zdrowy ząb.

Jednostronne napady osadzające się za okiem i w szczęce, narastające w ciągu minut. Towarzyszą im czerwone oko i zatkany nos, a często bierze się je za ból zęba.

Ból, który zaczyna się z tyłu karku i rozprzestrzenia do skroni, czoła i za oko po tej samej stronie. Wyzwala go ruch karku albo długie pozostawanie w jednej pozycji.

Zapalna choroba naczyń krwionośnych, która może zajmować tętnicę skroniową. Po pięćdziesiątym roku życia pierwszym jej objawem może być zmęczenie żuchwy przy żuciu, a przy opóźnieniu utrata wzroku może być nieodwracalna.

Ból zęba i twarzy, który utrzymuje się, choć badanie i zdjęcia rentgenowskie nie pokazują przyczyny. Miejsce odczuwania bólu nie zawsze jest miejscem uszkodzenia.

Nagły ból po jednej stronie twarzy, trwający sekundy i przypominający porażenie prądem. Ponieważ tak bardzo przypomina ból zęba, zdrowe zęby bywają niepotrzebnie leczone.

Opadnięcie jednej strony twarzy w ciągu godzin. Pierwszą rzeczą, którą trzeba zrobić, jest wykluczenie udaru; rozstrzyga się to w szpitalu i nie zostawia na następny dzień.

Wirus ospy wietrznej reaktywujący się po latach w jednej gałęzi nerwu. W pierwszych dniach czuje się jak ból zęba; wysypka przychodzi później.

Mimowolny skurcz po jednej stronie twarzy. Zwykle zaczyna się w powiece, w ciągu miesięcy rozszerza się na policzek i kącik ust i może trwać nawet we snie.

Drętwienie wargi, brody albo języka, które nie mija po operacji zęba mądrości, implancie albo znieczuleniu. Wczesne zauważenie zmienia drogę, którą się dalej idzie.

Nagłe odcięcie dopływu krwi do mózgu albo krwawienie z naczynia. Kiedy twarz nagle opada, to pierwsza rzecz do wykluczenia, bo każda stracona minuta to utracona tkanka mózgu.

Drogi oddechowe raz za razem zwężają się i zamykają podczas snu. Rozpoznanie stawia się badaniem snu; lekarz dentysta zauważa objawy i bierze udział na etapie wykonania aparatu wysuwającego żuchwę.

Chrapanie słyszalne bez przerw w oddychaniu i bez spadków tlenu. Głośność dźwięku nie pokazuje nasilenia obrazu; rozróżnia je badanie snu.

Oddychanie przez usta zamiast przez nos wysusza jamę ustną, otwiera dziąsła na stan zapalny i u dzieci może wpływać na rozwój szczęk. Przyczyna zwykle leży w nosie.

To jeden z najczęstszych powodów, dla których dziecko śpi z otwartymi ustami. Rozpoznanie i decyzja o zabiegu należą do laryngologa; lekarz dentysta często zauważa to pierwszy.

Kiedy szerokość szczęki nie dorównuje żuchwie, pojawiają się zgryz krzyżowy i stłoczenie. Najłatwiej poszerzyć ją w latach wzrostu.

Pierwszy etap choroby dziąseł i jedyny etap w pełni odwracalny.

Nieodwracalna utrata kości trzymającej ząb, główna przyczyna utraty zębów u dorosłych.

Dziąsło cofa się i odsłania powierzchnię korzenia, najczęściej w wyniku zbyt mocnego szczotkowania.

Implant nie próchnieje, ale otaczające go tkanki mogą zachorować. Utrata kości jest nieodwracalna.

Węzeł na szyi albo pod żuchwą puchnie, bo odpowiada na zakażenie w pobliżu. Tkliwy węzeł, który przesuwa się pod palcem, najczęściej pochodzi od zęba albo od dziąseł.

To szybko rozprzestrzeniające się zakażenie, które obejmuje dno jamy ustnej po obu stronach naraz. Źródłem najczęściej jest dolny ząb boczny, a ponieważ może zwężać drogi oddechowe, prowadzi się je w szpitalu.

Kiedy zakażenie z zęba przebije kość i rozprzestrzeni się w tkanki twarzy, obrzęk traci wyraźną granicę. Gdy pójdzie w stronę oka albo w dół na szyję, nie jest to coś, co przeczekuje się w domu.

Kiedy złogi zbierające się w zagłębieniach migdałków twardnieją, tworzą białe, cuchnące grudki. Są jedną z przyczyn nieświeżego oddechu leżących poza jamą ustną i czyszczenie zębów ich nie usunie.

Jeśli okolica pod żuchwą puchnie, gdy zaczynasz jeść, a po chwili znów ustępuje, w przewodzie ślinianki może być przeszkoda. Kamień blokuje drogę, którą ślina wychodzi, a nie sam gruczoł.

Zapalenie ślinianki przebiega z szybkim obrzękiem gruczołu i bólem. Zadaniem lekarza dentysty jest zauważyć to w jamie ustnej i skierować dalej; leczenie prowadzi laryngologia.

Jeśli razem z ustami wysychają ci oczy, może to być choroba, w której układ odpornościowy atakuje gruczoły wytwarzające wydzieliny. Rozpoznanie stawia reumatologia; ochrona jamy ustnej toczy się dalej w stomatologii.

Jeśli przed uchem albo pod żuchwą jest niebolesny, wolno rosnący guzek, nie należy oczekiwać, że zniknie sam. Ta strona nie stawia rozpoznania; tłumaczy, do którego lekarza się zgłosić i dlaczego nie należy czekać.

Część zakażeń zatok, które utrzymują się po jednej stronie, nieprzyjemnie pachną i ciągle wracają, zaczyna się w górnych zębach bocznych. Leczenia zatok bez zajęcia się zębem, który za tym stoi, nie należy uważać za trwałe.

Po usunięciu górnego zęba bocznego między jamą ustną a zatoką może zostać przejście. Woda spływająca do nosa przy piciu to najbardziej znany objaw; małe połączenie może zamknąć się samo, a szerokie zamyka się chirurgicznie.

Uczucie pełności i zatkania ucha, trzaski i słyszenie własnego głosu najczęściej pochodzą z trąbki Eustachiusza. Zadaniem lekarza dentysty jest odróżnić ten obraz od stawu skroniowo-żuchwowego i skierować do właściwego specjalisty.