Co to jest?
Korzenie górnych trzonowców i przedtrzonowców opierają się o dno zatoki szczękowej. Jeśli to cienkie dno odejdzie razem z korzeniem w trakcie ekstrakcji, między jamą ustną a zatoką powstaje połączenie. W stanie świeżym, w pierwszych dniach, nazywa się to połączeniem zębodołowo-zatokowym; jeśli się nie zamknie, a jego wewnętrzna powierzchnia wyściele się błoną śluzową, zmienia się w trwały kanał, przetokę zębodołowo-zatokową.
Objawy zwykle zauważasz sam. Woda albo płyn do płukania wypływa z nozdrza po tej samej stronie, przy mówieniu czujesz uciekające powietrze, a palenie albo picie przez rurkę staje się trudne. Może do tego dojść zatkany nos po tej samej stronie, nieprzyjemny zapach i zły smak w ustach. Objawy mogą zacząć się nie w chwili ekstrakcji, lecz kilka dni później.
O przebiegu decyduje wielkość połączenia. Przy połączeniach do około dwóch milimetrów należy oczekiwać samoistnego zamknięcia, dopóki skrzep jest chroniony. Przy szerszych połączeniach i przy przetokach trwających dłużej niż trzy tygodnie samoistnego zamknięcia nie należy oczekiwać; tutaj zatoka pozostaje w kontakcie z florą jamy ustnej, więc ryzyko zakażenia rośnie.
Objawy
Nie muszą wystąpić wszystkie naraz.
Skąd się bierze?
- 01
Usunięcie górnych trzonowców i zębów mądrości
W zębach, których korzenie wchodzą w zatokę i są rozstawione albo zakrzywione, cienka kość dna zatoki może odejść razem z korzeniem. Trudne ekstrakcje i pękające korzenie zwiększają tę możliwość.
- 02
Torbiele i duże zmiany zapalne przy wierzchołku korzenia
Torbiel albo ziarniniak przy wierzchołku korzenia mogą już wcześniej rozpuścić kość dna zatoki. Po usunięciu zmiany zostaje obszar bez pokrycia kostnego.
- 03
Zabiegi w okolicy zatoki
Wprowadzenie implantu, podniesienie dna zatoki i wydobycie fragmentu korzenia wepchniętego do zatoki mogą otworzyć granicę między jamą ustną a zatoką. Te zabiegi planuje się wcześniej na podstawie tomografii.
- 04
Utrata skrzepu po ekstrakcji
W pierwszych dniach mocne wydmuchiwanie nosa, picie przez rurkę, palenie i energiczne płukanie ust przesuwają skrzep. Małe połączenie, które zamknęłoby się samo, może wtedy zostać otwarte.
Jak przebiega?
- Świeże połączenie
Połączenie zauważone w trakcie ekstrakcji
Lekarz dentysta sprawdza okolicę zaraz po ekstrakcji. Szew założony na tej samej wizycie i chroniony skrzep najczęściej nie pozwalają, żeby połączenie stało się trwałe.
- Małe
Połączenie do dwóch milimetrów
Dopóki skrzep pozostaje na miejscu, należy oczekiwać samoistnego zamknięcia. Rozstrzygające w tym okresie jest niewydmuchiwanie nosa i unikanie wszelkich ruchów ssących.
- Szerokie
Połączenie o wielkości pięciu milimetrów albo większe
Samoistnego zamknięcia nie należy oczekiwać. Planuje się zamknięcie chirurgiczne pokryciem z tkanek miękkich; im wcześniej wykonany zabieg, tym łatwiej ochronić zatokę.
- Przetoka
Przejście, które stało się trwałe
Połączenie trwające dłużej niż trzy tygodnie wyściela się wewnątrz błoną śluzową i nie zamyka się samo. Przed zamknięciem tkankę tę usuwa się, a zakażenie w zatoce opracowuje.
Jak się to leczy?
Jeśli połączenie zauważono w trakcie ekstrakcji, pierwszym celem jest utrzymanie skrzepu na miejscu. Okolicę zamyka się szwami, a jeśli uzna się to za konieczne, stosuje się wchłanialny opatrunek; dostajesz zalecenie, żeby nie wydmuchiwać nosa, nie używać rurki i kichać z otwartymi ustami. Przestrzeganie zasad w tym okresie wprost wpływa na wynik.
Zamknięcie chirurgiczne wykonuje się przy szerokich połączeniach i przy tych, które nie zamykają się same. Płat z tkanek miękkich przygotowany z policzka albo podniebienia przeprowadza się nad połączeniem i zaszywa tak, żeby nie pozostał pod napięciem; tam, gdzie powstała przetoka, najpierw usuwa się tkankę wyściełającą kanał. Zabieg należy do chirurgii szczękowo-twarzowej.
Jeśli w zatoce zagnieździło się zakażenie, opracowuje się je przed zamknięciem albo razem z nim, a w tym momencie można poprosić o ocenę laryngologiczną. Po zamknięciu należy oczekiwać, że przyjdziesz na kontrolę szwów, będziesz regularnie przyjmować otrzymane leki i przez dwa tygodnie unikać wszystkiego, co buduje ciśnienie.
- Ból twarzy i obrzęk policzka po tej samej stronie, narastające razem z gorączką
- Ropa wypływająca z nosa albo z miejsca po ekstrakcji
- Obrzęk i zaczerwienienie wokół oka
- Wyraźny wzrost ilości jedzenia i płynów przechodzących do nosa
Jak temu zapobiegać?
- Przed ekstrakcjami górnych zębów bocznych, które wyglądają na trudne, poproś o ocenę zależności między korzeniami a zatoką w badaniu obrazowym.
- Nie wydmuchuj nosa przez dwa tygodnie po ekstrakcji; kichaj z otwartymi ustami.
- Nie pij przez rurkę, nie pal i nie graj na instrumencie dętym; ruchy ssące i wydmuchujące podnoszą skrzep.
- Jeśli zauważysz, że woda idzie ci do nosa przy piciu, nie odkładaj kontroli; wczesne zamknięcie to mniejszy zabieg.
Najczęstsze pytania
- Czy połączenie między jamą ustną a zatoką zamknie się samo?
- Przy małych połączeniach należy oczekiwać zamknięcia, dopóki skrzep jest chroniony. Przy szerokich połączeniach i przy przetokach trwających dłużej niż trzy tygodnie nie należy oczekiwać samoistnego zamknięcia i w grę wchodzi zamknięcie chirurgiczne. Rozstrzygają wyniki badania i badania obrazowego.
- Jak mogę w domu poznać, że jest połączenie?
- Płyn wypływający z nozdrza po tej samej stronie przy piciu to najbardziej znany objaw. Nie sprawdzaj tego samodzielnie, zatykając nos i wydmuchując; ten ruch może powiększyć połączenie. Przy podejrzeniu zgłoś się do lekarza dentysty, gdzie potrzebną ocenę można bezpiecznie przeprowadzić w trakcie badania.
- Czy po zamknięciu połączenia można wprowadzić implant?
- Po wygojeniu okolicy i uspokojeniu zatoki plan implantologiczny można rozważyć ponownie. Jeśli nie ma dość wysokości kości, w grę wchodzą zabiegi dodatkowe, takie jak podniesienie dna zatoki. Decyzja ta zapada zgodnie z przebiegiem gojenia i tym, co pokazuje badanie obrazowe.
Ta treść ma charakter ogólnoinformacyjny i nie zastępuje badania na miejscu. Objawy różnych schorzeń nakładają się na siebie, a rozpoznanie można postawić wyłącznie klinicznie.