Co to jest?
W bólu głowy pochodzącym z karku problem leży nie w głowie, lecz w górnej części karku. Ból wytwarzają trzy pierwsze kręgi, stawy między nimi i przyczepione do nich mięśnie. Zaczyna się z tyłu karku i rozprzestrzenia po tej samej stronie do potylicy, skroni, czoła i czasem za oko. Typową cechą jest to, że nie zmienia strony między napadami.
Odczuwanie bólu w twarzy ma wyjaśnienie anatomiczne. Nerwy górnego odcinka szyjnego i nerw prowadzący czucie z twarzy spotykają się w tej samej grupie jąder w pniu mózgu. Na tym wspólnym przystanku sygnał przychodzący z karku może być odczytany tak, jakby przyszedł z twarzy. Ponieważ sygnały z mięśni żucia korzystają z tej samej drogi, z tym bólem możesz trafić do lekarza dentysty.
W badaniu widać kilka objawów razem: ograniczoną ruchomość karku, obudzenie się znajomego bólu przy ucisku określonego punktu w górnym odcinku szyjnym i pojawianie się bólu po długim pozostawaniu w tej samej pozycji. Ból najczęściej jest tępy, a pulsowanie nie wychodzi na pierwszy plan.
Objawy
Nie muszą wystąpić wszystkie naraz.
Skąd się bierze?
- 01
Stawy i krążki górnego odcinka szyjnego
Zmiany rozwijające się przez lata w powierzchniach stawowych i krążkach czynią tę okolicę wrażliwą na ból. Ból pojawia się przy ruchu i częściowo odpuszcza w spoczynku.
- 02
Postawa i długie pozostawanie bez ruchu
Kiedy głowa jest wysunięta do przodu, mięśnie karku pracują bez przerwy, żeby unieść jej ciężar. Praca biurowa, szycie, długa jazda i patrzenie w dół na telefon powtarzają to obciążenie codziennie.
- 03
Przebyty uraz karku
Ten ból może zacząć się nawet miesiące po nagłym urazie karku z przyspieszeniem i wyhamowaniem. Powiedzenie lekarzowi o wypadku albo upadku zmienia ocenę.
- 04
Pozycja snu i poduszka
Układ poduszki, który zgina kark w bok albo do przodu, obciąża stawy górnego odcinka szyjnego całą noc. U tych osób ból jest wyraźniejszy po przebudzeniu i w ciągu dnia trochę odpuszcza.
Jak przebiega?
- 1
Ból z przeciążenia
Pojawia się po długim czasie przed ekranem, po podróży albo przy nieodpowiedniej poduszce. Po poprawieniu postawy i odpoczynku odpuszcza w ciągu kilku dni.
- 2
Ból nawrotowy
Ból po tej samej stronie wraca kilka razy w miesiącu. Ruchy karku zaczynają być ograniczone, a poranna sztywność staje się zauważalna.
- 3
Ból stały
Ból występuje w większości dni, a jego nasilenie rośnie i maleje. Na tym etapie napięcie mięśni i ograniczenie ruchomości karmią się wzajemnie, a oceny nie należy odkładać.
Jak się to leczy?
Adresem leczenia tego stanu jest rehabilitacja medyczna; neurologia wchodzi w grę, gdy rozpoznanie trzeba odróżnić od innych. Bólu głowy pochodzącego z karku nie leczy się w stomatologii. Przyjście z zapisem tego, jaki ruch wywołuje ból i jak zmienia się on w ciągu dnia, ułatwia ocenę.
Tam należy oczekiwać pomiaru ruchomości karku, ręcznej oceny stawów górnego odcinka szyjnego i w razie potrzeby badania obrazowego. Kolejne kroki to program ćwiczeń, terapia manualna i dostosowanie sposobu pracy. Dla wsparcia rozpoznania można rozważyć blokadę odpowiedniego nerwu; decyzję podejmuje lekarz prowadzący.
Rolą lekarza dentysty jest rozróżnianie i wskazanie granicy. Ból mięśni żucia i ból związany z karkiem mogą uderzać w tę samą okolicę, a oba mogą też występować razem. Jeśli badanie wykaże udział mięśni żucia, zajmuje się nim osobno, ale nie należy oczekiwać, że ból głowy pochodzący z karku rozwiąże aparat w jamie ustnej.
- Osłabienie, drętwienie albo niezdarność ręki razem z bólem karku
- Ból karku i głowy pojawiający się po upadku albo uderzeniu
- Gorączka i sztywność karku towarzyszące bólowi głowy
Jak temu zapobiegać?
- Podnieś ekran do wysokości oczu, trzymaj klawiaturę na wysokości łokci i nie pracuj z głową pochyloną do przodu.
- Wstań, zanim minie godzina, i rozluźnij barki oraz kark spokojnymi ruchami.
- Niech poduszka ma taką wysokość, która ani nie podnosi karku, ani nie zgina go do przodu.
- Nie noś ciężkiej torby na jednym ramieniu, a patrząc na telefon, podnoś rękę.
Najczęstsze pytania
- Czuję ból w twarzy, więc dlaczego problem miałby być w karku?
- Nerwy górnego odcinka szyjnego i nerw prowadzący czucie z twarzy spotykają się w tej samej okolicy pnia mózgu. Z powodu tego wspólnego przystanku sygnał przychodzący z karku może być odczytany tak, jakby przyszedł z twarzy. Miejsce, w którym ból jest odczuwany, i miejsce, z którego pochodzi, mogą więc się różnić, a rozróżnia je badanie.
- Czy szyna nocna usunie też ten ból?
- Szynę nocną stosuje się, żeby zmniejszyć obciążenie spadające na mięśnie żucia. Jeśli część twojego bólu pochodzi z mięśni żucia, ta część może odpuścić, ale nie należy oczekiwać, że ból głowy pochodzący z karku zniknie po szynie. Kiedy oba stany występują razem, każdym zajmuje się właściwa dla niego metoda.
- Czy ten ból to migrena, czy typ napięciowy?
- Ból związany z karkiem jest najczęściej jednostronny i nie zmienia strony, pojawia się przy ruchu karku, a ruchomość karku jest ograniczona. W migrenie na pierwszy plan wychodzą nadwrażliwość na światło i dźwięk oraz nudności; ból typu napięciowego jest zwykle obustronny. Pewne rozróżnienie wymaga oceny lekarskiej.
Ta treść ma charakter ogólnoinformacyjny i nie zastępuje badania na miejscu. Objawy różnych schorzeń nakładają się na siebie, a rozpoznanie można postawić wyłącznie klinicznie.