چیست؟
سردرد تنشی دردی است کند و فشارنده که دو طرف سر را مانند یک نوار در بر می‌گیرد. مانند نبض نمی‌زند. حرکت‌های معمول مانند بالا رفتن از پله یا خم شدن، درد را به‌روشنی بیشتر نمی‌کنند. شدت آن بیشتر وقتها خفیف یا متوسط است؛ روز را دشوار میکند اما به‌کلی متوقفش نمی‌کند.
خاستگاه درد بافت مغز نیست. گرفتگی پوست سر، شقیقه، پشت گردن و عضله‌های جونده همراه با حساسیت مراکزی که این سیگنال‌ها را پردازش می‌کنند با هم نقش دارند. به همین دلیل ممکن است هنگام درد، وقتی روی شقیقه، پشت گردن یا عضله جونده خود فشار می‌آورید حساسیتی بیابید.
آنچه به دندانپزشکی مربوط میشود این است: در کسی که عادت فشردن دندانها دارد، عضله‌های جونده در طول روز و در شب کار می‌کنند و درد خودشان را به همان ناحیه می‌افزایند. دو تابلو می‌توانند یکدیگر را تغذیه کنند. اگر سهم عضله دیده نشود، مسکن به‌تنهایی ممکن است آسودگی مورد انتظار را ندهد.
نشانه‌ها
لازم نیست همه این‌ها با هم باشند.
چرا رخ میدهد؟
- 01
گرفتگی عضله و عادت فشردن دندانها
منقبض ماندن طولانی عضله‌های شقیقه، پشت گردن و جونده در عضلهها نقاط حساس پدید می‌آورد. در کسی که در طول روز ناخودآگاه دندان‌هایش را به هم قفل میکند، این بار هر روز تکرار میشود.
- 02
بی‌خوابی و خستگی
خواب کوتاه و بریده‌بریده آستانه درد را پایین می‌آورد. همان گرفتگی عضلانی که در یک روز سرحال بی‌صدا می‌ماند، ممکن است در روزی بی‌خواب به شکل درد حس شود. این چرخه در کسانی که شیفتی کار می‌کنند زیاد دیده میشود.
- 03
وضعیت بدن و ساعت‌های پشت صفحه نمایش
وقتی سر رو به جلو خم می‌ماند، عضله‌های پشت گردن برای نگه داشتن سر پیوسته کار می‌کنند. در کسانی که ساعت‌ها در یک وضعیت پشت صفحه نمایش می‌مانند، درد بیشتر وقتها در میانه روز آغاز میشود و رو به شب بیشتر میشود.
- 04
مصرف مکرر مسکن
مصرف مسکن در بیشتر روزهای هفته میتواند به مرور در پرتکرارتر شدن سردرد سهم داشته باشد. گفتن میزان مصرف خود به پزشک، امکان ارزیابی این احتمال را فراهم میکند.
چگونه پیش می‌رود؟
- ۱
اپیزودیک نادر
شمار روزهای دردناک کمتر از یک روز در ماه است. معمولاً پس از یک روز خسته یا پرفشار پدید می‌آید و با استراحت پس می‌نشیند.
- ۲
اپیزودیک مکرر
درد بین یک تا چهارده روز در ماه رخ میدهد. در این مرحله یادداشت کردن محرک‌ها و ارزیابی بار عضلانی معنا پیدا میکند.
- ۳
مزمن
درد بیش از پانزده روز در ماه و بیش از سه ماه ادامه دارد. در این مرحله ارزیابی مغز و اعصاب نباید به تعویق بیفتد و مصرف مسکن هم باید بازبینی شود.
چگونه درمان میشود؟
گذاشتن تشخیص و تصمیم دارویی در حوزه مغز و اعصاب است. الگو، فراوانی و یافته‌های همراه سردرد ارزیابی می‌شوند؛ در صورت لزوم علت‌های دیگر کنار گذاشته می‌شوند. داروهایی که در درد حاد به کار می‌روند با درمان پیشگیرانه‌ای که در دردهای مکرر مطرح میشود تصمیم‌های جداگانه‌ای هستند و این تصمیم را پزشک می‌گیرد.
سهم دندانپزشک در سمت عضله و اکلوژن است. معاینه دستی عضله‌های جونده، اندازه‌گیری میزان باز شدن دهان و نشانه‌های سایش روی دندانها و پرکردگی‌ها سهم فشردن دندانها را نشان میدهد. پلاک شبانه میتواند در کسانی که مناسب دانسته می‌شوند برای کاستن از بار عضلانی به کار رود؛ جای داروی سردرد را نمیگیرد و به‌تنهایی یک برنامه درمانی به شمار نمی‌آید.
برای کاستن از سهم عضلانی، درباره تمرین‌های آگاهی در طول روز، حرکت‌های پشت گردن و شانه، بازبینی نظم کاری و ثابت کردن ساعت‌های خواب گفت‌وگو میشود. اگر فیزیوتراپی لازم باشد، ارجاع به بخش مربوط انجام میشود. این گام‌ها برنامه مغز و اعصاب را کامل می‌کنند، جای آن را نمی‌گیرند.
- سردردی که ظرف چند ثانیه به شدیدترین حالت خود می‌رسد و پیش‌تر مانند آن تجربه نشده است
- سردردی که تب و سفتی پشت گردن همراه آن است
- همراه شدن سردرد با از دست رفتن بینایی، اختلال گفتار یا ضعف در بازو
چگونه پیشگیری میشود؟
- در طول روز مرتب بررسی کنید که دندان‌هایتان با هم تماس دارند یا نه؛ لب‌ها باید بسته و دندانها از هم جدا باشند.
- ساعت بیدار شدن و خوابیدن خود را حتی در آخر هفته ثابت نگه دارید و مدت خواب را کوتاه نکنید.
- صفحه نمایش را هم‌تراز چشم قرار دهید و پیش از گذشتن یک ساعت، وقفه‌های کوتاه بدهید و پشت گردن و شانه‌ها را شل کنید.
- روزهایی را که مسکن مصرف می‌کنید در تقویم علامت بزنید و این فهرست را به پزشک خود نشان دهید.
پرسش‌های متداول
- آیا پلاک شبانه سردرد مرا برطرف میکند؟
- هدف پلاک شبانه کاستن از باری است که فشردن دندانها بر عضلهها وارد میکند. اگر سهم عضلانی درد شما بزرگ باشد، ممکن است آسودگی دیده شود، اما این تضمین درمان نیست و جای درمان دارویی سردرد تنشی را نمیگیرد.
- سردرد تنشی را چگونه از میگرن جدا کنم؟
- درد تنشی بیشتر وقتها دوطرفه و کند است و مانع حرکت نمیشود. میگرن اما معمولاً یکطرفه و ضرباندار است؛ تهوع و حساسیت به نور و صدا همراه آن است و با حرکت بیشتر میشود. تفکیک قطعی را پزشک با معاینه انجام میدهد.
- آیا مصرف منظم مسکن برایم مشکلساز میشود؟
- مصرف پیوسته مسکنها بیش از چند روز در هفته میتواند به مرور در پرتکرارتر شدن درد سهم داشته باشد. به جای اینکه خودسرانه میزان مصرف را بالا ببرید، آن را به پزشک خود اطلاع دهید؛ تصمیم کاستن از مصرف هم همراه با پزشک گرفته میشود.
این محتوا جنبه اطلاع‌رسانی عمومی دارد و جایگزین معاینه حضوری نیست. علائم میان بیماری‌ها مشترک‌اند و تشخیص تنها بالینی انجام میشود.