Nedir?
Gerilim tipi baş ağrısı, başın iki yanını bir bant gibi saran, künt ve basınç veren bir ağrıdır. Nabız gibi atmaz. Merdiven çıkmak ya da eğilmek gibi sıradan hareketler ağrıyı belirgin biçimde artırmaz. Şiddeti çoğu zaman hafif ya da ortadır; günü zorlaştırır ama tamamen durdurmaz.
Ağrının kaynağı beyin dokusu değildir. Kafa derisi, şakak, ense ve çiğneme kaslarındaki gerginlik ile bu sinyalleri işleyen merkezlerin duyarlılığı birlikte rol oynar. Bu yüzden ağrı sırasında şakağınıza, ensenize ya da çiğneme kasınıza bastırdığınızda hassasiyet bulunabilir.
Diş hekimliğini ilgilendiren yanı şudur: sıkma alışkanlığı olan kişide çiğneme kasları gün boyu ve gece çalışır, aynı bölgeye kendi ağrısını ekler. İki tablo birbirini besleyebilir. Kas payı görülmezse tek başına ağrı kesici beklenen rahatlamayı vermeyebilir.
Belirtiler
Bu belirtilerin hepsinin birden görülmesi gerekmez.
Neden olur?
- 01
Kas gerginliği ve sıkma alışkanlığı
Şakak, ense ve çiğneme kaslarının uzun süre kasılı kalması kaslarda hassas noktalar oluşturur. Dişlerini gün içinde farkında olmadan kenetleyen kişide bu yük her gün tekrarlanır.
- 02
Uykusuzluk ve yorgunluk
Kısa ve bölünmüş uyku, ağrı eşiğini düşürür. Aynı kas gerginliği dinlenmiş bir günde sessiz kalırken uykusuz bir günde ağrı olarak hissedilebilir. Vardiyalı çalışanlarda bu döngü sık görülür.
- 03
Duruş ve ekran süresi
Baş öne eğik durduğunda ense kasları başı taşımak için sürekli çalışır. Saatlerce aynı pozisyonda kalan ekran çalışanlarında ağrı çoğu zaman gün ortasında başlar ve akşama doğru artar.
- 04
Ağrı kesicinin sık kullanımı
Ağrı kesicilerin haftanın çoğu gününde kullanılması, zamanla baş ağrısının sıklaşmasına katkıda bulunabilir. Kullanım sıklığınızı hekiminize söylemek bu ihtimalin değerlendirilmesini sağlar.
Nasıl ilerler?
- 1
Seyrek epizodik
Ağrılı gün sayısı ayda birin altındadır. Genellikle yorgun ya da yoğun bir günün ardından çıkar ve dinlenmeyle geriler.
- 2
Sık epizodik
Ayda bir ile on dört gün arasında ağrı olur. Bu aşamada tetikleyicileri not etmek ve kas yükünü değerlendirmek anlamlı hale gelir.
- 3
Kronik
Ağrı ayda on beş günden fazla ve üç aydan uzun sürer. Bu aşamada nöroloji değerlendirmesi ertelenmemeli, ağrı kesici kullanımı da gözden geçirilmelidir.
Nasıl tedavi edilir?
Tanının konması ve ilaç kararı nörolojinin alanıdır. Baş ağrısının deseni, sıklığı ve eşlik eden bulguları değerlendirilir; gerekirse başka nedenler dışlanır. Akut ağrıda kullanılan ilaçlar ile sık ağrıda gündeme gelen koruyucu tedavi ayrı kararlardır ve bu kararı hekim verir.
Diş hekiminin katkısı kas ve kapanış tarafındadır. Çiğneme kaslarının elle muayenesi, ağız açıklığının ölçülmesi, dişlerdeki ve dolgulardaki aşınma izleri sıkmanın payını gösterir. Gece plağı, uygun görülen kişilerde kas yükünü azaltmak için kullanılabilir; baş ağrısı ilacının yerini tutmaz ve tek başına bir tedavi planı sayılmaz.
Kas kaynaklı payı azaltmak için gündüz farkındalık çalışmaları, ense ve omuz egzersizleri, çalışma düzeninin gözden geçirilmesi ve uyku saatlerinin sabitlenmesi konuşulur. Fizyoterapi gerekiyorsa ilgili birime yönlendirme yapılır. Bu adımlar nörolojinin planını tamamlar, onun yerine geçmez.
- Saniyeler içinde en şiddetli haline ulaşan, daha önce benzeri yaşanmamış baş ağrısı
- Ateş ve ense sertliğinin eşlik ettiği baş ağrısı
- Baş ağrısıyla birlikte görme kaybı, konuşma bozukluğu ya da kolda güçsüzlük
Nasıl önlenir?
- Gün içinde dişlerinizin temas edip etmediğini düzenli olarak kontrol edin; dudaklar kapalı, dişler ayrık durmalıdır.
- Uyanma ve yatma saatlerinizi hafta sonu dahil sabit tutun, uyku süresini kısaltmayın.
- Ekranı göz hizasına getirin ve bir saati geçmeden kısa aralar verip ense ile omuzları gevşetin.
- Ağrı kesici kullandığınız günleri takvime işaretleyin ve bu listeyi hekiminize gösterin.
Sık sorulan sorular
- Gece plağı baş ağrımı geçirir mi?
- Gece plağı diş sıkmanın kaslara bindirdiği yükü azaltmayı hedefler. Ağrınızın kas kaynaklı payı büyükse rahatlama görülebilir, ancak bu bir tedavi garantisi değildir ve gerilim tipi baş ağrısının ilaç tedavisinin yerini tutmaz.
- Gerilim tipi baş ağrısını migrenden nasıl ayırırım?
- Gerilim tipi ağrı çoğu zaman iki taraflıdır, künttür ve harekete engel olmaz. Migren ise genellikle tek taraflı, zonklayıcıdır; bulantı ile ışık ve ses hassasiyeti eşlik eder, hareketle artar. Kesin ayrımı muayene ile hekim yapar.
- Ağrı kesiciyi düzenli kullanmam sorun olur mu?
- Ağrı kesicilerin haftada birkaç günü aşan sürekli kullanımı, zamanla ağrının sıklaşmasına katkıda bulunabilir. Kullanım sıklığınızı kendi başınıza artırmak yerine hekiminize bildirin; kullanımı azaltma kararı da hekimle birlikte alınır.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve kişisel muayenenin yerini tutmaz. Belirtiler birden fazla hastalıkta ortak olabilir; teşhis yalnızca klinik muayene ile konur.