Nedir?
Üst çene sinüsü, elmacık kemiğinin altında yer alan hava boşluğudur. Üst azı ve küçük azı dişlerinin kökleri bu boşluğun tabanına çok yakın durur; bazı hastalarda arada yalnızca kâğıt inceliğinde bir kemik bulunur, bazılarında hiç kemik yoktur. Kök ucundaki bir iltihap ya da diş eti hastalığına bağlı kemik kaybı bu sınırı aştığında sinüs zarı iltihaplanır.
Diş kaynaklı sinüzit, sıradan sinüzitten birkaç noktada ayrılır. Genellikle tek taraflıdır ve nezle sonrası değil, sessizce başlar. Akıntı ve nefes kötü kokabilir, ağızda ısrarlı bir kötü tat olabilir. Öne eğilince yüzdeki basınç artar; üst arka dişler tek tek değil, topluca dolgun ve hassas hissedilir.
Kaynak diş her zaman ağrımaz. Uzun süre sessiz kalmış bir kök ucu iltihabı, tamamlanmamış bir kanal tedavisi ya da yıllar önce yapılmış bir işlem tabloyu sürdürüyor olabilir. Bu nedenle tekrarlayan tek taraflı sinüzitte üst dişlerin de değerlendirilmesi beklenir.
Belirtiler
Bu belirtilerin hepsinin birden görülmesi gerekmez.
Neden olur?
- 01
Kök ucu iltihabı olan üst dişler
Ölü ya da kanal tedavisi yarım kalmış bir dişin kök ucunda biriken iltihap, kemiği eriterek sinüs tabanına ulaşabilir. Bu dişler çoğu zaman ağrısızdır; hasta yalnızca burun şikâyetiyle başvurur.
- 02
İlerlemiş diş eti hastalığı
Üst azı dişlerinin çevresindeki kemik kaybı derinleştiğinde cep içindeki bakteriler sinüs tabanına yaklaşır. Dişin sallanması ve diş etinden akıntı gelmesi bu yola işaret edebilir.
- 03
Diş tedavisi ve cerrahi sonrası
Kanal dolgu maddesinin sinüse taşması, çekimde kök parçasının içeri itilmesi, implant ve sinüs tabanı yükseltme işlemleri sinüs zarını doğrudan etkileyebilir. Şikâyet işlemden haftalar sonra da başlayabilir.
- 04
Kök uçlarının sinüse yakınlığı
Bazı hastalarda kök uçları sinüs boşluğunun içine doğru çıkıntı yapar. Bu yapıda küçük bir enfeksiyon bile sinüse kolayca geçer; ilişki tedavi öncesi görüntülemeyle önceden görülebilir.
Nasıl ilerler?
- 1
Kaynağın sessiz dönemi
Dişte iltihap vardır ama şikâyet yoktur. Bulgu çoğu zaman başka bir nedenle çekilen filmde fark edilir.
- 2
Sinüs zarının kalınlaşması
Tek taraflı dolgunluk, geniz akıntısı ve üst arka dişlerde belirsiz bir basınç başlar. Ağrı henüz belirgin değildir.
- 3
İltihabın sinüsü doldurması
Burun tıkanıklığı, kokulu akıntı ve ağızda kötü tat öne çıkar. Öne eğilmek ve zıplamak şikâyeti artırır.
- 4
Tekrarlayan seyir
İlaç tedavisiyle şikâyet geriler, kaynak diş yerinde durduğu için bir süre sonra geri gelir. Yılda birkaç kez yinelenen tek taraflı sinüzit bu tabloyu düşündürür.
Nasıl tedavi edilir?
Tanı, klinik muayeneye ek olarak görüntülemeyle kurulur. Panoramik film kök ile sinüs ilişkisini yeterince göstermez; konik ışınlı tomografi hem kaynağı hem sinüsün doluluğunu ortaya koyar. Kulak burun boğaz hekiminin endoskopik muayenesi bu bilgiyi tamamlar.
Diş hekiminin işi kaynağı ele almaktır. Dişin durumuna göre kanal tedavisi, kök ucu cerrahisi ya da çekim planlanır; çekim yapılacaksa ağız ile sinüs arasında açıklık kalıp kalmadığı aynı seansta kontrol edilir. Sinüs boşluğunun kendi tedavisi diş hekiminin alanı değildir.
Sinüse yönelik tedavi kulak burun boğaz hekimine aittir; burun içi ilaçlar, yıkama ve gerekli görülen hastalarda endoskopik girişim bu başlıkta değerlendirilir. İki tedavi çoğu zaman birlikte planlanır. Yalnızca sinüse yönelik tedavi uygulandığında kaynak yerinde kaldığı için şikâyetin tekrarlaması beklenir.
- Göz kapağında ve göz çevresinde şişlik, kızarıklık
- Görmede bulanıklık, çift görme ya da göz hareketlerinde kısıtlanma
- Yüksek ateşle birlikte hızla artan tek taraflı yüz ağrısı ve şişlik
- Şiddetli baş ağrısı, ense sertliği veya bilinç bulanıklığı
Nasıl önlenir?
- Üst arka dişlerdeki kök ucu iltihaplarını sürüncemede bırakmayın; sessiz olmaları tedavi gerekmediği anlamına gelmez.
- Yarım kalmış kanal tedavilerini tamamlatın ve kontrol filmlerinizi hekiminizin önerdiği aralıkta çektirin.
- Diş eti hastalığında üst azıların çevresindeki kemik kaybı takip edilir; periyodik diş eti bakımını aksatmayın.
- Tek taraflı ve tekrarlayan sinüzit şikâyetinizi diş hekiminize de söyleyin; iki alan arasındaki bağ bu bilgiyle kurulur.
Sık sorulan sorular
- Diş ağrım yok, sinüzitim yine de dişten olabilir mi?
- Olabilir. Kaynak diş çoğu zaman ağrısızdır; kök ucundaki iltihap uzun süre sessiz kalabilir. Şikâyetin tek taraflı olması, akıntının kokması ve tedaviye rağmen tekrarlaması üst dişlerin de incelenmesini gerektiren bulgulardır.
- Panoramik film bu tabloyu göstermeye yeter mi?
- Çoğu zaman yetmez. Panoramik filmde kök uçları ile sinüs tabanı üst üste düşer, aradaki ilişki net görünmez. Konik ışınlı tomografi kaynağı ve sinüsün ne kadar dolduğunu ayrı ayrı gösterdiği için bu tabloda tercih edilir.
- Kaynak diş tedavi edilirse sinüzit geçer mi?
- Kaynak ortadan kalktığında şikâyetlerin gerilemesi beklenir; ancak sinüs içine yerleşmiş iltihabın kendi tedavisi de gerekebilir. Bu nedenle diş tedavisinden sonra kulak burun boğaz kontrolü çoğu zaman planın parçası olarak kalır.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve kişisel muayenenin yerini tutmaz. Belirtiler birden fazla hastalıkta ortak olabilir; teşhis yalnızca klinik muayene ile konur.