Nedir?
Östaki tüpü, orta kulağı geniz bölgesine bağlayan kısa bir kanaldır. Yutkunduğunuzda ve esnediğinizde kısa süre açılır, orta kulaktaki basıncı dış ortamla eşitler. Bu açılma yeterli olmadığında kulak zarının arkasındaki basınç düşer; kulak dolu, tıkalı ve baskı altında hissedilir.
Şikâyet tipik olarak dolgunluk, çıtırtı, kendi sesini kulakta duyma ve seslerin uzaktan gelmesidir. Uçakta, asansörde ve dalışta belirginleşir; nezle, alerji ve burun tıkanıklığı dönemlerinde artar. Yutkunmak ya da esnemek kısa süreli bir rahatlama sağlayabilir.
Bu tablonun diş kliniğinde konuşulmasının nedeni, aynı şikâyetin çene ekleminden de gelebilmesidir. Eklem kaynaklı dolgunlukta rahatsızlık çiğnemeyle artar, kulak önü ve şakak bölgesine baskı hassastır, ağzı açıp kapamak hissi değiştirir. Östaki kaynaklı tabloda ise burun ve basınç ilişkisi öndedir.
Belirtiler
Bu belirtilerin hepsinin birden görülmesi gerekmez.
Neden olur?
- 01
Üst solunum yolu enfeksiyonu ve alerji
Nezlede ve alerjik nezlede geniz mukozası şişer, tüpün ağzı daralır. En sık karşılaşılan zemin budur ve şikâyet çoğu zaman enfeksiyon geçtikten sonra bir süre daha sürer.
- 02
Burun ve geniz tıkanıklığı
Geniz eti büyümesi, sürekli burun tıkanıklığı ve ağızdan soluma tüpün açılmasını zorlaştırır. Çocuklarda kulak dolgunluğunun arkasında sıklıkla bu tablo bulunur.
- 03
Basınç değişimleri
Uçuş, dalış ve hızlı yükselti değişimi tüpü zorlar. Nezleliyken uçmak kulakta belirgin ağrı ve dolgunluk bırakabilir; şikâyet inişte daha çok hissedilir.
- 04
Mukozayı sürekli tahriş eden etkenler
Sigara dumanı, mesleki tozlar ve reflü geniz mukozasında kalıcı ödem yaratabilir. Erişkinde tek taraflı ve geçmeyen şikâyet, geniz bölgesinin ayrıca incelenmesini gerektirir.
Nasıl ilerler?
- Tıkalı tip
Tüpün yeterince açılamaması
En sık görülen biçimdir. Dolgunluk, basınç ve işitmede hafif azalma öndedir; genellikle burun tıkanıklığıyla birlikte gider.
- Basınç tipi
Uçuş ve dalışla ortaya çıkan tablo
Şikâyet yalnızca hızlı basınç değişimlerinde belirir. İnişte kulakta ağrı ve tıkanma olur, çoğu zaman saatler içinde geriler.
- Açık kalan tip
Tüpün kapanmaması
Daha seyrektir. Kendi sesiniz ve nefesiniz kulakta yankılanır; öne eğilince ya da uzanınca şikâyet azalır. Hızlı kilo kaybından sonra görülebilir.
- Uzayan tablo
Üç aydan uzun süren şikâyet
Şikâyet geçmiyor ya da tek tarafta ısrar ediyorsa geniz bölgesinin endoskopik muayenesi gerekir. Bu değerlendirme kulak burun boğaz hekiminin işidir.
Nasıl tedavi edilir?
Bu tabloda başvurulacak hekim kulak burun boğaz hekimidir. Orada kulak zarı otoskopla incelenir; orta kulak basıncını ölçen timpanometri ve işitme testi yapılabilir, gerekli görülürse burun ve geniz endoskopla değerlendirilir. Tanı bu muayeneyle konur, diş hekimi bu tabloya tanı koymaz.
Kulak burun boğaz hekiminin planı çoğu zaman altta yatan nedene yönelir; burun tıkanıklığı, alerji, geniz eti ve reflü gibi başlıklar ele alınır. Şikâyeti uzun süren hastalarda kulak zarına yönelik girişimler ya da tüpün genişletilmesine yönelik işlemler değerlendirilebilir. Bu seçeneklerin sırası ve zamanı o hekimin kararıdır.
Diş hekiminin rolü fark etmek ve ayırmakla sınırlıdır. Muayenede çiğneme kasları, çene eklemi ve ısırma incelenir; bulgular eklemi işaret ediyorsa konu diş hekimliğinin alanında ele alınır, kulak ve burun bulguları öndeyse yönlendirme yapılır. Çene eklemine yönelik bir tedavinin kulak dolgunluğunu geçireceği söylenemez.
- Ani gelişen işitme kaybı; aynı gün değerlendirme gerektirir
- Kulakta ağrı, ateş ve kulaktan akıntı gelmesi
- Erişkinde tek taraflı olup haftalarca geçmeyen kulak dolgunluğu
- Kulak şikâyetine eşlik eden yüzde güçsüzlük veya çift görme
Nasıl önlenir?
- Burun tıkanıklığını ve alerji şikâyetlerinizi sürüncemede bırakmayın; kulak basıncı büyük ölçüde burundan yönetilir.
- Nezleliyken uçmak zorundaysanız iniş sırasında sık yutkunun; çocuklar için önceden hekiminize danışın.
- Sigara dumanından uzak durun; duman geniz mukozasında kalıcı ödem yaratabilir.
- Çocuğunuz sürekli ağızdan soluyor ve horluyorsa kulak şikâyeti başlamadan değerlendirilmesini isteyin.
Sık sorulan sorular
- Kulak dolgunluğum çene eklemimden mi kaynaklanıyor?
- Ayrımı muayene yapar. Çiğnemekle artan, kulak önü ile şakak bölgesine baskıyla hassaslaşan ve ağzı açıp kapamakla değişen şikâyetler eklemi düşündürür. Burun tıkanıklığı, uçuş ve nezleyle ilişkili olanlar östaki tüpünü işaret eder. İki durum aynı hastada birlikte de bulunabilir.
- Kulak burun boğaz hekimi bir sorun bulamadı, diş hekimi ne yapabilir?
- Diş hekimi çene eklemini ve çiğneme kaslarını muayene eder. Bulgular eklem kaynaklı bir tabloyu düşündürüyorsa konu kendi alanında ele alınır. Muayenede böyle bir bulgu yoksa değerlendirme yeniden kulak burun boğaz hekimine bırakılır; kulak şikâyeti diş tedavisiyle açıklanmaya çalışılmaz.
- Kulağımdaki çınlama östaki tüpünden mi geliyor?
- Çınlama östaki tüpü işlev bozukluğuna eşlik edebilir, ancak tek başına bu tanıyı koydurmaz. Çınlamanın işitme kaybıyla, orta kulak sorunlarıyla ve başka nedenlerle de ilişkisi vardır. Bu nedenle önce kulak burun boğaz değerlendirmesi ve işitme testi beklenir.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve kişisel muayenenin yerini tutmaz. Belirtiler birden fazla hastalıkta ortak olabilir; teşhis yalnızca klinik muayene ile konur.