Bu ne demek?
Sağlam bir dişin içinde serbest hava bulunmaz. Çürüğün altında, kenarından kaçak yapan bir dolgunun boşluğunda, bir çatlağın içinde ya da tam doldurulmamış bir kök kanalında ise küçük bir hava cebi sıkışıp kalabilir. Uçak yükselirken dış basınç düşer ve o cepteki hava genleşir; inişte ya da dalışta derine inerken tersi olur, hava sıkışır. Bu hacim oynaması iltihaplı diş sinirine baskı yapar. Bu tabloya baro-odontalji denir.
Bu ağrıyı benzerlerinden ayıran şey tetikleyicisidir: sıcak, soğuk ya da ısırma değil, yalnızca basınç değişimi. İkinci ayırt edici ayrıntı ağrının uçuşun hangi anında geldiğidir. Tırmanışta başlayan ağrı, canlılığını yitirmiş ya da yitirmekte olan dişlerde daha sık tarif edilir; inişte başlayan ağrı ise canlı ama iltihaplı bir diş sinirini düşündürür. Bu ayrım tek başına tanı koydurmaz, ama hekime nereye bakacağını söyler.
Kaç dişin ağrıdığı da yol gösterir. Tek bir diş ağrıyorsa kaynak büyük olasılıkla o diştir. Aynı taraftaki üst arka dişlerin birkaçı birden ağrıyorsa, yanağınızda basınç ve burnunuzda tıkanıklık da varsa kaynak diş değil sinüs olabilir. Uçuş bittiğinde ağrının tamamen geçmesi bir şey yoktu anlamına gelmez; basınç eşitlendiği için susmuş olabilir.
Basınçla ortaya çıkan ağrının arkasında çoğu zaman yerde fark edilmemiş bir sorun vardır. Aşağıdaki başlıklar olasılık sıralaması değildir; hekimin muayene ve filmle ayırmaya çalıştığı kaynakları gösterir.
Olası nedenler
Evde ne yapılabilir?
- Ağrının uçuşun hangi anında başladığını, hangi dişte olduğunu ve indikten sonra ne kadar sürdüğünü not edin; bu üç bilgi muayenede filmden önce yol gösterir.
- Yakın zamanda ağrıyan, dolgusu kırılan ya da tedavisi yarım kalan bir dişiniz varsa uçuş veya dalış öncesi baktırın; yerde sessiz duran bir diş basınç altında sessiz kalmayabilir.
- Ağrıyan dişin üzerine aspirin ya da benzeri bir tableti ezerek koymayın; bu, diş etinde kimyasal yanık bırakır ve ağrıyı geçirmez.
- Uçuş sırasında ağrı başlarsa çenenizi sıkmayın ve o tarafla bir şey çiğnemeyin; sıkma, zaten baskı altındaki bir dişte ağrıyı artırır.
- İndikten sonra ağrı geçmiyor, saatler içinde artıyorsa
- Ağrıyan dişin çevresinde diş etinde ya da yüzünüzde şişlik varsa
- Ateş, halsizlik ya da ağzınızı açmakta zorlanma eklendiyse
- Uçuş veya dalış sırasında dişten ya da dolgudan bir parça kırıldıysa
- Üst dişlerdeki ağrıya gözünüzün altında baskı ve tek taraflı kötü kokulu burun akıntısı eşlik ediyorsa
Sık sorulan sorular
- Uçmadan önce diş hekimine gitmem gerekir mi?
- Şikâyetiniz yoksa uçuş tek başına bir kontrol nedeni değildir. Ama yakın zamanda ağrıyan, sıcak soğuk tutan, dolgusu kırılan ya da tedavisi yarım kalan bir dişiniz varsa uçuş öncesi bakılması mantıklıdır. Basınç değişimi yeni bir hasar yaratmaz; var olanı hissedilir hâle getirir. Dalış yapacaksanız ve yakın zamanda çekim ya da cerrahi geçirdiyseniz tarihini hekiminize söyleyin, karar dişin ve bölgenin durumuna göre değişir.
- Ağrı indikten sonra geçti, yine de baktırmalı mıyım?
- Baktırmanız yerinde olur. Basınç eşitlendiğinde ağrının kesilmesi beklenen bir şeydir ve kaynağın kendiliğinden düzeldiği anlamına gelmez. Aynı diş bir sonraki uçuşta yeniden ağrıyabilir. Muayene ve film çoğu zaman gözle görülmeyen bir çürüğü, kenarından kaçak yapan bir dolguyu ya da kanal tedavisinde boş kalmış bir bölümü gösterir.
- Bu ağrı sinüsten de olabilir mi?
- Olabilir. Üst arka dişlerin kökleri sinüs tabanına yakındır ve sinüsteki basınç değişimi bu dişlere ağrı olarak yansıyabilir. Ayrım genellikle şuradan çıkar: sinüs kaynaklı ağrıda tek bir diş değil aynı taraftaki birkaç üst diş birden ağrır ve burun tıkanıklığı eşlik eder. Diş kaynaklı ağrı ise tek bir dişte toplanır. Kesin ayrımı muayene ve gerektiğinde görüntüleme yapar.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve kişisel muayenenin yerini tutmaz. Belirtiler birden fazla hastalıkta ortak olabilir; teşhis yalnızca klinik muayene ile konur.