Bu ne demek?
Sağlıklı bir burunda iki taraf sırayla çalışır. Burun içindeki damarlar birkaç saatte bir taraf değiştirerek şişip incelir, bu yüzden gün içinde daha tıkalı olan taraf kendiliğinden değişir. Çoğu kişi bunu fark etmez. Tıkanıklığın hep aynı tarafta kalması, bu doğal döngünün üzerine yerel bir engelin eklendiğini düşündürür.
Bu belirtiyi benzerlerinden ayıran ayrıntı, tarafın değişmemesidir. Alerji ve soğuk algınlığı genellikle iki burun deliğini birden tutar ve nezle birkaç günde geriler. Haftalarca aynı tarafta süren tıkanıklık ise o taraftaki bir engeli işaret eder: eğri burun bölmesi, polip, geniz eti ya da üst çene sinüsünü dolduran bir iltihap. Üst azı dişlerinin kökleri bu sinüsün tabanına çok yakın durur; kökten gelen iltihap sinüsü tek taraflı doldurabilir.
Tıkanıklığın ne zaman başladığı da yol gösterir. Üst arka bir dişin çekilmesinden ya da kanal tedavisinden sonra başlayan tek taraflı tıkanıklık, ağız ile sinüs arasında kalmış bir açıklığı akla getirir. Çocukta aniden başlayan tek taraflı ve kokulu tıkanıklıkta burna kaçmış bir cisim düşünülür. Uzun süredir aynı tarafı tıkalı olan ve akıntısına kan karışan erişkinde ise değerlendirmeyi kulak burun boğaz yapar.
Tek taraflı tıkanıklıkta ilk iş, engelin burun boşluğunun içinde mi yoksa üst çene sinüsünde mi olduğunu ayırmaktır. Aşağıdaki başlıklar bir olasılık sıralaması değil, bakılan yerlerin listesidir.
Olası nedenler
Evde ne yapılabilir?
- Tuzlu su spreyi ya da hazır yıkama çözeltisiyle burun içini nemli tutabilirsiniz; bu, nedeni değiştirmez ama muayeneye kadar rahatlatır.
- Damar büzücü burun spreylerini üç günden uzun kullanmayın; daha uzun kullanımda tıkanıklığın ilaç bırakılınca daha ağır geri dönmesi sık görülür.
- Tıkanıklığın hangi tarafta olduğunu, ne zaman başladığını ve son bir yılda üst arka dişlerinizde bir işlem yapılıp yapılmadığını yazın; bu kayıt muayenede işe yarar.
- Burun içini cisim sokarak açmaya ya da tek deliği kapatıp sert sümkürmeye çalışmayın; mukoza kolay kanar ve basınç sinüse doğru artar.
- Tıkanıklıkla birlikte aynı taraftan tekrarlayan burun kanaması geliyorsa
- Aynı taraftaki yanağınızda ya da göz çevrenizde şişlik oluştuysa
- Göz kapağınız düştüyse, çift görüyorsanız ya da gözünüz öne doğru çıkmış gibiyse
- Ateş, şiddetli baş ağrısı ve ense sertliği eklendiyse
- Tıkanıklık üç haftadan uzun süredir aynı tarafta ve düzelmiyorsa
Sık sorulan sorular
- Tek taraflı burun tıkanıklığı dişimden kaynaklanabilir mi?
- Kaynaklanabilir. Üst azı ve küçük azı dişlerinin kökleri üst çene sinüsünün tabanına çok yakındır. Kökten gelen bir iltihap sinüs mukozasını kalınlaştırırsa tıkanıklık o tarafta yerleşir ve çoğu zaman kötü bir kokuyla birlikte gider. Diş muayenesi ve uygun görüntüleme, kaynağın dişte olup olmadığını gösterir. Yine de her tek taraflı tıkanıklığın nedeni diş değildir; eğri bölme ve polip de sık görülür.
- İlaç kullandım, tıkanıklık neden geri geliyor?
- Sinüse yönelik tedaviler mukozadaki şişliği azaltır. Tıkanıklığı sürdüren şey yapısal bir engelse ya da sinüsü sürekli besleyen bir kaynak varsa, ilaç bittiğinde tablonun geri dönmesi beklenen bir sonuçtur. Tekrarlayan tek taraflı tıkanıklıkta bu yüzden yalnızca ilaç değil, kaynağın aranması gündeme gelir.
- Önce kulak burun boğaza mı, diş hekimine mi gitmeliyim?
- İkisi de makul bir başlangıçtır. Tıkanıklık üst arka bir diş işleminden sonra başladıysa, tek taraflıysa ve kokuyla birlikteyse diş muayenesiyle başlamak zaman kazandırabilir. Kanama, koku almada azalma ya da yüzde uyuşma gibi bulgular varsa değerlendirmeyi kulak burun boğaz üstlenir. Bu iki alan çoğu zaman aynı hastayı birlikte ele alır.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve kişisel muayenenin yerini tutmaz. Belirtiler birden fazla hastalıkta ortak olabilir; teşhis yalnızca klinik muayene ile konur.