Bu ne demek?
Çene altınızda, boynunuzun yan tarafında ve kulak arkanızda onlarca lenf düğümü bulunur. Bunlar ağızdan, dişlerden, boğazdan ve yüz derisinden gelen sıvıyı süzen küçük filtrelerdir. Bölgede bir enfeksiyon başladığında düğümün içindeki savunma hücreleri çoğalır ve düğüm birkaç gün içinde büyür. Elinizle fark ettiğiniz şey çoğu zaman bu büyümüş filtredir; sorunun kendisi değil, sorunun haber vericisidir.
Bu belirtiyi benzerlerinden ayıran şey bezin kıvamı ve hareketidir. Enfeksiyona tepki veren bez dokununca ağrır, parmağınızın altında kayar, deriye yapışmaz ve boyutu bir haftadan kısa sürede artmıştır. Sert, ağrısız, yerinden oynamayan ve haftalarca aynı kalan bir şişlik ayrı bir başlıktır ve ayrı değerlendirilir. Çene altında yemek başlarken büyüyüp yemek bitince küçülen bir şişlik ise lenf bezini değil, tükürük kanalını düşündürür.
Kaynağın ağızda olup olmadığını bulmak diş hekiminin işidir. Çürük ya da kırılmış bir dişin kök ucundaki iltihap, yeni çıkmakta olan yirmi yaş dişinin çevresindeki diş eti ve ilerlemiş diş eti hastalığı aynı taraftaki bezleri büyütebilir. Kaynak tedavi edilmeden bezin küçülmesi çoğu zaman beklenmez; tek başına antibiyotik de kalıcı bir sonuç vermez.
Şişmiş bezin arkasında çoğu zaman yakın bir enfeksiyon vardır; bunun dişten mi, diş etinden mi, tükürük bezinden mi yoksa boğazdan mı geldiğini muayene ve gerektiğinde film ayırt eder.
Olası nedenler
Evde ne yapılabilir?
- Bezi gün içinde tekrar tekrar elleyip sınamayın; sürekli baskı hem şişliği artırır hem de gerçekten büyüyüp büyümediğini değerlendirmenizi zorlaştırır.
- Şişliğin ne zaman başladığını, boyutunun değişip değişmediğini ve ateşiniz olup olmadığını kısa bir not hâlinde tutun; muayenede sözlü tarifinizden daha çok işe yarar.
- Elinizde kalan antibiyotiği kendi kararınızla başlamayın; kaynak bulunmadan verilen antibiyotik şişliği geçici olarak küçültüp nedenin görülmesini geciktirebilir.
- Şişliği sıkmaya, patlatmaya ya da üstünü açmaya çalışmayın; ayrıca o taraftaki dişleri fırçalamayı bırakmayın, bakımın aksaması kaynaktaki enfeksiyonu büyütür.
- Şişlikle birlikte ateşiniz çıktıysa ya da titremeniz varsa
- Ağzınızı açmakta zorlanıyor, yutkunurken ağrı duyuyor veya sesiniz değiştiyse
- Şişlik hızla büyüyorsa, üzerindeki deri kızarıp ısınıyorsa
- Şişlik üç haftadan uzun süredir küçülmüyorsa ya da sertleşip yerinden oynamaz hâle geldiyse
- Aynı dönemde nedensiz kilo kaybınız veya gece terlemeniz de varsa
Sık sorulan sorular
- Şişmiş bez kendiliğinden geçer mi?
- Enfeksiyona tepki olarak büyüyen bir bezin, kaynak ortadan kalktıktan sonra iki ile dört hafta içinde küçülmesi beklenir. Bu sürede tamamen eski hâline dönmemesi, bir miktar küçülüp bir süre daha elle hissedilebilir kalması da olağandır. Küçülmüyor ya da büyümeye devam ediyorsa neden yeniden değerlendirilmelidir.
- Diş ağrım yok, yine de kaynak dişte olabilir mi?
- Olabilir. Sinirini kaybetmiş bir diş ağrı vermeden kök ucunda iltihap taşıyabilir; ilerlemiş diş eti hastalığı da uzun süre sessiz kalabilir. Bu yüzden bez şişliğinde ağız içi muayene yapılır ve çoğu zaman bir film istenir. Ağrının olmaması, kaynağın ağızda olmadığı anlamına gelmez.
- Antibiyotik başlamam gerekir mi?
- Bu kararı sizi muayene eden hekim verir. Antibiyotik kaynağı ortadan kaldırmaz; iltihaplı bir dişte asıl çözüm kanal tedavisi, çekim ya da diş eti tedavisidir. Kaynağa dokunulmadan verilen antibiyotikle şişliğin geçici olarak gerilemesi ve bir süre sonra geri dönmesi sık görülür.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve kişisel muayenenin yerini tutmaz. Belirtiler birden fazla hastalıkta ortak olabilir; teşhis yalnızca klinik muayene ile konur.