Co to oznacza?
Pod żuchwą, po bokach szyi i za uszami znajdują się dziesiątki węzłów chłonnych. To małe filtry, które przecedzają płyn płynący z jamy ustnej, zębów, gardła i skóry twarzy. Kiedy w okolicy zaczyna się zakażenie, komórki obronne w węźle mnożą się i węzeł rośnie w ciągu kilku dni. To, co wyczuwasz palcami, to najczęściej ten powiększony filtr. Nie jest samym problemem, jest posłańcem mówiącym, że problem istnieje.
Ten objaw wyróżnia to, jak węzeł się czuje i jak się porusza. Węzeł reagujący na zakażenie boli przy dotyku, przesuwa się pod palcem, nie jest przyrośnięty do skóry i wyrósł w czasie krótszym niż tydzień. Guzek twardy, bezbolesny, nieprzesuwalny i niezmienny od tygodni to osobny temat i ocenia się go osobno. Obrzęk pod żuchwą, który rośnie po rozpoczęciu jedzenia i ustępuje po jego zakończeniu, wskazuje raczej na przewód ślinianki niż na węzeł chłonny.
Ustalenie, czy źródło jest w jamie ustnej, to zadanie lekarza dentysty. Zakażenie przy wierzchołku korzenia zepsutego albo złamanego zęba, dziąsło wokół wyrzynającego się zęba mądrości i zaawansowana choroba dziąseł mogą powiększać węzły po tej samej stronie. Dopóki źródło nie zostanie wyleczone, najczęściej nie należy oczekiwać, że węzeł ustąpi, a sam antybiotyk nie daje trwałego wyniku.
Za obrzękiem węzła najczęściej stoi zakażenie w pobliżu, a to, czy pochodzi z zęba, dziąsła, ślinianki czy gardła, rozróżnia się badaniem i w razie potrzeby zdjęciem rentgenowskim.
Możliwe przyczyny
Co pomaga w domu?
- Nie naciskaj węzła co chwilę w ciągu dnia, żeby go sprawdzić. Stały ucisk zarówno dokłada się do obrzęku, jak i utrudnia ocenę, czy rzeczywiście rośnie.
- Zapisz krótko, kiedy obrzęk się zaczął, czy jego wielkość się zmieniła i czy była gorączka. Na wizycie to bardziej przydatne niż opis z pamięci.
- Nie zaczynaj na własną rękę antybiotyku, który został ci z innej kuracji. Antybiotyk podany przed znalezieniem źródła może na jakiś czas zmniejszyć obrzęk i opóźnić rozpoznanie przyczyny.
- Nie ściskaj obrzęku, nie próbuj go przebijać ani otwierać. I nie przerywaj szczotkowania zębów po tej stronie, bo zaniedbanie higieny pogarsza zakażenie w źródle.
- Jeśli obok obrzęku masz gorączkę albo dreszcze
- Jeśli z trudem otwierasz usta, boli cię przełykanie albo zmienił się twój głos
- Jeśli obrzęk szybko rośnie albo skóra nad nim jest czerwona i ciepła
- Jeśli obrzęk nie zmniejsza się od ponad trzech tygodni albo stwardniał i jest nieruchomy
- Jeśli w tym samym okresie masz też niewyjaśnioną utratę masy ciała albo nocne poty
Najczęstsze pytania
- Czy obrzęk węzła ustąpi sam?
- Węzeł, który spuchł w odpowiedzi na zakażenie, powinien zmniejszyć się w ciągu dwóch do czterech tygodni po usunięciu źródła. Zwykłe jest też to, że w tym czasie nie wraca całkiem do dawnego stanu i przez kolejny okres pozostaje nieco powiększony oraz wyczuwalny ręką. Jeśli się nie zmniejsza albo dalej rośnie, przyczynę trzeba ocenić ponownie.
- Nie boli mnie ząb. Czy źródłem nadal może być ząb?
- Może. Ząb, który stracił nerw, może nosić zakażenie przy wierzchołku korzenia, nie dając żadnego bólu, a zaawansowana choroba dziąseł może długo pozostawać cicha. Dlatego przy obrzęku węzła wykonuje się badanie jamy ustnej i najczęściej zleca zdjęcie rentgenowskie. Brak bólu nie oznacza, że źródło nie jest w jamie ustnej.
- Czy muszę zacząć antybiotyk?
- Ta decyzja należy do lekarza, który cię badał. Antybiotyk nie usuwa źródła: dla zęba ze stanem zapalnym właściwą odpowiedzią jest leczenie kanałowe, usunięcie zęba albo leczenie dziąseł. Często zdarza się, że obrzęk po antybiotyku podanym bez dotknięcia źródła na jakiś czas maleje, a potem wraca.
Ta treść ma charakter ogólnoinformacyjny i nie zastępuje badania na miejscu. Objawy różnych schorzeń nakładają się na siebie, a rozpoznanie można postawić wyłącznie klinicznie.