Nedir?
Boyun kaynaklı baş ağrısında sorunun yeri baş değil, boynun üst bölümüdür. İlk üç omur, aralarındaki eklemler ve bunlara tutunan kaslar ağrıyı üretir. Ağrı ensede başlar, aynı tarafta başın arkasına, şakağa, alna ve kimi zaman göz arkasına yayılır. Ataklar arasında taraf değiştirmemesi tipik bir özelliktir.
Ağrının yüzde hissedilmesinin anatomik bir açıklaması vardır. Üst boyun sinirleri ile yüzün duyusunu taşıyan sinir, beyin sapında aynı çekirdek grubunda buluşur. Boyundan gelen sinyal bu ortak durakta yüz bölgesinden geliyormuş gibi algılanabilir. Çiğneme kaslarının sinyalleri de aynı yolu kullandığı için hasta bu ağrıyla diş hekimine gelebilir.
Muayenede birkaç bulgu bir arada görülür: boyun hareketlerinde kısıtlılık, boynun üst bölümünde belirli bir noktaya bastırıldığında hastanın tanıdık ağrısının uyanması ve uzun süre aynı duruşta kalmakla ağrının çıkması. Ağrı çoğu zaman künttür, zonklama ön planda değildir.
Belirtiler
Bu belirtilerin hepsinin birden görülmesi gerekmez.
Neden olur?
- 01
Üst boyun eklemleri ve diskler
Yıllar içinde eklem yüzeylerinde ve disklerde gelişen değişiklikler bu bölgeyi ağrıya duyarlı hale getirir. Ağrı hareketle çıkar, dinlenmeyle kısmen geriler.
- 02
Duruş ve uzun süreli sabit pozisyon
Baş öne eğik durduğunda ense kasları başın ağırlığını taşımak için sürekli çalışır. Masa başı çalışma, dikiş, uzun sürüş ve telefona bakma bu yükü her gün tekrarlar.
- 03
Geçmiş boyun travması
Ani hızlanma yavaşlama tipi bir boyun zorlanmasından aylar sonra bile bu ağrı başlayabilir. Kaza ya da düşme öykünüzü hekiminize söylemeniz değerlendirmeyi değiştirir.
- 04
Uyku pozisyonu ve yastık
Boynu yana ya da öne katlayan bir yastık düzeni gece boyunca üst boyun eklemlerini zorlar. Bu kişilerde ağrı sabah uyanınca daha belirgin olur ve gün içinde bir miktar hafifler.
Nasıl ilerler?
- 1
Zorlanmaya bağlı ağrı
Uzun ekran süresi, yolculuk ya da uygunsuz yastık sonrası çıkar. Duruş düzeltilince ve dinlenilince birkaç gün içinde geriler.
- 2
Tekrarlayan ağrı
Aynı taraftaki ağrı ayda birkaç kez döner. Boyun hareketleri sınırlanmaya başlar, sabah tutulması belirginleşir.
- 3
Sürekli ağrı
Ağrı günlerin çoğunda vardır, şiddeti dalgalanır. Bu aşamada kas gerginliği ve hareket kısıtlılığı birbirini besler; değerlendirme geciktirilmemelidir.
Nasıl tedavi edilir?
Bu tabloda tedavinin adresi fizik tedavi ve rehabilitasyon birimidir; ayırıcı tanı gerektiğinde nöroloji devreye girer. Boyun kaynaklı baş ağrısı diş hekimliğinde tedavi edilmez. Başvururken ağrının hangi hareketle çıktığını ve gün içinde nasıl değiştiğini not ederek gitmek değerlendirmeyi kolaylaştırır.
Orada beklenen, boyun hareketlerinin ölçülmesi, üst boyun eklemlerinin elle değerlendirilmesi ve gerekirse görüntülemedir. İzleyen adımlar egzersiz programı, elle uygulanan tedaviler ve çalışma düzeninin uyarlanmasıdır. Tanıyı desteklemek amacıyla ilgili sinire yönelik bir blok uygulaması gündeme gelebilir; bu kararı ilgili hekim verir.
Diş hekiminin rolü ayırmak ve sınırını söylemektir. Çiğneme kası ağrısı ile boyun kaynaklı ağrı aynı bölgeye vurabilir; ikisi bir arada da bulunabilir. Muayene çiğneme kaslarına ait bir pay gösteriyorsa bu ayrıca ele alınır, ancak boyun kaynaklı ağrının ağız içi bir aygıtla çözülmesi beklenmez.
- Boyun ağrısıyla birlikte kolda güçsüzlük, uyuşma ya da beceriksizlik
- Düşme veya darbe sonrası ortaya çıkan boyun ve baş ağrısı
- Ateş ve ense sertliğinin baş ağrısına eşlik etmesi
Nasıl önlenir?
- Ekranı göz hizasına yükseltin, klavyeyi dirsek hizasında tutun ve başınızı öne eğik çalışmayın.
- Bir saati geçirmeden ayağa kalkın; omuzları ve boynu yavaş hareketlerle gevşetin.
- Yastığınız boynunuzu ne yukarı iten ne de öne katlayan bir yükseklikte olsun.
- Ağır çantayı tek omuzda taşımayın, telefona bakarken kolunuzu yukarı alın.
Sık sorulan sorular
- Ağrıyı yüzümde hissediyorum, sorun neden boynumda olsun?
- Üst boyun sinirleri ile yüzün duyusunu taşıyan sinir beyin sapında aynı bölgede buluşur. Bu ortak durak nedeniyle boyundan gelen sinyal yüzden geliyormuş gibi algılanabilir. Bu yüzden ağrının hissedildiği yer ile kaynağı farklı olabilir; ayrımı muayene yapar.
- Gece plağı bu ağrıyı da geçirir mi?
- Gece plağı çiğneme kaslarına binen yükü azaltmak için kullanılır. Ağrınızda çiğneme kası payı varsa bu bölümde rahatlama olabilir, ancak boyun kaynaklı ağrının plakla geçmesi beklenmez. İki tablo bir aradaysa her biri kendi yöntemiyle ele alınır.
- Bu ağrı migren mi, gerilim tipi mi?
- Boyun kaynaklı ağrı çoğu zaman tek taraflıdır ve taraf değiştirmez, boyun hareketiyle çıkar, boyunda hareket kısıtlılığı bulunur. Migrende ışık ve ses hassasiyeti ile bulantı öndedir; gerilim tipi ağrı ise genellikle iki taraflıdır. Kesin ayrım için hekim değerlendirmesi gerekir.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve kişisel muayenenin yerini tutmaz. Belirtiler birden fazla hastalıkta ortak olabilir; teşhis yalnızca klinik muayene ile konur.