Nedir?
Migren, tekrarlayan ataklarla giden nörolojik bir hastalıktır. Tedavi edilmeyen bir atak saatlerce, kimi zaman iki üç güne yakın sürebilir. Ağrı çoğunlukla başın tek yanındadır, nabız gibi atar ve yürümek ya da merdiven çıkmak gibi sıradan hareketlerle artar.
Atağa bulantı, ışığa ve sese tahammülsüzlük eşlik eder. Kişi karanlık ve sessiz bir odada hareketsiz kalmak ister. Bazı kişilerde ağrıdan önce görme alanında parlayan çizgiler, zikzaklar ya da geçici bir görme bulanıklığı olur; buna aura denir ve genellikle bir saatten kısa sürer.
Diş hekimliğiyle kesişme noktası duyu yolundan gelir. Yüzün ve dişlerin duyusunu aynı sinir taşır. Migren ağrısı üst çeneye, şakağa ve göz çevresine yayıldığında hasta ağrıyı dişinde hisseder. Muayene ve testler dişte bir neden göstermiyorsa sağlam dişe geri dönüşsüz işlem yapılmaz.
Belirtiler
Bu belirtilerin hepsinin birden görülmesi gerekmez.
Neden olur?
- 01
Kalıtım ve sinir sistemi duyarlılığı
Migren, ailede sık görülen bir yatkınlıkla ilişkilidir. Beyindeki ağrı ve duyu yollarının uyaranlara normalden düşük eşikle yanıt vermesi, atağın başlamasını kolaylaştırır.
- 02
Uyku, öğün ve hormon değişiklikleri
Uykunun kısalması kadar fazla uyumak da atağı başlatabilir. Öğün atlamak, susuz kalmak ve adet döngüsüne bağlı hormon dalgalanmaları sık bildirilen tetikleyicilerdir.
- 03
Duyusal ve çevresel tetikleyiciler
Parlak ya da titreşen ışık, yoğun kokular, gürültü ve hava basıncındaki değişimler bazı kişilerde atağı başlatır. Tetikleyiciler kişiden kişiye değişir, bu yüzden liste kişisel olarak çıkarılır.
- 04
Boyun ve çiğneme kaslarından gelen yük
Boyun ve çiğneme kaslarının sinyalleri beyin sapında migren yollarıyla aynı bölgede işlenir. Sürekli kas gerginliği atağı doğrudan yaratmaz ama sıklığını artıran bir yük olabilir.
Nasıl ilerler?
- 1
Öncü dönem
Ataktan saatler, bazen bir gün önce esneme, aşırı iştah, huzursuzluk, ense tutulması ya da yoğun yorgunluk görülebilir.
- 2
Aura
Herkeste görülmez. Görme alanında parlayan çizgiler, kör nokta, elde ve dilde karıncalanma ya da kelime bulmada zorluk olabilir; genellikle bir saat içinde geçer.
- 3
Ağrı dönemi
Zonklayan ağrı, bulantı, ışık ve ses hassasiyeti belirgindir. Hareket ağrıyı artırdığı için kişi uzanmak ister.
- 4
Toparlanma
Ağrı geçtikten sonra bir gün kadar süren bitkinlik, dikkat dağınıklığı ve kafada dolgunluk hissi kalabilir.
Nasıl tedavi edilir?
Migren diş hekimliğinde tedavi edilmez. Bu tabloda başvurulacak yer nöroloji polikliniğidir. Başvurudan önce birkaç haftalık bir baş ağrısı günlüğü tutmak değerlendirmeyi kolaylaştırır: atağın başlama saati, süresi, tarafı, eşlik eden bulgular ve o gün kullanılan ilaçlar not edilir.
Nörolojide beklenen, ayrıntılı öykü ve nörolojik muayenedir; tablo tipik değilse ya da yeni bulgular varsa görüntüleme istenebilir. Atağı durdurmaya yönelik tedavi ile atakları seyrekleştirmeye yönelik koruyucu tedavi ayrı kararlardır. İlaç seçimi, dozu ve kullanım sıklığı hekimin kararıdır.
Diş hekiminin rolü fark etmek ve ayırmaktır. Ağrıyan bölgedeki dişlerin canlılığı, ısırma ve perküsyon yanıtları ile radyografiler değerlendirilir. Dişe ait bir neden bulunmuyorsa kanal tedavisi, kök ucu cerrahisi ya da çekim gündeme getirilmez ve hasta nörolojiye yönlendirilir. Sıkma alışkanlığı da varsa bu ayrı bir başlık olarak ele alınır.
- Alışılmadık biçimde ani başlayan ve kısa sürede en şiddetli haline ulaşan baş ağrısı
- İlk kez ortaya çıkan aura ya da bir saatten uzun süren nörolojik belirti
- Baş ağrısına ateş, ense sertliği veya bilinç bulanıklığının eklenmesi
- Ağrının deseninin değişmesi, giderek şiddetlenmesi ya da ilk kez ileri yaşta başlaması
Nasıl önlenir?
- Uyku, öğün ve sıvı düzeninizi sabitleyin; öğün atlamamaya özen gösterin.
- Birkaç hafta boyunca atak günlüğü tutup kendi tetikleyicilerinizi çıkarın.
- Atak sırasında karanlık ve sessiz bir ortamda dinlenin, ekrana bakmayı bırakın.
- Ağrı kesici kullandığınız gün sayısını takip edin ve artıyorsa hekiminize bildirin.
Sık sorulan sorular
- Migren ağrısını diş ağrısı sanmak mümkün mü?
- Mümkündür. Yüz ve dişlerin duyusunu aynı sinir taşıdığı için migren ağrısı üst arka dişlerde hissedilebilir. Ayırt eden nokta, ağrının atak halinde gelip gitmesi ve bulantı, ışık ile ses hassasiyetinin eşlik etmesidir. Diş kaynaklı ağrı ise genellikle sıcak, soğuk ya da ısırmaya bağlıdır.
- Dişimde bir sorun bulunmadı, ağrı neden dişimde hissediliyor?
- Ağrının hissedildiği yer, sorunun bulunduğu yer olmayabilir. Beyin, aynı sinir yolundan gelen sinyalleri komşu bölgelere yansıtabilir. Bu durumda doğru adım sağlam dişe işlem yapmak değil, baş ağrısını nöroloji değerlendirmesine taşımaktır.
- Gece plağı migreni önler mi?
- Gece plağı diş sıkmanın kas yükünü azaltmak için kullanılır; migrenin kendisine yönelik bir tedavi değildir. Sıkma alışkanlığınız varsa kas kaynaklı ek ağrı azalabilir, ancak atakların önlenmesi beklenmez. Migren tedavisi kararını nöroloji verir.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve kişisel muayenenin yerini tutmaz. Belirtiler birden fazla hastalıkta ortak olabilir; teşhis yalnızca klinik muayene ile konur.