Nedir?
Reflü, mide içeriğinin yemek borusuna ve zaman zaman ağza kadar geri kaçmasıdır. Mide asidi mineyi çözecek güçtedir. Ağızda bıraktığı iz çürükten farklıdır: çürük bakterinin yaptığı bir yıkımdır, erozyon ise asidin yaptığı kimyasal bir erimedir.
Aşınma en çok üst ön dişlerin damak yüzünde ve arka dişlerin çiğneme yüzlerinde belirir. Mine incelir, dişler saydamlaşır, kenarları çentikli hâle gelir ve altındaki sarı doku görünmeye başlar. Dolguların kenarları zamanla dişten yüksekte kalır, çünkü dolgu erimez, çevresindeki diş erir.
Şikâyet her zaman göğüste yanma biçiminde olmaz. Gece ağza gelen ekşi su, sabah boğaz yanması, uzun süren ses kısıklığı, geniz akıntısı ve boğazda takılma hissi de reflüyle birlikte gidebilir. Bazı kişilerde tek işaret dişlerdeki artan hassasiyettir.
Belirtiler
Bu belirtilerin hepsinin birden görülmesi gerekmez.
Neden olur?
- 01
Mide kapağının gevşemesi
Yemek borusunun alt ucundaki kas halkası yeterince kapanmadığında mide içeriği yukarı kaçar. Fazla kilo, mide fıtığı ve gebelik bu kapanmayı zorlaştıran başlıca durumlardır.
- 02
Beslenme düzeni ve alışkanlıklar
Geç saatte yenen ağır öğünler, asitli ve gazlı içecekler, kahve, alkol ve sigara reflüyü tetikler. Yemekten hemen sonra uzanmak asidin yukarı kaçmasını kolaylaştırır.
- 03
Gece kaçakları
Yatar durumda yer çekimi devrede değildir; gece gelen asit ağızda daha uzun süre kalır. Uyku sırasında solunumu zorlanan kişilerde göğüs içi basınç değişimi tabloyu artırabilir.
- 04
Ağız tarafındaki korumanın zayıflaması
Tükürük asidi seyreltir ve etkisini azaltır. Ağız kuruluğu, gece ağızdan soluma ve tükürüğü azaltan ilaçlar devredeyken aynı miktar asit çok daha fazla zarar verir.
Nasıl ilerler?
- 1
Mine parlaklığını yitirir
Yüzey matlaşır, soğuğa ve tatlıya karşı hafif hassasiyet başlar. Dişin boyu ve biçimi henüz değişmemiştir. Bu aşamada asıl iş kaynağı durdurmaktır.
- 2
Mine incelir, altı görünür
Ön dişlerin kenarları saydamlaşır, arka dişlerin tepeciklerinde çukurcuklar oluşur. Hassasiyet artar; dolgu kenarları çevredeki dişten yüksekte kalmaya başlar.
- 3
Diş yüzeyi belirgin biçimde kaybolur
Diş boyu kısalır, sarı renkli iç doku geniş alanda açığa çıkar ve hassasiyet günlük yaşamı etkiler. Restorasyon ihtiyacı bu aşamada gündeme gelir.
- 4
Kapanış yüksekliği değişir
Yaygın madde kaybı dişlerin kapanma yüksekliğini ve gülüş çizgisini etkiler. Tedavi tek diş ölçeğinden çıkar, bütün kapanışın yeniden kurulmasına döner.
Nasıl tedavi edilir?
Ağızdaki hasarı diş hekimi yönetir, kaynağını değil. Hekim aşınmanın desenine bakarak asit temasını ayırt eder, hassasiyeti azaltmak için florür ve koruyucu uygulamalar yapar, kaybedilen yüzeyleri kompozit ya da kaplama ile geri kurar. Asit teması sürdüğü sürece restorasyonun ömrü kısalır.
Reflünün tanısı ve ilaç tedavisi gastroenteroloji hekiminin alanıdır. Şikâyetleriniz sürüyorsa, gece ağzınıza ekşi su geliyorsa ya da aşınma kontrollerde ilerliyorsa değerlendirme için yönlendirilirsiniz. Mide ilacının başlanması, dozu ve süresi diş hekiminin karar vereceği bir konu değildir.
İki taraf birlikte yürümezse sonuç kalıcı olmaz. Kaynak denetim altına alınmadan yapılan geniş restorasyonların erken kırılması ve yenilenmesi beklenir; kaynak düzeltilip ağız tarafı ihmal edilirse hassasiyet ve madde kaybı sürer.
- Yutkunurken takılma hissi veya yutma güçlüğü
- İstemsiz kilo kaybı ve iştahsızlık
- Kusmukta ya da dışkıda kan görülmesi
- Üç haftadan uzun süren ses kısıklığı
Nasıl önlenir?
- Yemekten sonraki iki saat içinde uzanmayın; akşam öğününü yatmadan en az üç saat önce bitirin.
- Ağzınıza ekşi su geldikten hemen sonra fırçalamayın; yumuşamış mineyi aşındırırsınız. Önce suyla çalkalayın, yaklaşık yarım saat bekleyip öyle fırçalayın.
- Asitli ve gazlı içecekleri gün içine yaymak yerine öğünle birlikte alın; pipetle içmek diş yüzeyiyle teması azaltır.
- Gece ağız kuruluğunuz varsa hekiminize söyleyin; tükürük azaldığında aynı asit daha çok zarar verir.
Sık sorulan sorular
- Dişlerimdeki aşınmanın nedeni reflü mü, sıkma mı?
- İkisi birlikte de olabilir. Sıkma ve gıcırdatma dişleri mekanik olarak yıpratır, düz ve parlak aşınma yüzeyleri bırakır. Asit aşınmasında ise yüzeyler mat, çukurlaşmış ve saydamlaşmış görünür. Ayrımı muayenedeki desen belirler.
- Aşınan mine geri gelir mi?
- Kaybedilen mine geri gelmez; mine canlı bir doku değildir ve kendini yenilemez. Erken aşamada yapılabilecek şey kaybı durdurmak ve hassasiyeti azaltmaktır. İleri kayıplarda eksilen yüzey restorasyonla telafi edilir.
- Mide ilacı kullanıyorum, dişlerim yine de aşınır mı?
- Aşınma sürebilir. İlaç asidin gücünü azaltsa da kaçağın kendisini her zaman durdurmaz; gece kaçakları ve ağız kuruluğu devam edebilir. Bu yüzden aşınmanın düzenli kontrollerle izlenmesi gerekir.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve kişisel muayenenin yerini tutmaz. Belirtiler birden fazla hastalıkta ortak olabilir; teşhis yalnızca klinik muayene ile konur.