Bu ne demek?
Boğazın orta bölümünde yutkunmayı düzenleyen kas halkaları vardır. Bu kaslar gereğinden uzun süre kasılı kaldığında ya da bölgedeki mukoza tahriş olduğunda beyin gelen sinyali orada bir şey varmış gibi yorumlar. Elle bir kitle bulunmasa da his gerçektir; kaynağı çoğu zaman boğazın kendisi değil, ona ulaşan bir tahriştir.
Bu hissi gerçek yutma güçlüğünden ayıran şey, yemekle olan ilişkisidir. Takılma hissi genellikle yemek aralarında ve boş yutkunurken belirginleşir, lokma yutunca geçici olarak azalır; yiyecek ya da sıvı gerçekten takılmaz ve kilo kaybı olmaz. Yutma güçlüğünde ise tam tersi olur: lokma geçmez, yutkunmak ağrılıdır ve şikâyet haftalar içinde ağırlaşır. Bu ayrım, hangi yolun izleneceğini büyük ölçüde belirler.
Bu belirtinin diş hekimliğini ilgilendiren bir yanı vardır. En sık nedenlerinden biri, mide içeriğinin yemek borusuna ve gırtlağa kaçmasıdır. Aynı olay dişlerin arka ve çiğneme yüzeylerinde ilerleyici bir aşınma bırakır. Bu yüzden gece ağzına ekşi su gelen, sabahları boğazı yanan ve dişlerinde incelme fark edilen kişilerde iki bulgu aynı nedene bağlanabilir. Kaybedilen diş dokusunun kendiliğinden geri gelmesi beklenmez; nedenin erken fark edilmesi bu yüzden önemlidir.
Bu hissin arkasında çoğu zaman zararsız ama süreklilik gösteren bir tahriş bulunur; kaynağın mideden mi, bademciklerden mi yoksa ağız kuruluğundan mı geldiğini hisse eşlik eden diğer bulgular gösterir.
Olası nedenler
Evde ne yapılabilir?
- Boğazınızı sık sık temizlemeye çalışmaktan ve boşuna zorlayarak yutkunmaktan kaçının; bu hareket mukozayı daha çok tahriş eder ve hissi sürdürür.
- Son öğünü yatmadan en az üç saat önce bitirin ve yatağın baş tarafını hafifçe yükseltin; mide içeriğinin yukarı kaçmasını azaltan basit bir düzenlemedir.
- Ekşi su geldikten sonra hemen diş fırçalamayın; yumuşamış mine dokusunu korumak için önce suyla ağzınızı çalkalayın ve yaklaşık yarım saat bekleyin.
- Gün içinde su alımınızı artırın ve ağzınızı kurutan alışkanlıkları gözden geçirin; kuru bir boğazda takılma hissi belirgin biçimde artar.
- His yerini gerçek bir yutma güçlüğüne bıraktıysa, lokma ya da sıvı takılmaya başladıysa
- Ses kısıklığınız üç haftadan uzun sürdüyse
- Boynunuzda elle hissedilen bir şişlik ortaya çıktıysa
- Nedensiz kilo kaybı, kanlı balgam ya da yutkunurken ağrı da varsa
- His yalnızca tek tarafta duyuluyor ve haftalar içinde artıyorsa
Sık sorulan sorular
- Boğazımda gerçekten bir şey olabilir mi?
- Bir yiyecek parçası ya da kılçık takıldıysa his genellikle ani başlar, tek bir noktada durur ve yutkunmakla belirgin ağrı verir; bu ayrı bir durumdur ve bakılması gerekir. Haftalardır süren, gün içinde şiddeti değişen ve lokma yutunca hafifleyen bir histe ise muayenede çoğu zaman bir cisim bulunmaz.
- Reflüyle bağlantısı nasıl anlaşılır?
- Takılma hissine sabahları ses kalınlaşması, gece öksürüğü, ağza ekşi su gelmesi ve boğazda yanma eşlik ediyorsa reflü olasılığı öne çıkar. Diş hekimi bunun izini ağızdan da görebilir: ön dişlerin iç yüzeylerinde ve azı dişlerin çukurlarında aside bağlı aşınma tipiktir. Kesin değerlendirme gastroenterolojinin alanıdır.
- Bu his kaygıyla ilgili olabilir mi?
- Olabilir. Kaygı ve stres boğaz kaslarının gerginliğini artırır, bu yüzden his yoğun dönemlerde belirginleşebilir. Ancak bu açıklamaya ancak diğer nedenler değerlendirildikten sonra sıra gelir. Yutma güçlüğü, uzun süren ses kısıklığı, kilo kaybı ya da boyunda şişlik yoksa ve muayene normalse gerginlik kaynaklı bir tablo düşünülebilir.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve kişisel muayenenin yerini tutmaz. Belirtiler birden fazla hastalıkta ortak olabilir; teşhis yalnızca klinik muayene ile konur.