Bu ne demek?
Uykuda hava yolu kapandığında beyin oksijen düşüşünü algılar ve ani bir uyanma başlatır. Çoğu kişide bu uyanma o kadar kısadır ki hatırlanmaz. Bir bölümünde ise uyanma tam olur: kişi yatakta doğrulur, art arda derin nefes alır ve kalbinin hızlandığını hisseder. Yaşadığınız şey, kapanan hava yolunun yeniden açıldığı andır.
Bu belirti, tanıklı duraklamanın yalnız uyuyan kişideki karşılığıdır; sizi izleyen biri olmasa da olayı siz yaşarsınız. Ayırt edici ayrıntı, uyanma anında ne hissettiğinizdir. Hava yolu kapanmasında boğazda tıkanma ve hava alamama duygusu öndedir, birkaç derin nefesle geriler. Ağzınıza ekşi ya da acı bir su geliyor, öksürük ve ses kısıklığı eşlik ediyorsa tablo reflüye kayar; mide içeriği gırtlağı uyardığında da benzer bir boğulma hissi doğabilir.
Uyanmanın saati ve pozisyonu bilgi taşır. Sırtüstü yatışta ve gecenin ikinci yarısında yoğunlaşan tıkanmalar hava yolu kapanmasıyla; yatmadan kısa süre sonra, dolu mideyle ve düz yatarken ortaya çıkanlar reflüyle daha sık birlikte görülür. İki durumun aynı kişide birlikte bulunması da seyrek değildir, bu yüzden biri bulununca diğeri kendiliğinden dışlanmış sayılmaz.
Nefes tıkanarak uyanmanın arkasında hem hava yolunun uykuda kapanması hem mide içeriğinin gırtlağa ulaşması olabilir. Aşağıdaki başlıklar bu iki yolu ve aralarındaki kesişmeyi anlatır.
Olası nedenler
Evde ne yapılabilir?
- Uyanma anını not edin: saat, yatış pozisyonu ve ağzınızda tat olup olmaması. Bu üç bilgi ayrımın yapılmasını kolaylaştırır.
- Son öğünü yatmadan en az üç saat önce bitirin; dolu mideyle uzanmak gece yakınmalarını artırabilir.
- Yastık üstüne yastık koymak yerine yatağın baş tarafını bir miktar yükseltin; üst üste yastık boynu zorlar ve hava yolunu daha da katlayabilir.
- Uyanma anında panikleyip ayağa fırlamayın; oturup birkaç sakin nefes almak çoğu zaman yeterlidir. Tekrarlıyorsa nedeni araştırılmalıdır.
- Uyanmaya göğüs ağrısı ya da kola, sırta veya çeneye yayılan bir ağrı eşlik ediyorsa.
- Nefes darlığı oturduğunuz hâlde geçmiyor ve dakikalarca sürüyorsa.
- Bacaklarınızda şişme varsa ve gece nefes darlığıyla uyanmalar sıklaştıysa.
- Uyanmanın ardından ağzınıza kan karışık bir içerik geliyorsa.
- Ses kısıklığı ve yutma güçlüğü uyanmadan sonra yerleşip günlerce sürüyorsa.
Sık sorulan sorular
- Bu uyanmalar panik atak olabilir mi?
- Panik atakta da ani uyanma, çarpıntı ve nefes alamama hissi görülebilir. Ayıran nokta genellikle boğazdaki mekanik tıkanma duygusudur: hava yolu kapanmasında kişi birkaç derin nefesle rahatlar, panik atakta huzursuzluk ve korku dakikalarca sürer. İkisi bir arada da bulunabildiği için ayrımı hekim yapar.
- Kimse duraklama görmediği hâlde apne olabilir mi?
- Olabilir. Tanıklı duraklama güçlü bir işarettir ama tek işaret değildir. Yalnız uyuyan kişide tıkanarak uyanma, sabah ağız kuruluğu, sabah baş ağrısı ve gün içinde dinlenememe aynı şüpheyi doğurur. Uyku testi bu durumda da yapılabilir.
- Reflü ilacı kullanırsam bu uyanmalar geçer mi?
- Ağza ekşi su gelmesi tabloya eşlik ediyorsa reflüye yönelik tedavi uyanmaları azaltabilir. Ancak uykuda hava yolu kapanması da varsa reflü ilacı bunu değiştirmez; ilaç kullanırken uyanmalar sürüyorsa uyku açısından ayrıca değerlendirilmeniz gerekir. İlaç seçimi hekiminize aittir.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve kişisel muayenenin yerini tutmaz. Belirtiler birden fazla hastalıkta ortak olabilir; teşhis yalnızca klinik muayene ile konur.