Bu ne demek?
Ses, iki ses telinin hava akımıyla titreşmesinden doğar. Teller üzerinde ödem, nodül, iltihap ya da bir kitle varsa titreşim düzeni bozulur; sesiniz kısılır, çatallanır, incelir ya da çabuk yorulur. Kısıklık bu yüzden boğaz ağrısıyla aynı şey değildir. Boğazınız hiç ağrımadan da sesiniz haftalarca kısık kalabilir.
Ayırt edici nokta süredir. Üst solunum yolu enfeksiyonuna bağlı kısıklık çoğu zaman bir ila iki hafta içinde düzelir. Arada hiç düzelmeden üç haftayı geçen ya da giderek kötüleşen kısıklık ayrı bir kategoridir ve doğrudan bakılmayı gerektirir. Ses telleri dışarıdan muayeneyle ya da diş filmiyle değerlendirilemez; yalnızca kulak burun boğaz hekiminin endoskopla yaptığı bakışta görünür.
Bu belirtinin ağızla kesiştiği yer mide asididir. Gece gırtlağa kadar ulaşan asit hem ses tellerini tahriş eder hem arka dişlerin çiğneme yüzeylerini eritir. Sabahları belirginleşen kısıklık, sürekli boğaz temizleme ihtiyacı ve dişlerde asit aşınmasının aynı kişide bulunması bu ihtimali akla getirir. Sigara ve alkol kullanımı ise kısıklığın nedenini değerlendirirken ayrı bir ağırlık taşır.
Ses kısıklığının nedeni ses tellerinin kendisinde olabileceği gibi, onları etkileyen dışarıdan bir durumdan da kaynaklanabilir. Aşağıdaki başlıklar sık düşünülen olasılıkları toplar; hangisinin geçerli olduğunu ancak ses tellerinin görülmesi ayırt eder.
Olası nedenler
Evde ne yapılabilir?
- Sesinizi zorlamayın. Fısıldamak da ses tellerini yorar; konuşma miktarını azaltmak fısıldamaktan daha çok işe yarar.
- Sigara ve dumanlı ortamlardan uzak durun. Kısıklığın seyrini ve değerlendirme aciliyetini en çok bu etken değiştirir.
- Gün içinde su tüketiminizi artırın; boğazını sürekli temizleme ve zorlayarak öksürme alışkanlığı telleri tekrar tekrar tahriş eder.
- Reçetesiz sprey, pastil ya da elinizde kalmış antibiyotikle kendi kendinize tedaviye kalkışmayın; şikâyeti geçici olarak örtüp değerlendirmeyi geciktirebilir.
- Ses kısıklığı üç haftayı geçtiyse ve arada hiç düzelmediyse
- Kısıklığa nefes darlığı, solunumda ıslık sesi ya da yutkunma güçlüğü eşlik ediyorsa
- Boynunuzda elle hissedilen, geçmeyen bir şişlik fark ettiyseniz
- Tükürüğünüzde veya balgamınızda kan görüyorsanız
- İstemediğiniz hâlde kilo kaybediyorsanız ya da sigara ve alkol kullanırken kısıklık başladıysa
Sık sorulan sorular
- Ses kısıklığı kendiliğinden geçer mi?
- Enfeksiyona bağlı olanların çoğu birkaç gün ile iki hafta içinde düzelir. Üç haftayı aşan kısıklıkta kendiliğinden geçmesi beklenmez; beklemeyi uzatmak yerine ses tellerinin görülmesi tercih edilir. Sigara içenlerde ve ileri yaşlarda bu bekleme süresi daha da kısa tutulur.
- Bu şikâyet diş hekiminin ilgi alanına girer mi?
- Ses kısıklığının tanısı ve tedavisi kulak burun boğaz hekiminindir. Diş hekiminin katkısı dolaylıdır: muayenede arka dişlerde asit aşınması, ağız kuruluğu ya da geçmeyen ağız kokusu gördüğünde reflü ihtimalini fark edip sizi doğru bölüme yönlendirebilir, dişleri asitten korumaya yönelik önlemleri de kendisi planlayabilir.
- Reflüm var, kısıklığım bundan mı?
- Olabilir, ama tek başına bu açıklamaya güvenilmez. Gece geri kaçan mide asidi gırtlağı tahriş edip sabahları daha belirgin olan bir kısıklık yapabilir. Yine de reflü tanısı olan bir kişide ses tellerinde ayrı bir sorun da bulunabilir; bu nedenle üç haftayı geçen kısıklıkta reflü açıklaması yeterli sayılmaz ve teller yine de görülür.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve kişisel muayenenin yerini tutmaz. Belirtiler birden fazla hastalıkta ortak olabilir; teşhis yalnızca klinik muayene ile konur.