این یعنی چه؟
درست جلو و پایین گوشتان بزرگ‌ترین غده بزاقی صورت قرار دارد. این غده روی مفصل فک و روی لبه عقبی استخوان فک پایین پهن میشود و زیر لاله گوش را هم می‌پوشاند. مجرایش از داخل گونه‌تان، هم‌تراز با دندان‌های عقبی بالا، به دهان باز میشود. وقتی غده بزرگ شود، ورم دقیقاً روی مفصل فک می‌نشیند؛ به همین دلیل اشتباه گرفتن این شکایت با مشکل مفصل شایع است.
آنچه این دو تصویر را از هم جدا می‌کند ظاهر است. ورم غده بزاقی از بیرون دیده میشود؛ لاله گوش را کمی به بالا و بیرون می‌راند، خط تیز گوشه فک پایین را گرد می‌کند و مانند توده‌ای پر به دستتان می‌آید. در مشکل مفصل فک، پُریای که از بیرون دیده شود وجود ندارد؛ شکایت عبارت است از دردی که هنگام باز کردن دهان بیشتر میشود، صدا، و حساسیت در نقطه‌ای باریک جلوی گوش. بزرگ و کوچک شدن ورم با غذا، بودنش در هر دو طرف یا بزرگ شدن آهسته‌اش در طول هفته‌ها، هرکدام به مسیرهای بسیار متفاوتی اشاره می‌کنند.
ورم این ناحیه میتواند دو داستان جداگانه داشته باشد. ورمی که ظرف چند روز پیدا میشود، دردناک است و پوست رویش قرمز و داغ است، التهاب را به ذهن می‌آورد. اما توده‌ای که در طول هفته‌ها به‌آرامی بزرگ میشود، بدون درد و سفت است و با دست جابه‌جا نمیشود، یافتهای است که نباید به بهانه بدون درد بودن برایش منتظر ماند. عصب‌های حرکتی صورت از داخل همین غده می‌گذرند؛ اگر همراه توده، پلک همان سمت بسته نشود یا گوشه دهان بیفتد، این نشانه‌ای است که باید جداگانه ارزیابی شود.
ورم جلوی گوش میتواند به علت‌هایی جدا از هم، از التهاب تا انسداد و توده، پیدا شود. عنوان‌های زیر تشخیص نیستند، نشان میدهند تفکیک میان کدام احتمال‌ها انجام میشود.
علتهای محتمل
در خانه چه کمکی می‌کند؟
- بنویسید ورم کی شروع شده، با غذا اندازه‌اش عوض میشود یا نه و دردناک هست یا نه؛ این سه جزئیات بخش بزرگی از تفکیک را تعیین می‌کنند.
- توده سفت و بدون درد را بارها فشار ندهید؛ فشار دادن ورم را کوچک نمی‌کند، بافت اطراف را تحریک می‌کند و ظاهرش را در معاینه عوض می‌کند.
- سعی نکنید ورم را خودتان بترکانید یا تخلیه کنید؛ دست بردن به ورمی که منشأش معلوم نیست میتواند التهاب را به فضاهای اطراف ببرد.
- آنتی‌بیوتیک باقی‌مانده در خانه را با تصمیم خودتان مصرف نکنید؛ دارویی که پیش از جدا شدن التهاب از توده شروع شود هم ممکن است بی‌اثر بماند و هم ارزیابی را عقب می‌اندازد.
- اگر ورم بیش از سه هفته طول کشیده یا همچنان در حال بزرگ شدن است
- اگر توده سفت و بدون درد است و با دست از جایش تکان نمی‌خورد
- اگر در همان سمت در بستن چشمتان مشکل دارید یا گوشه دهانتان افتاده است
- اگر پوست قرمز و داغ شده، تب کرده‌اید یا به دهانتان چرک می‌آید
- اگر دهانتان باز نمیشود یا در بلعیدن مشکل دارید
پرسش‌های متداول
- آیا مفصل فکم ورم کرده؟
- مشکلات مفصل فک در بیشتر موارد ورمی که از بیرون دیده شود نمیسازند؛ خودشان را با درد، صدا و محدودیت باز شدن دهان نشان میدهند. اگر جلوی گوش پُریای هست که با دست لمس میشود و لاله گوش را بالا میبرد، در وهله اول غده بزاقی و ساختارهای اطرافش در نظر گرفته میشوند. چون این دو تصویر میتوانند با هم هم باشند، تفکیک با معاینه و در صورت نیاز تصویربرداری انجام میشود.
- ممکن است اوریون باشد؟
- در ورمهایی که همراه تب و در مدت کوتاه پیدا میشوند و در بیشتر موارد هر دو طرف را با هم میگیرند، علتهای ویروسی به ذهن میآیند؛ اوریون یکی از آنهاست و در افراد واکسینهشده هم میتواند دیده شود. اما در ورمهای یکطرفه، آهستهرشد و بدون تب، احتمالهای دیگری جلو میآیند. این تفکیک را شرح حال، معاینه و در صورت نیاز آزمایش انجام میدهد؛ اگر به تصویری واگیردار فکر میشود، بهتر است پیش از رفتن به کلینیک وضعیت را اطلاع دهید.
- درد ندارد، میتوانم صبر کنم؟
- بدون درد بودن در این ناحیه یافتهای آرامشبخش شمرده نمیشود. بخش قابل توجهی از تودههایی که از غده میآیند بدون درد شروع میشوند و آهسته بزرگ میشوند؛ شایعترین دلیل صبر کردن بیمار هم همین نبودن درد است. هر ورمی که بیش از سه هفته طول بکشد یا در حال بزرگ شدن باشد، بدون توجه به اینکه درد میدهد یا نه، باید ارزیابی شود.
این محتوا جنبه اطلاع‌رسانی عمومی دارد و جایگزین معاینه حضوری نیست. علائم میان بیماری‌ها مشترک‌اند و تشخیص تنها بالینی انجام میشود.