این یعنی چه؟
تپش یعنی دردی که هم‌ریتم با ضربان قلب می‌آید و می‌رود. در درد از نوع میگرن این تپش در یک طرف سر جا خوش میکند، ساعتها طول میکشد و با راه رفتن و بالا رفتن از پله بیشتر میشود؛ در کنارش آزردگی از نور، صدا و بو همراه با تهوع دیده میشود. وقتی حمله تمام میشود درد به‌طور کامل برطرف میشود و در فاصله میان حمله‌ها نشانه‌ای باقی نمی‌ماند.
درد با منشأ دندانی رفتار دیگری دارد. با محرکی مانند سرما، گرما یا گاز گرفتن آغاز میشود، با دست زدن به همان دندان بیشتر میشود و محل درد آن‌قدر محدود است که می‌توان با انگشت نشانش داد. آزردگی از نور، تهوع و ناتوانی از حرکت در حین درد، در دردی با منشأ دندانی انتظار نمیرود. این تفکیک مهم است؛ چون در جریان حمله ممکن است دندانهای سالم هم دردناک احساس شوند و درمان ریشه یا کشیدن دندانِ بی‌مورد مطرح شود.
این دو وضعیت یکدیگر را کنار نمی‌گذارند. احساس درد در دندانهای فک بالا می‌تواند همراه یک حمله سردرد باشد؛ در مقابل، سفتی عضلات جونده و فشردن دندانها در خواب می‌تواند بر تعداد حمله‌ها اثر بگذارد. به همین دلیل ارزیابی یک‌سویه انجام نمیشود: هم دندانها و عضلات فک بررسی میشوند، هم الگوی خودِ سردرد پرسیده میشود.
پشت یک سردرد ضربان‌دار یک‌طرفه می‌تواند چند تصویر متفاوت باشد؛ مدت حمله، یافته‌های همراه و سنی که درد برای نخستین بار در آن شروع شده است تفکیک را مشخص میکند. در ادامه عنوان‌هایی را می‌بینید که این توصیف بیشتر از همه به آن‌ها اشاره میکند.
علت‌های محتمل
در خانه چه کمکی میکند؟
- روز حمله، مدت آن، اینکه در کدام طرف بوده و اینکه پیش از آن چه چیزی تغییر کرده است، مانند خواب، وعده غذایی یا دوره قاعدگی، را یادداشت کنید؛ این ثبت بیش از هر چیز دیگری ارزیابی را سریع میکند.
- در حین حمله، استراحت در اتاقی تاریک و ساکت می‌تواند شدت را کم کند؛ تا وقتی درد فروکش نکرده از صفحه نمایش و سروصدا دور بمانید.
- مصرف مسکن را به چند روز در هفته محدود نگه دارید؛ مصرف مکرر می‌تواند به تداوم خودبه‌خودی درد کمک کند.
- تا وقتی حمله ادامه دارد درباره دندان‌هایتان تصمیم دائمی نگیرید؛ محل درد را پس از پایان حمله دوباره ارزیابی کنید.
- اگر این درد شدیدترین سردردی است که تجربه کرده‌اید و در عرض چند ثانیه به اوج خود رسیده است
- اگر همراه درد، تب، سفتی گردن یا اختلال هوشیاری وجود دارد
- اگر اختلال در تکلم، ضعف در یک طرف بدن، افتادگی صورت یا از دست رفتن بینایی وجود دارد
- اگر سردردی است که برای نخستین بار پس از پنجاه سالگی شروع شده است
- اگر درد با سرفه کردن، زور زدن یا خم شدن به‌روشنی بیشتر میشود
پرسش‌های متداول
- چطور بفهمم میگرن است یا دنداندرد؟
- کارآمدترین تفکیک به محرک مربوط است. درد با منشأ دندانی با سرما، گرما یا گاز گرفتن برانگیخته میشود و با دست زدن به همان دندان بیشتر میشود. درد از نوع میگرن بدون چنین محرکی شروع میشود، ساعتها طول میکشد، با نور و صدا بدتر میشود و تهوع ایجاد میکند. برای تفکیک قطعی، دندانپزشک با رادیوگرافی و آزمونهایی که زنده بودن دندان را میسنجند بررسی میکند؛ اگر در دندان یافتهای نباشد مداخلهای انجام نمیشود.
- در حمله سردرد دندانهایم هم درد میگیرند، آیا این طبیعی است؟
- حسهایی که از صورت و دندانها میآیند با مسیرهای عصبی حامل سردرد، در مغز ایستگاههای مشترکی دارند. به همین دلیل ممکن است در جریان یک حمله در دندانهای فک بالا درد یا حساسیت احساس شود؛ با پایان حمله این حس هم پس مینشیند. اگر در دندان یافتهای از پوسیدگی، شکستگی یا التهاب نباشد، این حس بهتنهایی دلیل درمان ریشه یا کشیدن دندان شمرده نمیشود.
- آیا درمان دندان این درد را برطرف میکند؟
- تشخیص و درمان دارویی سردرد از نوع میگرن در حوزه نورولوژی است؛ انتظار نمیرود با درمان دندان برطرف شود. سهم دندانپزشک جای دیگری است: تفکیک اینکه درد منشأ دندانی دارد یا نه، پرداختن به عواملی که به این تصویر افزوده میشوند مانند فشردن دندانها و درد عضلات جونده، و پیشگیری از انجام کار غیرضروری روی دندانی سالم.
این محتوا جنبه اطلاع‌رسانی عمومی دارد و جایگزین معاینه حضوری نیست. علائم میان بیماری‌ها مشترک‌اند و تشخیص تنها بالینی انجام میشود.