این یعنی چه؟
صدای خروپف زمانی ایجاد میشود که هوا از مسیری تنگ‌شده عبور کند و آن مسیر به لرزه بیفتد. در کودک این مسیر از پیش تنگ‌تر است؛ لوزه سوم و لوزه‌ها نیز نسبت به فضای پیرامون‌شان در سال‌های پیش از دبستان به بزرگ‌ترین اندازه خود می‌رسند. خروپف کردن در چند شب هنگام سرماخوردگی شایع است. اما خروپفی که کودک در حال سلامت هم بیشتر شبهای هفته دارد، پرسش جداگانه‌ای است.
تفاوت کودک با بزرگسال در روز خود را نشان می‌دهد. در بزرگسال، اختلال تنفسی خواب بیشتر اوقات به شکل خواب‌آلودگی روزانه دیده میشود؛ در کودک می‌تواند برعکس باشد، یعنی بی‌قراری، زودرنجی و نداشتن تمرکز در کلاس. به همین دلیل این تصور که «در طول روز اصلاً خوابش نمی‌آید، پس مشکلی ندارد» گمراه‌کننده است. تعریق شبانه، جابه‌جا شدن مداوم در رختخواب، خوابیدن با سر عقب‌داده و بازگشت شب‌ادراری‌ای که قطع شده بود نیز بخشی از همین بررسی هستند.
وقتی تنفس دهانی سالها ادامه پیدا کند، رشد فک بالا می‌تواند از آن اثر بپذیرد. زبان در حالت طبیعی به سقف دهان تکیه می‌دهد و فک بالا را از داخل نگه می‌دارد؛ وقتی دهان دائم باز بماند این تکیه‌گاه کم میشود، سقف دهان می‌تواند تنگ و بلند بماند، دندانهای جلو ممکن است به سمت جلو متمایل شوند و چون لب‌ها روی هم نمی‌آیند لثه‌های جلویی خشک میشوند و زود ملتهب میشوند. تا زمانی که رشد ادامه دارد، گزینه‌های مربوط به عرض فک بالا بیشتر است؛ پس از پایان رشد این گزینه‌ها محدودتر میشوند. به همین دلیل زمانبندی در کودک تعیین‌کننده‌تر از بزرگسال است.
پشت خروپف کودک بیشتر اوقات انسدادی در مسیر بینی و پشت حلق وجود دارد و گاهی هم تنگی فک؛ این دو می‌توانند همزمان هم وجود داشته باشند. عنوان‌های زیر در ارزیابی با هم در نظر گرفته میشوند.
علت‌های محتمل
در خانه چه کمکی می‌کند؟
- هنگام خواب یک ویدئوی کوتاه بگیرید، طوری که صورت و قفسه سینه دیده شود. اینکه صدا تمام شب ادامه دارد یا نه، وقفه‌ای هست یا نه و قفسه سینه به داخل کشیده میشود یا نه، جزئیاتی است که پزشک به آن‌ها نگاه می‌کند.
- خروپف را با این فکر که «بزرگ که شود خوب میشود» به تعویق نیندازید؛ سال‌های پیش از دبستان و دبستان دوره‌ای است که هم اندازه لوزه سوم و هم رشد فک بالا بیشترین تغییر را دارد.
- برای گرفتگی بینی به تشخیص خودتان به کودک اسپری، قطره یا داروی آلرژی ندهید؛ اینکه کدام دارو چه مدت مصرف شود تصمیم پزشک است و برخی از آن‌ها در مصرف طولانی می‌توانند گرفتگی را بیشتر کنند.
- سیگار نکشیدن در خانه و دور نگه داشتن اتاق خواب از گرد و غبار می‌تواند صدا را کم کند؛ این تغییرها علت را از میان برنمی‌دارند و نباید بهانه‌ای برای به تعویق انداختن ارزیابی باشند.
- اگر دیده‌اید که در خواب نفسش قطع میشود یا با یک نفس عمیق از جا می‌پرد و نفس می‌کشد
- اگر هنگام خواب قفسه سینه یا زیر دنده‌هایش به داخل کشیده میشود و بدون عقب دادن سر نمی‌تواند نفس بکشد
- اگر در لب‌ها یا صورتش کبودی دیده‌اید؛ در این حالت ارزیابی اورژانسی در همان روز لازم است
- اگر در طول روز هم اصلاً نمی‌تواند از بینی نفس بکشد، دهانش همیشه باز است و صدایش تودماغی است
- اگر شب‌ادراری‌ای که قطع شده بود برگشته، رشد قد و وزن از حد انتظار عقب مانده یا در مدرسه مشکلات تمرکز و رفتار شروع شده است
پرسش‌های متداول
- آیا خروپف در کودک طبیعی است؟
- خروپف کردن در چند شب هنگام سرماخوردگی یا عفونت دستگاه تنفسی فوقانی شایع است و معمولاً همراه با بیماری برطرف میشود. اما خروپفی که کودک در حال سلامت هم بیشتر شبهای هفته دارد و صدای آن تمام شب قطع نمیشود، وضعیت مورد انتظاری نیست. کاری که در این تصویر باید کرد صبر کردن نیست، بلکه درخواست ارزیابی مسیر بینی و پشت حلق است.
- اگر لوزه سوم برداشته شود، تنگی فک هم برطرف میشود؟
- این دو موضوع جداگانه ارزیابی میشوند. وقتی مسیر بینی باز شود، تنفس دهانی در بیشتر کودکان کم میشود؛ اما اینکه سقف دهانِ تنگ و بلندی که در طول سالها شکل گرفته خودبهخود اصلاح شود همیشه انتظار نمیرود. تصمیم درباره جراحی با متخصص گوش و حلق و بینی است؛ تصمیم درباره عرض فک در حوزه ارتودنسی قرار دارد. ترتیب و زمانبندی این دو ارزیابی بر اساس سن و یافتههای کودک تعیین میشود.
- برای نشان دادن به دندانپزشک باید تا چه سنی صبر کنم؟
- اگر خروپف و خواب با دهان باز وجود دارد، نیازی به صبر کردن تا سن مشخصی نیست؛ ساختار سقف دهان و عرض فک در دوره دندانهای شیری هم قابل ارزیابی است. توصیه عمومی برای ارزیابی ارتودنسی حدود هفتسالگی است، چون نخستین آسیاهای دائمی و دندانهای جلو در آن دوره میرویند. اما اگر شکایتی مربوط به راه هوایی وجود داشته باشد، لازم نیست تا این سن صبر کنید.
این محتوا جنبه اطلاع‌رسانی عمومی دارد و جایگزین معاینه حضوری نیست. علائم میان بیماری‌ها مشترک‌اند و تشخیص تنها بالینی انجام میشود.