Bu ne demek?
Horlama sesi, hava geçerken daralmış bir yolun titreşmesiyle çıkar. Çocukta bu yol zaten dardır; geniz eti ve bademcikler ise çevresindeki boşluğa göre en büyük oldukları döneme okul öncesi yıllarda ulaşır. Nezleli birkaç gece horlamak sık görülür. Çocuk sağlıklıyken de haftanın çoğu gecesinde süren horlama ise ayrı bir sorudur.
Çocuğu yetişkinden ayıran ayrıntı gündüzde ortaya çıkar. Yetişkinde uykudaki solunum sorunu çoğu zaman gündüz uyuklama olarak görünür; çocukta bunun tersi olabilir, yani yerinde duramama, çabuk sinirlenme ve derse odaklanamama. “Gün içinde hiç uykusu gelmiyor, demek ki bir şeyi yok” düşüncesi bu yüzden yanıltıcıdır. Gece terlemesi, yatakta sürekli yer değiştirme, başını geriye atarak uyuma ve kesilmiş olan gece işemesinin geri dönmesi de aynı sorgulamanın parçasıdır.
Ağızdan soluma yıllara yayıldığında üst çenenin gelişimi bundan etkilenebilir. Dil normalde damağa yaslanır ve üst çeneyi içeriden destekler; ağız sürekli açık kaldığında bu destek azalır, damak dar ve yüksek kalabilir, ön dişler öne eğilebilir, dudaklar kapanmadığı için ön diş etleri kurur ve kolay iltihaplanır. Üst çene genişliğine yönelik seçenekler büyüme sürerken daha fazladır; büyüme tamamlandıktan sonra seçenekler daralır. Bu yüzden zamanlama, çocukta yetişkinden daha belirleyicidir.
Çocukta horlamanın arkasında çoğu zaman burun ve geniz yolundaki bir engel, bazen de çenenin darlığı bulunur; ikisi bir arada da olabilir. Aşağıdaki başlıklar değerlendirmede birlikte ele alınır.
Olası nedenler
Evde ne yapılabilir?
- Uyurken kısa bir video çekin; yüzü ve göğsü görünsün. Sesin gece boyunca sürüp sürmediği, duraklama olup olmadığı ve göğsün içeri çekilip çekilmediği hekimin bakacağı ayrıntılardır.
- Horlamayı “büyüyünce geçer” diye ertelemeyin; okul öncesi ve ilkokul yılları hem geniz eti boyutunun hem üst çene gelişiminin en çok değiştiği dönemdir.
- Burun tıkanıklığı için çocuğa kendi kararınızla sprey, damla ya da alerji ilacı vermeyin; hangisinin ne kadar süre kullanılacağı hekim kararıdır ve bazıları uzun kullanımda tıkanıklığı artırabilir.
- Evde sigara içilmemesi ve yatak odasının tozdan uzak tutulması sesi azaltabilir; bu düzenlemeler nedeni ortadan kaldırmaz, değerlendirmeyi ertelemek için gerekçe sayılmamalıdır.
- Uykuda nefesinin durduğunu gördüyseniz ya da derin bir nefesle irkilerek soluyorsa
- Uyurken göğsü veya kaburgalarının altı içeri çekiliyorsa, başını geriye atmadan nefes alamıyorsa
- Dudaklarında ya da yüzünde morarma fark ettiyseniz; bu durumda aynı gün acil değerlendirme gerekir
- Gündüz de burnundan hiç nefes alamıyorsa, ağzı sürekli açıksa ve sesi genizden geliyorsa
- Kesilmiş olan gece işemesi geri döndüyse, boy ve kilo artışı beklenenin gerisinde kaldıysa ya da okulda dikkat ve davranış sorunları başladıysa
Sık sorulan sorular
- Çocukta horlama normal mi?
- Nezle ya da üst solunum yolu enfeksiyonu sırasında birkaç gece horlamak sık görülür ve genellikle hastalıkla birlikte geçer. Çocuk sağlıklıyken de haftanın çoğu gecesinde süren, sesi gece boyunca kesilmeyen horlama ise beklenen bir durum değildir. Bu tabloda yapılması gereken beklemek değil, burun ve geniz yolunun değerlendirilmesini istemektir.
- Geniz eti alınırsa çenedeki darlık da düzelir mi?
- Bu iki konu ayrı ayrı değerlendirilir. Burun yolu açıldığında ağızdan soluma çoğu çocukta azalır; ancak yıllar içinde şekillenmiş dar ve yüksek bir damağın kendiliğinden düzelmesi her zaman beklenmez. Ameliyat kararı kulak burun boğaz hekiminindir; çene genişliğiyle ilgili karar ortodontinin alanıdır. İki değerlendirmenin sırası ve zamanlaması çocuğun yaşına ve bulgularına göre belirlenir.
- Diş hekimine göstermek için hangi yaşı beklemeliyim?
- Horlama ve ağzı açık uyuma varsa belirli bir yaşı beklemek gerekmez; damak yapısı ve çene genişliği süt dişleri döneminde de değerlendirilebilir. Ortodontik değerlendirme için genel öneri yedi yaş civarıdır, çünkü ilk daimî azılar ve ön dişler o dönemde sürer. Hava yoluyla ilgili bir şikâyet varsa bu yaşın beklenmesi gerekmez.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve kişisel muayenenin yerini tutmaz. Belirtiler birden fazla hastalıkta ortak olabilir; teşhis yalnızca klinik muayene ile konur.