Nedir?
Bell felci, yüzün mimik kaslarını çalıştıran yüz sinirinin tek taraflı işlev kaybıdır. Kaybolan güçtür, his değil: kaş kalkmaz, göz tam kapanmaz, ağız köşesi düşer, ıslık çalınamaz. Yanağın uyuşmuş gibi hissedilmesi kasların çalışmamasından kaynaklanır.
Bu sayfanın ilk cümlesi bir uyarı olmak zorunda. Yüzü aniden düşen bir kişide önce inme dışlanır. Bell felcinde alın da tutulur ve kaş kaldırılamazken, inmede alın çoğu zaman korunur. Bu ayrımı hastanın kendisi ya da yakını yapamaz; muayene ve gereken durumda görüntüleme ile hastanede yapılır.
Bell felcinde belirtiler saatler içinde yerleşir ve genellikle bir ile üç gün içinde en kötü noktasına ulaşır. Sinirin, kemik içindeki dar kanalda ödeme bağlı sıkışması sorumlu tutulur. Hastaların büyük bölümünde belirgin bir düzelme beklenir, ancak tedavinin ilk günlerde başlaması sonucu etkilediği için zaman kaybedilmemelidir.
Belirtiler
Bu belirtilerin hepsinin birden görülmesi gerekmez.
Neden olur?
- 01
Sinir kökündeki virüsün yeniden canlanması
Uçuk grubundan virüslerin sinir düğümünde uyanması en çok üzerinde durulan mekanizmadır. Canlanma sinirde ödem yapar ve sinir dar kemik kanalında sıkışır.
- 02
Ödeme bağlı sıkışma
Yüz siniri kafa tabanında dar bir kemik kanaldan geçer. Şişen sinir bu kanalda genişleyecek yer bulamaz ve iletim durur; belirtilerin saatler içinde yerleşmesinin nedeni budur.
- 03
Benzer tabloyu yapan başka hastalıklar
Kulakta zona, orta kulak enfeksiyonu, kene kaynaklı enfeksiyonlar, travma, şeker hastalığı ve bölgedeki kitleler aynı görünümü yapabilir. Bell felci ancak bunlar dışlandıktan sonra söylenir.
- 04
Hazırlayıcı olduğu düşünülen etkenler
Yorgunluk, uykusuzluk, ağır stres, gebelik dönemi ve soğuğa maruz kalma sık bildirilir. Bunların doğrudan neden olduğu kanıtlanmış değildir, hazırlayıcı sayılırlar.
Nasıl ilerler?
- İlk 72 saat
Yerleşme dönemi
Güç kaybı hızla artar ve en kötü noktasına ulaşır. Tedavi kararının verilmesi gereken pencere de bu dönemdir, bu yüzden başvuru geciktirilmez.
- 1-3 hafta
Durağan dönem
Yüz büyük ölçüde hareketsizdir. Kapanmayan göz nedeniyle kornea kuruluğu ve zedelenme riski bu dönemde en yüksektir; göz bakımı ihmal edilmemelidir.
- 3 hafta-3 ay
Geri dönüşün başlaması
Kas hareketleri çoğu hastada parça parça geri gelir. Önce kaş ve göz çevresi, sonra ağız köşesi hareketleri belirginleşir.
- 3 ay sonrası
Kalıntı bulgular dönemi
Bir bölüm hastada hafif asimetri, göz kapanınca ağız köşesinin çekilmesi gibi eşlik eden hareketler ya da yemek yerken gözde sulanma kalabilir.
Nasıl tedavi edilir?
Bu tabloda tedaviyi diş hekimi yapmaz. Yüzünüzün bir yanı düştüğünde gidilecek yer aynı gün acil servis ya da nöroloji polikliniğidir. Aciliyetin iki nedeni var: inmenin dışlanması ve ilaç tedavisinin ilk günlerde başlaması. Kliniğin görevi tabloyu tanımak, belirtilerin başladığı saati kayda geçirmek ve sizi vakit kaybetmeden yönlendirmektir.
Hastanede nörolojik muayene yapılır, kulak ve dış kulak yolu zona döküntüsü açısından bakılır, gereken durumda görüntüleme istenir. Tedavi kararı hekimindir; erken dönemde kortikosteroid, uygun görülen olgularda antiviral ilaç eklenebilir. Kendi kararınızla ilaç kullanmayın ve önerilen tedaviyi yarıda bırakmayın.
Kapanmayan göz ayrı bir başlıktır ve ihmal edilirse kornea zarar görebilir. Yapay gözyaşı, gece için göz kapatma ve rüzgâra karşı koruma hekimin tarifine göre uygulanır. Düzelme döneminde yüz egzersizleri ve fizyoterapi önerilebilir. Diş kliniğinde uygulanan gece plağı, ağrı kesici ya da diş işlemlerinin bu tabloda yeri yoktur.
- Yüz düşmesiyle birlikte kolda güçsüzlük, konuşma bozukluğu ya da denge kaybı olması
- Alnın normal kırışabilmesi, yani kaşın etkilenen tarafta rahatça kalkması
- Şiddetli baş ağrısı, ateş, ense sertliği veya bilinç bulanıklığı eşlik etmesi
- Kulak kepçesinde kabarcık, şiddetli kulak ağrısı ya da ani işitme kaybı
Nasıl önlenir?
- Yüzünüzde asimetri fark ettiğiniz anda saati not edin; tedavi kararında belirtilerin ne zaman başladığı bilgisi doğrudan kullanılır.
- Kapanmayan gözü kendi yönteminizle bantlamayın; göz bakımının nasıl yapılacağını hekiminizden öğrenin ve aksatmayın.
- Şeker ve tansiyon takibinizi sürdürün; kontrolsüz şeker hastalığı hem riski hem iyileşme sürecini etkileyebilir.
- Kulakta ağrı, kabarcık ya da işitmede değişiklik varsa bunu hekime ayrıca söyleyin; bu bulgu tedavi planını değiştirebilir.
Sık sorulan sorular
- Bunun inme mi Bell felci mi olduğunu evde anlayabilir miyim?
- Hayır. Alın hareketi gibi ayırt edici bulgular vardır, ancak bunlar muayene bulgularıdır ve tek başlarına karar vermeye yetmez. Yüzü aniden düşen herkesin aynı gün hastanede değerlendirilmesi gerekir; beklemek geri alınamayan zaman kaybına yol açabilir.
- Yüzüm eski hâline döner mi?
- Hastaların büyük bölümünde belirgin düzelme beklenir, ancak süre ve düzelme derecesi kişiye göre değişir ve önceden söylenemez. Bir bölüm hastada hafif asimetri ya da eşlik eden istemsiz hareketler kalabilir. Erken başlayan tedavi ve düzenli takip bu süreçte önemlidir.
- Diş tedavisi yüz felcine yol açar mı?
- Alt çene anestezisinden sonra iğne çözeltisinin yüz siniri dallarına ulaşmasıyla birkaç saat süren geçici bir yüz güçsüzlüğü görülebilir; bu tablo anestezinin etkisi geçince düzelir. Günler süren, kendiliğinden yerleşen yüz felci ile karıştırılmamalıdır ve her iki durumda da hekiminize haber vermelisiniz.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve kişisel muayenenin yerini tutmaz. Belirtiler birden fazla hastalıkta ortak olabilir; teşhis yalnızca klinik muayene ile konur.