Nedir?
Yüz siniri mimik kaslarını çalıştırır. Hemifasiyal spazmda bu sinirin uyarıları istem dışına çıkar ve yüzün yalnızca bir yanındaki kaslar kendiliğinden kasılır. Kasılma önce kısa seğirmeler biçimindedir, zamanla göz kapağının uzun süre kapalı kalmasına kadar ilerleyebilir.
Sıradan göz kapağı seğirmesinden farkları belirgindir. Hemifasiyal spazm tek taraflıdır, aylar boyunca sürer, komşu kaslara yayılır, uykuda devam edebilir ve heyecanla, yorgunlukla artar. Yorgunluğa bağlı seğirme ise iki gözde de görülebilir, birkaç gün ile birkaç hafta içinde kendiliğinden sönmesi beklenir.
Bu sayfanın diş kliniğinde bulunmasının nedeni pratik: hasta seğirmeyi çene kaynaklı sanıp diş hekimine geliyor. Oysa kasılma çiğneme kaslarında değil mimik kaslarındadır. Ayrım yapılmazsa gece plağı ve kas gevşetici denemeleriyle yıllar geçebilir; oysa bu tablo başka bir uzmanlığın konusudur.
Belirtiler
Bu belirtilerin hepsinin birden görülmesi gerekmez.
Neden olur?
- 01
Sinire komşu damarın teması
Yüz sinirinin beyin sapından çıktığı bölgede bir damarın sinire dayanması en sık gösterilen nedendir. Yıllar içinde sinirin yalıtımı zayıflar ve uyarılar denetimsiz iletilir.
- 02
Sinir yolu üzerindeki yapısal nedenler
Sinirin seyri boyunca yerleşen bir kitle ya da damarsal bozukluk daha seyrek olsa da aynı görünümü yapabilir. Görüntülemenin istenmesinin nedeni bu olasılıkların dışlanmasıdır.
- 03
Geçirilmiş yüz felci sonrası dönem
Yüz felcinden sonra iyileşme sırasında sinir lifleri hedeflerini şaşırabilir. Bunun sonucunda göz kapanırken ağız köşesinin çekilmesi gibi eşlik eden istemsiz hareketler ortaya çıkar.
- 04
Karıştırılan iyi huylu durumlar
Uykusuzluk, kafein ve stresle gelen göz kapağı seğirmesi, tikler ve iki taraflı göz kapağı kasılması farklı tablolardır. Bunların seyri ve tedavi yolu hemifasiyal spazmdan ayrıdır.
Nasıl ilerler?
- 1
Göz kapağıyla sınırlı dönem
Alt ya da üst göz kapağında kısa, düzensiz seğirmelerle başlar. Bu dönemde şikâyet çoğunlukla hafiftir ve yorgunluk seğirmesi sanılır.
- 2
Yanağa ve ağız köşesine yayılma
Kasılma aynı taraftaki yanak ve ağız çevresi kaslarına ilerler. Göz kapanırken ağız köşesinin birlikte çekilmesi bu evrenin tipik görünümüdür.
- 3
Yerleşmiş spazm
Kasılmalar uzar ve sıklaşır. Göz uzun süre kapalı kalabildiği için okumak, ekrana bakmak ve araç kullanmak güçleşebilir; günlük yaşam etkilenir.
- Ayrı tip
Yüz felci sonrası gelişen biçim
Geçirilmiş bir yüz felcinin ardından ortaya çıkar. Burada zeminde hafif bir güç kaybı da bulunur; bu ayrıntı değerlendirmede önemlidir.
Nasıl tedavi edilir?
Bu tablo diş kliniğinde tedavi edilmez; değerlendirmeyi nöroloji yapar. Diş hekiminin buradaki katkısı sınırlı ve nettir: kasılmanın çiğneme kaslarından gelmediğini muayene ile ayırt etmek ve sizi doğru bölüme yollamak. Diş sıkma için kullanılan gece plağının, kas gevşetici uygulamaların ve diş işlemlerinin bu tabloda yeri yoktur.
Nörolojide tanı öykü ve muayene ile konur. Kasılmanın hangi kasta başladığı, tek taraflı olup olmadığı ve uykuda sürüp sürmediği sorulur. Sinire komşu damarı ve diğer nedenleri araştırmak için beyin manyetik rezonans görüntülemesi istenebilir; bazı olgularda elektrofizyolojik inceleme eklenir.
Tedavi seçenekleri hekimin kararına göre belirlenir. En sık kullanılan yöntem etkilenen kaslara uygulanan botulinum toksinidir; etkisi geçicidir ve belirli aralıklarla tekrarlanması gerekir. Seçilmiş hastalarda beyin cerrahisi tarafından damar ile sinirin ayrılmasına yönelik cerrahi değerlendirilir. Ağızdan alınan ilaçların katkısı genellikle sınırlı kalır.
- Kasılmanın yanına yüzde uyuşma, işitme kaybı ya da kulak çınlaması eklenmesi
- Kasılmanın kısa sürede iki tarafa yayılması veya kola ve bacağa geçmesi
- Aynı bölgede güç kaybının da bulunması, yani bazı kasların hiç çalışmaması
- Göz kapağının uzun süre kapalı kalarak görmeyi engellemesi
Nasıl önlenir?
- Kafein, uykusuzluk ve uzun ekran süresi sıradan göz seğirmesini artırabilir; önce bunları düzeltmek çoğu zaman yeterli olur.
- Kasılmayı telefonunuzla kısa bir video olarak kaydedin; muayenede kasılma olmayabilir ve bu kayıt değerlendirmeyi kolaylaştırır.
- Kasılma tek taraflıysa ve haftalardır sürüyorsa gece plağı arayışına girmeden önce nöroloji değerlendirmesi isteyin.
- Göz kapanması nedeniyle görüşünüz kesiliyorsa araç kullanma konusunda değerlendirme tamamlanana kadar hekiminize danışın.
Sık sorulan sorular
- Göz kapağımdaki seğirme hemifasiyal spazm mıdır?
- Çoğu kez değildir. Yorgunluk, uykusuzluk, kafein ve stresle gelen göz kapağı seğirmesi çok yaygındır, iki gözde de görülebilir ve genellikle kendiliğinden geçer. Seğirme yalnızca tek tarafta ise, haftalarca sürüyorsa, yanağa yayılıyorsa ya da uykuda devam ediyorsa değerlendirme istenmelidir.
- Bunun için gece plağı yapılır mı?
- Gece plağı diş sıkma ve gıcırdatma için kullanılan bir aygıttır; hemifasiyal spazmda beklenen bir yararı yoktur. Kasılma çiğneme kaslarından değil mimik kaslarından kaynaklandığı için çene eklemine yönelik tedavilerle sonuç alınması beklenmez. Bu ayrımın erken yapılması gereksiz uygulamaları önler.
- Stres bu kasılmayı yapıyor olabilir mi?
- Stres, yorgunluk ve heyecan kasılmaların sıklığını ve şiddetini artırabilir; hastaların çoğu bunu fark eder. Ancak stres tek başına hastalığın nedeni sayılmaz. Kasılmanın altında yatan durumun araştırılması gerekir, yalnızca dinlenmeye yönelik önerilerle yetinilmemelidir.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve kişisel muayenenin yerini tutmaz. Belirtiler birden fazla hastalıkta ortak olabilir; teşhis yalnızca klinik muayene ile konur.