Co to oznacza?
Korzenie twoich górnych zębów bocznych leżą bardzo blisko dna zatoki w szczęce, czyli zatoki szczękowej. U części osób korzenie sięgają w głąb zatoki, a kość między nimi jest cienka jak papier. Kiedy jeden z tych zębów zostaje usunięty albo kiedy zakażenie przy wierzchołku korzenia zniszczy tę kość, między jamą ustną a zatoką może otworzyć się przejście. Ponieważ sama zatoka odpływa do jamy nosowej, płyn, który bierzesz do ust, idzie tą drogą i dociera do nosa.
Od rzeczy, do których jest podobny, odróżnia ten objaw to, że zostaje po jednej stronie i zdarza się tylko przy płynach. Jeśli jest połączenie, płyn zwykle wypływa tylko z jednego nozdrza, stały pokarm tego nie robi, a przy przełykaniu nie ma kaszlu ani uczucia duszenia. Może być ci trudno nadąć policzek, głos może brzmieć, jakby szedł przez nos, i możesz zauważać powietrze uciekające z zębodołu. Przeciek wywołany zaburzeniem przełykania natomiast dotyczy obu stron, nie odróżnia stałego pokarmu od płynów i zwykle idzie z kaszlem.
Coś mówi też czas. Problem najczęściej zaczyna się w pierwszych dniach po usunięciu górnego zęba bocznego. Przy małych połączeniach należy oczekiwać samoistnego zamknięcia, o ile skrzep zostaje na miejscu; powyżej pewnej szerokości nie należy tego oczekiwać, a połączenie może z czasem wyścielić się tkanką od brzegów i zmienić w trwały kanał. Im dłużej przejście pozostaje otwarte, tym bardziej prawdopodobne, że bakterie z jamy ustnej zostaną przeniesione do zatoki i osadzi się jednostronne zakażenie zatoki.
Żeby płyn przechodził do nosa, musi istnieć otwarta droga między jamą ustną a zatoką, a to, jak ta droga powstaje, różni się między ludźmi. Poniższe punkty nie są ułożone według częstości; pokazują źródła, które trzeba rozróżnić w badaniu.
Możliwe przyczyny
Co pomaga w domu?
- Nie wydmuchuj nosa, nie zatykaj jednego nozdrza, przepychając powietrze drugim, i unikaj wszystkiego, co buduje ciśnienie, na przykład nadmuchiwania balonów; ciśnienie w zatoce może otworzyć na nowo połączenie, które jest w trakcie zamykania się.
- Kichaj z otwartymi ustami, nie pij przez rurkę i nie pal; ssanie i nagłe zmiany ciśnienia zrywają skrzep.
- Nie badaj zębodołu językiem, palcem ani żadnym przedmiotem; nie ustalisz w ten sposób, jak duże jest połączenie, tylko wniesiesz do niego zakażenie.
- Nie zaczynaj na własną rękę antybiotyków, które ci zostały, ani sprayu do nosa; dopóki połączenie istnieje, lek może na pewien czas złagodzić objaw, ale nie usuwa jego przyczyny.
- Jeśli zaczęło się po usunięciu górnego zęba bocznego i nie ustępuje w ciągu kilku dni
- Jeśli z nozdrza po tej samej stronie idzie cuchnąca albo zakażona wydzielina
- Jeśli masz obrzęk policzka, narastający ból, gorączkę albo uczucie rozpierania pod okiem
- Jeśli miejsce po ekstrakcji ciągle krwawi albo nieprzyjemny smak w ustach nie chce minąć
- Jeśli płyn przechodzi do nosa, choć nigdy nie usuwano ci zęba, i towarzyszą temu kaszel, uczucie duszenia albo zmiana głosu
Najczęstsze pytania
- Zaczęło się po ekstrakcji: czy zamknie się samo?
- Zależy to od tego, jak szerokie jest połączenie. Przy małych połączeniach należy oczekiwać zamknięcia w ciągu kilku tygodni, o ile skrzep jest chroniony i unikasz wszystkiego, co buduje ciśnienie. Powyżej pewnej szerokości samoistnego zamknięcia nie należy oczekiwać i połączenie trzeba zamknąć chirurgicznie. Z zewnątrz nie rozpoznasz, do której grupy należysz, więc zamiast czekać i patrzeć, decyzję trzeba podjąć na podstawie badania i, gdy trzeba, zdjęcia.
- Nigdy nie usuwano mi zęba: czy i tak może się to zdarzyć?
- Może. Cienka kość między jamą ustną a zatoką może też ścieńczeć i ustąpić z powodu długotrwałego zakażenia przy wierzchołku korzenia, torbieli albo zmiany rozrostowej w kości szczękowej lub z powodu wcześniejszej operacji. Przechodzenie płynu do nosa nie zawsze bierze się z tego; widuje się je również wtedy, gdy podniebienie miękkie nie potrafi zamknąć przejścia do nosa w trakcie przełykania. Ten obraz nie należy do stomatologii, lecz do oceny laryngologicznej, a gdy trzeba, neurologicznej.
- Czy leki na zatoki to rozwiążą?
- Dopóki połączenie istnieje, nie należy oczekiwać, że sam lek wystarczy. Antybiotyki i spray do nosa mogą na pewien czas cofnąć stan zapalny w zatoce, ale dopóki droga z jamy ustnej do zatoki pozostaje otwarta, bakterie są nią dalej przenoszone i objaw może wrócić po skończeniu leku. W takiej sytuacji leczenie zatoki i zamknięcie połączenia trzeba planować razem; kolejność ustalają między sobą twój lekarz dentysta i laryngolog.
Ta treść ma charakter ogólnoinformacyjny i nie zastępuje badania na miejscu. Objawy różnych schorzeń nakładają się na siebie, a rozpoznanie można postawić wyłącznie klinicznie.