این یعنی چه؟
حس صورت شما را یک عصب واحد منتقل می‌کند. سه شاخه این عصب پیشانی، فک بالا و فک پایین را جداگانه عصب‌دهی میکنند. رشته‌ها هر جا تحریک شوند، درد میتواند به تمام محدوده همان شاخه پخش شود. به همین دلیل دندانی که درد را در آن حس می‌کنید ممکن است محل واقعی مشکل نباشد.
چیزی که این نشانه را از موارد مشابه جدا می‌کند مدت آن است. دردی که مثل شوک برق توصیف میشود بین چند ثانیه تا دو دقیقه طول میکشد و سپس کاملاً قطع میشود؛ بین حمله‌ها صورت شما به حالت عادی برمی‌گردد. اغلب نه با گرما یا سرما، بلکه با لمس شروع میشود: شستن صورت، مسواک زدن، اصلاح صورت، بیرون رفتن در باد یا حرف زدن کافی است. اما دردی که از عصب دندان میآید با گرما و سرما بیشتر میشود، چند دقیقه ادامه پیدا می‌کند و شما را شب از خواب بیدار می‌کند.
توصیف درد، تشخیص نیست. همین توصیف ممکن است در زونای صورت پیش از بیرون زدن ضایعات پوستی، در یک دندان ترکخورده و در درد صورتی که علتش پیدا نمی‌شود هم شنیده شود. این تفکیک را معاینه، رادیوگرافی و در صورت نیاز ارزیابی نورولوژی انجام میدهد. کشیدن دندان سالمی که درد در آن حس میشود، اغلب درد را برطرف نمی‌کند.
پشت این توصیف میتواند بیش از یک تابلو باشد؛ برخی منشأ دندانی دارند و برخی منشأ عصبی. عنوان‌های زیر ترتیب احتمال نیستند، بلکه جاهایی را نشان می‌دهند که در معاینه برای تفکیک بررسی می‌شوند.
علتهای محتمل
در خانه چه کمکی می‌کند؟
- چند روز یادداشت کنید که درد چقدر طول میکشد، روزی چند بار میآید و چه چیزی آن را شروع می‌کند؛ این یادداشت در معاینه بیشتر از توصیف شفاهی شما به کار میآید.
- به این بهانه که مسواک درد را تحریک می‌کند مسواک زدن را کنار نگذارید؛ با مسواک نرم و آب ولرم راهی را امتحان کنید که تحریک کمتری ایجاد کند، چون مختل شدن بهداشت دهان مشکل دومی به این تابلو اضافه می‌کند.
- دوز مسکن را به تصمیم خودتان بالا نبرید؛ در این نوع درد، مسکن‌های معمولی اغلب کافی نیستند و دوز بالا عوارض خودش را می‌آورد.
- برای کشیدن دندانی که درد را در آن حس می‌کنید اصرار نکنید؛ کشیدنی که پیش از تأیید منشأ درد انجام شود برگشت‌پذیر نیست.
- اگر در همان ناحیه دردناک، بی‌حسی، از دست رفتن حس یا کاهش قدرت هم وجود داشته باشد
- اگر روی صورت، پیشانی یا اطراف چشم شما قرمزی، تاول یا ضایعه پوستی ظاهر شده باشد
- اگر همراه درد، تب، ورم صورت یا سختی در باز کردن دهان وجود داشته باشد
- اگر درد برای اولین بار پیش از چهل سالگی شروع شده باشد یا هر دو طرف صورت را همزمان بگیرد
- اگر تاری دید یا دوبینی شروع شده باشد
پرسش‌های متداول
- آیا این درد میتواند درد دندان باشد؟
- میتواند. دندان ترکخورده و عصب ملتهب دندان هم درد تیز و ناگهانی ایجاد میکنند. تفکیک اغلب از روی مدت و محرک به دست میآید: درد با منشأ دندان با گرما و سرما شروع میشود، چند دقیقه طول میکشد و شبها بیشتر میشود. اما در دردی که چند ثانیهای است و فقط با لمس تحریک میشود، ممکن است دندانها سالم یافت شوند. تصمیم با معاینه و رادیوگرافی گرفته میشود.
- در رادیوگرافی من چیزی پیدا نشد، پس چرا درد ادامه دارد؟
- رادیوگرافی تغییرات استخوان و دندان را نشان میدهد، خود عصب را نشان نمیدهد. در دردهای صورتی که با وجود تمیز بودن عکس ادامه دارند، نوبت به علتهای عصبی میرسد. کاری که در این مرحله باید انجام شود امتحان کردن یک اقدام دندانی جدید نیست، بلکه درخواست ارزیابی نورولوژی است.
- به دندانپزشک مراجعه کنم یا به متخصص مغز و اعصاب؟
- منطقی است که اول به دندانپزشک مراجعه کنید؛ اگر علتی مربوط به دندان وجود داشته باشد، سریعترین جا برای دیده شدنش همانجاست. اگر یافتهای با منشأ دندان پیدا نشود، ادامه ارزیابی در نورولوژی است. تشخیص و تصمیم دارویی در حیطه نورولوژی است؛ سهم دندانپزشک این است که جلوی اقدام غیرضروری را بگیرد و شما را به آدرس درست راهنمایی کند.
این محتوا جنبه اطلاع‌رسانی عمومی دارد و جایگزین معاینه حضوری نیست. علائم میان بیماری‌ها مشترک‌اند و تشخیص تنها بالینی انجام میشود.