چیست؟
خروپف صدایی است که از لرزش کام نرم، زبان کوچک و دیواره گلو در برابر جریان هوا در خواب بیرون میآید. صدا به تنهایی یک بیماری نیست؛ نشان می‌دهد راه هوایی تنگ شده است. اگر این تنگی به حدی نرسد که تنفس را متوقف کند، سطح اکسیژن خون پایین نیاید و خواب تکه‌تکه نشود، این وضعیت خروپف ساده نامیده میشود.
در خروپف ساده، فرد معمولاً استراحت‌کرده بیدار میشود، در طول روز فشار خواب حس نمی‌کند و اطرافیانش وقفه تنفسی توصیف نمی‌کنند. بار اصلی شکایت اغلب بر دوش هم‌اتاقی است. با این حال بلندی صدا به تنهایی اطمینان نمیدهد؛ همان‌طور که ممکن است کسی که پرسروصدا خروپف میکند آپنه نداشته باشد، ممکن است کسی که آرامتر خروپف میکند آپنه آشکاری داشته باشد.
این تفکیک با چشم یا با گوش انجام نمیشود. روشی که نشان می‌دهد خروپف ساده است یا با وقفه‌های تنفسی همراه است، ثبت خواب است. به همین دلیل در کسی که با شکایت خروپف مراجعه میکند، پیش از رفتن به سراغ درمان انتظار می‌رود آپنه رد شود.
نشانه‌ها
لازم نیست همه این‌ها با هم باشند.
چرا رخ می‌دهد؟
- 01
شل شدن بافت‌های نرم
با بالا رفتن سن، پشتیبانی بافتی کام و دیواره گلو کم میشود و لرزش آسان‌تر میشود. پایین آمدن تونوس عضلات در مراحل عمیق خواب میتواند شدت صدا را بیشتر کند.
- 02
بسته بودن راه بینی
آلرژی، انحراف تیغه بینی و بزرگی شاخک بینی عبور هوا از بینی را دشوار می‌کنند. وقتی تنفس به دهان منتقل شود، بافت‌های کام قوی‌تر می‌لرزند و صدا آشکارتر میشود.
- 03
خوابیدن به پشت
هنگام خوابیدن به پشت، زبان و کام نرم با نیروی جاذبه به عقب می‌لغزند. در بسیاری از افراد خروپف فقط در همین وضعیت پیدا میشود یا در همین وضعیت به‌طور آشکاری بیشتر میشود.
- 04
الکل، وزن و سیگار
الکل و آرام‌بخش‌ها شل شدن عضلات را بیشتر می‌کنند. اضافه شدن وزن بافت اطراف گردن را ضخیم‌تر میکند. سیگار با ایجاد ورم در مخاط دستگاه تنفسی فوقانی تنگی را عمیق‌تر میکند.
چگونه پیش می‌رود؟
- گاه‌به‌گاه
خروپفی که فقط بعضی شب‌ها شنیده میشود
پس از روزهای خسته‌کننده، شب‌هایی که الکل مصرف شده یا دوره‌های سرماخوردگی پیدا میشود. وقتی عوامل مخصوص آن شب از میان بروند، صدا پس می‌رود.
- دائمی
خروپف هر شب و در هر وضعیت
صدا منظم شده است و با خوابیدن به پهلو به‌طور آشکاری کم نمیشود. در این نقطه لازم است راه بینی و ساختار گلو توسط پزشک ارزیابی شوند.
- مشکوک
اضافه شدن وقفه و علامت روزانه
اگر همراه خروپف، وقفه تنفسیِ دیده‌شده، بیدار شدن با حالت خفگی یا خواب‌آلودگی روزانه وجود داشته باشد، دیگر این وضعیت خروپف ساده شمرده نمیشود. تست خواب درخواست میشود و روند زیر عنوان آپنه پیگیری میشود.
چگونه درمان میشود؟
قدم اول رد کردن آپنه است. اگر شرح حال، مشاهده اطرافیانتان و معاینه اطلاعات کافی ندهند، تست خواب درخواست میشود. اگر تست خروپف ساده را تأیید کند، درمان اجباری نیست؛ بسته به میزان آزاری که صدا ایجاد میکند تصمیم گرفته میشود. این ارزیابی را پزشکی انجام می‌دهد که با خواب سروکار دارد.
در خروپف ساده، در وهله اول تنظیم‌های رفتاری و وضعیتی می‌آیند: خوابیدن به پهلو، کمی بالا آوردن سر تخت، پرهیز از الکل در ساعت‌های عصر، بازنگری در اضافه‌وزن و ترک سیگار. اگر گرفتگی بینی وجود داشته باشد، علتش را متخصص گوش و حلق و بینی بررسی میکند؛ وقتی یک مشکل آلرژیک یا ساختاری اصلاح شود، صدا میتواند به‌طور آشکاری کم شود.
وقتی این قدم‌ها کافی نباشند، دستگاه داخل دهانی میتواند مطرح شود. دستگاهی که فک پایین را کمی جلو نگه می‌دارد در سمت دندان‌پزشکی ساخته و تنظیم میشود. در شروع ممکن است افزایش بزاق و حساسیت گذرا در دندانها و مفصل فک دیده شود؛ به همین دلیل کنترل منظم لازم است. گزینه‌های جراحی مربوط به کام و بینی در حیطه گوش و حلق و بینی هستند.
- توصیف وقفه تنفسی در خواب توسط اطرافیانتان
- بیدار شدن شبانه با حالت خفگی یا با بسته شدن نفس
- آمدن خوابتان هنگام رانندگی در روز
- خروپف هر شب فرزندتان و خوابیدن او با دهان باز
چگونه پیشگیری میشود؟
- مصرف الکل و آرام‌بخش در ساعت‌های عصر را بازنگری کنید؛ هر دو خروپف را بیشتر می‌کنند.
- از خوابیدن به پشت پرهیز کنید؛ عادت خوابیدن به پهلو در بسیاری از افراد صدا را کم میکند.
- مشکلات آلرژیک و ساختاری‌ای را که به گرفتگی بینی می‌انجامند بی‌راه‌حل نگذارید.
- تغییر وزن را پیگیری کنید؛ افزایش دور گردن میتواند بر شدت خروپف اثر بگذارد.
پرسش‌های متداول
- هرچه صدای خروپف بلندتر باشد وضعیت سنگینتر است؟
- چنین تناسبی انتظار نمیرود. شدت صدا به شکل لرزش بافتها بستگی دارد و نشان نمیدهد که تنفس متوقف میشود یا نه. ممکن است تست خواب در کسی که پرسروصدا خروپف میکند طبیعی دربیاید و در کسی که آرامتر خروپف میکند آپنه آشکاری پیدا شود. به همین دلیل تصمیم بر پایه صدا گرفته نمیشود، بر پایه ثبت خواب گرفته میشود.
- نوار بینی و اسپریها فایده دارند؟
- اگر تنگی منشأ بینی داشته باشد، این محصولات میتوانند راحتی موقتی بدهند. در خروپفی که از کام و ریشه زبان میآید، اثر آشکاری انتظار نمیرود. ضمناً استفاده طولانی از اسپریهای بازکننده گرفتگی میتواند شکایت را بیشتر کند؛ مدت مصرف را از پزشکتان بپرسید.
- برای هر کسی که خروپف میکند دستگاه داخل دهانی ساخته میشود؟
- ساخته نمیشود. اول مشخص میشود که آپنه وجود دارد یا نه، بعد مناسب بودن دندانها، لثهها و مفصل فک برای دستگاه ارزیابی میشود. اگر دندانهای لق، بیماری پیشرفته لثه یا مفصل فک دردناکی وجود داشته باشد، تصمیم درباره دستگاه به تعویق میافتد یا راه دیگری در پیش گرفته میشود.
این محتوا جنبه اطلاع‌رسانی عمومی دارد و جایگزین معاینه حضوری نیست. علائم میان بیماری‌ها مشترک‌اند و تشخیص تنها بالینی انجام میشود.