Nedir?
Pulpa, dişin ortasındaki sinir ve damar dokusudur. Çürük, çatlak veya derin bir restorasyon yoluyla bakteri buraya ulaştığında doku iltihaplanır. Diş sert dokuyla çevrili olduğu için şişen pulpa genişleyecek yer bulamaz ve basınç doğrudan sinire biner.
Geri dönüşlü pulpitiste ağrı yalnızca uyaranla gelir ve saniyeler içinde geçer; nedeni ortadan kaldırılırsa doku iyileşir. Geri dönüşsüz pulpitiste ağrı kendiliğinden başlar, dakikalarca sürer ve gece artar; bu aşamada pulpa artık iyileşmez.
Belirtiler
Bu belirtilerin hepsinin birden görülmesi gerekmez.
Neden olur?
- 01
Derin çürük
En sık nedendir. Bakteri mineyi ve dentini aşıp pulpaya yaklaştığında iltihap başlar.
- 02
Çatlak veya kırık
Görünmeyen bir çatlak bile bakteriye yol açar; çatlak diş sendromu tedavi edilmezse pulpitise ilerler.
- 03
Tekrarlanan işlemler
Aynı dişe defalarca yapılan derin restorasyonlar pulpayı kümülatif olarak yorar.
- 04
Travma
Darbe sonrası pulpa aylar hatta yıllar sonra sessizce nekroze olabilir; renk değişikliği ilk işaret olur.
Nasıl ilerler?
- Evre 1
Geri dönüşlü
Ağrı yalnızca soğuk veya tatlıyla gelir ve uyaran kalkınca saniyeler içinde biter. Çürük temizlenip dolgu yapılırsa pulpa iyileşir.
- Evre 2
Geri dönüşsüz
Ağrı kendiliğinden başlar, dakikalarca sürer, sıcakla artar ve gece şiddetlenir. Kanal tedavisi gerekir.
- Evre 3
Nekroz
Pulpa tamamen ölür ve ağrı kesilir. Bu iyileşme değildir; iltihap kök ucuna doğru sessizce ilerler.
Nasıl tedavi edilir?
Geri dönüşlü pulpitiste tedavi nedeni ortadan kaldırmaktır: çürük temizlenir, gerekirse pulpayı koruyan bir alt taban konur ve diş restore edilir. Hassasiyet birkaç hafta içinde geriler.
Geri dönüşsüz pulpitiste pulpa çıkarılır, kanal sistemi temizlenip doldurulur ve diş üzerine koruyucu bir restorasyon yapılır. Ağrı genellikle ilk seansta belirgin şekilde geriler.
- Ağrı kesiciyle geçmeyen, uykuyu bölen ağrı
- Yüzde veya yanakta şişlik
- Ateşin eşlik etmesi
- Ağrının aniden kesilmesi
Nasıl önlenir?
- Çürüğü ağrı beklemeden tedavi ettirin; ağrı, pulpaya yaklaşıldığını gösteren geç bir işarettir
- Diş sıkma alışkanlığınızı değerlendirtin; kuvvet çatlak üretir, çatlak da pulpaya yol açar
- Darbe alan bir dişi ağrımasa da kontrol ettirin ve renk değişikliğini takip edin
Sık sorulan sorular
- Ağrı kesildiyse tedaviye gerek var mı?
- Evet. Şiddetli ağrının kendiliğinden bitmesi çoğu zaman pulpanın öldüğünü gösterir; enfeksiyon kök ucuna doğru ilerlemeye devam eder.
- Kanal tedavisi ağrılı mıdır?
- İşlem lokal anestezi altında yapılır. Asıl ağrı tedaviden değil, tedaviyi gerektiren iltihaptan gelir ve genellikle ilk seansta geriler.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve kişisel muayenenin yerini tutmaz. Belirtiler birden fazla hastalıkta ortak olabilir; teşhis yalnızca klinik muayene ile konur.