این یعنی چه؟
ریشه دندان‌های عقب بالای شما بسیار نزدیک به کف سینوس فک بالا قرار دارد. در برخی افراد ریشه‌ها به داخل سینوس امتداد پیدا می‌کنند و استخوان میان آنها به نازکی کاغذ است. وقتی یکی از این دندان‌ها کشیده شود، یا وقتی عفونت نوک ریشه استخوان میانی را از بین ببرد، میتواند میان دهان و سینوس گذرگاهی باز شود. چون سینوس هم به حفره بینی باز میشود، مایعی که در دهان می‌گیرید همین مسیر را دنبال میکند و به بینی‌تان می‌رسد.
آنچه این نشانه را از موارد مشابه جدا میکند، یک‌طرفه بودن و محدودماندن آن به مایعات است. اگر سوراخی وجود داشته باشد، مایع بیشتر اوقات فقط از یک طرف می‌آید، با غذای جامد همین اتفاق نمی‌افتد و هنگام بلعیدن سرفه یا حس خفگی همراهش نیست. ممکن است در باد کردن گونه‌تان دشواری داشته باشید، صدایتان هنگام حرف زدن تودماغی شنیده شود و متوجه شوید از حفره‌ی جای دندان کشیده‌شده هوا بیرون می‌آید. اما پس‌زدن‌هایی که به اختلال بلع مربوط‌اند دوطرفه‌اند، میان جامد و مایع فرق نمی‌گذارند و معمولاً با سرفه همراه‌اند.
زمان‌بندی هم اطلاعات می‌دهد. شکایت بیشتر اوقات در روزهای نخست پس از کشیدن یکی از دندان‌های عقب بالا شروع میشود. در سوراخهای کوچک، تا وقتی لخته سر جایش بماند، بستهشدن خودبهخود انتظار میرود؛ در سوراخهایی بزرگتر از یک اندازه مشخص این انتظار نمیرود و سوراخ میتواند به‌مرور از لبه‌ها پوشیده شود و به کانالی دائمی تبدیل شود. هرچه گذرگاه بیشتر باز بماند، انتقال باکتری‌های داخل دهان به سینوس و جاافتادن یک سینوزیت یک‌طرفه محتمل‌تر است.
برای اینکه مایع به بینی برود باید میان دهان و سینوس راهی نفوذپذیر وجود داشته باشد؛ اینکه این راه چگونه به وجود آمده از فردی به فرد دیگر فرق میکند. عنوان‌های زیر ترتیب شیوع را نشان نمی‌دهند، بلکه منشأهایی را نشان می‌دهند که در معاینه باید از هم تفکیک شوند.
علت‌های محتمل
در خانه چه کمکی میکند؟
- بینی‌تان را فین نکنید، یک سوراخ آن را نبندید و در آن ندمید و کارهای فشارآور مانند باد کردن بادکنک انجام ندهید؛ فشار داخل سینوس میتواند سوراخی را که در حال بستهشدن است دوباره باز کند.
- هنگام عطسه دهانتان را باز نگه دارید، با نی ننوشید و سیگار نکشید؛ حرکت مکیدن و تغییر ناگهانی فشار لخته را از جا می‌کَنَد.
- حفره را با زبان، انگشت یا هر جسمی وارسی نکنید؛ از این راه اندازه سوراخ را نمی‌فهمید، فقط عفونت به آنجا می‌برید.
- آنتیبیوتیک یا اسپری بینی باقی‌مانده در خانه را به تصمیم خودتان مصرف نکنید؛ تا وقتی سوراخ باقی است، دارو شکایت را مدتی کم میکند اما علتش را از بین نمی‌برد.
- اگر شکایت پس از کشیدن یکی از دندان‌های عقب بالا شروع شده و ظرف چند روز کم نمی‌شود
- اگر از سوراخ بینی همان طرف ترشح بدبو یا چرکی می‌آید
- اگر روی گونه‌تان تورم، درد فزاینده، تب یا پری زیر چشم دارید
- اگر خونریزی از محل کشیدن دندان ادامه دارد یا مزه بدی در دهانتان مانده که برطرف نمی‌شود
- اگر با وجود اینکه هیچ دندانی نکشیده‌اید مایع به بینی میرود و سرفه، حس خفگی یا تغییر صدا همراه آن است
پرسش‌های متداول
- پس از کشیدن دندان شروع شد، آیا خودبهخود بسته میشود؟
- به اندازه سوراخ بستگی دارد. در سوراخهای کوچک، تا وقتی لخته حفظ شود و از رفتارهای فشارآور پرهیز شود، بستهشدن ظرف چند هفته انتظار میرود. در سوراخهایی بزرگتر از یک اندازه مشخص، بستهشدن خودبهخود انتظار نمیرود؛ باید با جراحی بسته شود. با نگاه از بیرون نمیتوانید حدس بزنید در کدام گروه هستید، بنابراین بهجای امتحانکردن با انتظار، باید با معاینه و در صورت نیاز عکس تصمیم گرفته شود.
- هیچ دندانی نکشیدهام، باز هم ممکن است؟
- ممکن است. استخوان نازک میان دهان و سینوس میتواند با یک عفونت طولانیمدت در نوک ریشه، با یک کیست یا توده در استخوان فک، یا با جراحیای که پیشتر انجام شده هم نازک و باز شود. ضمناً رفتن مایع به بینی همیشه به این دلیل نیست؛ در حالتهایی که کام نرم هنگام بلعیدن نمیتواند گذرگاه بینی را ببندد هم دیده میشود. آن تابلو در حیطه دندانپزشکی نیست، در حیطه ارزیابی گوش و حلق و بینی و در صورت نیاز مغز و اعصاب است.
- آیا داروی سینوزیت این شکایت را برطرف میکند؟
- تا وقتی سوراخ باقی است، انتظار نمیرود بهتنهایی کافی باشد. آنتیبیوتیک و اسپری بینی میتوانند عفونت سینوس را مدتی عقب برانند، اما تا وقتی گذرگاه دهان به سینوس باز بماند، انتقال باکتری ادامه پیدا میکند و شکایت میتواند پس از تمامشدن دارو برگردد. در این تابلو باید درمان سینوس و بستن سوراخ با هم برنامهریزی شوند؛ درباره ترتیب کار، دندانپزشک و متخصص گوش و حلق و بینی با هم تصمیم میگیرند.
این محتوا جنبه اطلاع‌رسانی عمومی دارد و جایگزین معاینه حضوری نیست. علائم میان بیماری‌ها مشترک‌اند و تشخیص تنها بالینی انجام میشود.