چیست؟
پس از کشیدن دندان، در حفره لخته‌ای تشکیل میشود. این لخته هم خونریزی را بند می‌آورد و هم استخوان زیرش را می‌پوشاند؛ بهبود از روی همان پیش میرود. در ساعت‌های نخست، مقدار کمی خون که با بزاق مخلوط میشود داخل دهان را صورتی میکند و بسیار بیشتر از آنچه هست به نظر می‌رسد.
مشکل اصلی این است که لخته اصلاً تشکیل نشود یا پس از تشکیل از جای خود کنده شود. حرکت مکش، شست‌وشوی دهان، نوشیدنی داغ، سیگار و فعالیت سنگین می‌توانند لخته را بردارند. در این حالت خونریزی دوباره شروع میشود و بند آمدن خودبه‌خودی آن دشوار میشود.
مصرف داروهای رقیقکنندهٔ خون، بیماری‌های کبد، برخی بیماری‌های خون و فشار خون بالای کنترل‌نشده، مدت خونریزی را طولانی می‌کنند. پس از یک کشیدن دشوار، از ناحیه‌ای ملتهب و از زخمی وسیع هم انتظار میرود خونریزی بیشتر طول بکشد.
نشانه‌ها
لازم نیست همه این‌ها با هم باشند.
چرا رخ می‌دهد؟
- 01
کنده شدن لخته از جای خود
مکیدن بزاق، شستن دهان، نوشیدن با نی و کشیدن سیگار با تغییر دادن فشار داخل زخم، لختهٔ تازه‌ساخته را برمی‌دارند. در روز اول پس از کشیدن دندان، هر یک از این حرکت‌ها می‌تواند خونریزی را برگرداند.
- 02
استفادهٔ نادرست از گاز استریل
گاز باید درست روی حفره‌ای بیفتد که دندان از آن کشیده شده و بیوقفه گاز گرفته شود. گازی که میان دندان‌ها گیر میکند، بارها برای وارسی بیرون آورده میشود یا شل نگه داشته میشود، فشاری وارد نمی‌کند؛ خونریزی به همین دلیل بند نمی‌آید.
- 03
داروهای رقیقکنندهٔ خون و مشکلات انعقادی
داروهایی که بر لخته شدن خون اثر می‌گذارند مدت خونریزی را طولانی می‌کنند. این داروها بدون مشورت با پزشک قطع نمی‌شوند، چون قطعشان خطرهای خودش را دارد. بیماری‌های کبد و برخی بیماری‌های خون هم اثری مشابه دارند.
- 04
اثر زخم و وضعیت عمومی
کشیدن دندان از ناحیه‌ای ملتهب، زخم‌های وسیع و عمیق، نواحی پر از رگ و فشار خون بالای کنترل‌نشده، خونریزی را طولانی می‌کنند. ورزش سنگین و الکل هم در روز اول خونریزی را بیشتر می‌کنند.
چگونه پیش میرود؟
- مورد انتظار
ترشح ساعت‌های نخست
ترشح صورتیرنگی که با بزاق مخلوط میشود در روز اول عادی است. با فشار گاز کم میشود و خودبه‌خود بند میآید. در این مرحله اقدام دیگری لازم نیست.
- طولانی‌شونده
خون‌ریزی‌ای که با وجود گاز ادامه دارد
اگر با وجود سی دقیقه گاز گرفتن بیوقفه خونریزی ادامه داشته باشد، گاز تازه گذاشته میشود و همان مدت یک بار دیگر تکرار میشود. اگر پس از دو بار هم ادامه داشت، باید به دندانپزشک مراجعه کرد.
- دیرهنگام
خون‌ریزی‌ای که چند روز بعد دوباره شروع میشود
وقتی لخته بیفتد یا ناحیه ملتهب شود، خونریزی می‌تواند یکی دو روز بعد دوباره شروع شود. لازم است این حالت ارزیابی شود و منتظر بهبود خودبه‌خودی آن نمانید.
- شدید
خونریزی جاری و یافته‌های عمومی
اگر خون قرمز دهان را پر کند و تهوع ناشی از خون بلعیده‌شده، سرگیجه و تپش قلب وجود داشته باشد، انتظار کشیده نمیشود. در همان ساعت به دندانپزشک یا اورژانس مراجعه میشود.
چگونه درمان میشود؟
نخستین کار، فشار درست است. یک گاز استریل تمیز به شکل رول درمی‌آید، درست روی حفرهٔ کشیدن گذاشته میشود و سی دقیقه بدون آنکه بیرون آورده شود گاز گرفته میشود. حرف زدن، وارسی کردن گاز و تف کردن در این مدت فشار را به هم می‌زند. اگر خونریزی کم نشد، گاز تازه گذاشته و همان مدت تکرار میشود.
در مطب ابتدا منبع خونریزی مشخص میشود. حفره تمیز میشود، در صورت لزوم لبه‌های زخم زیر بی‌حسی مرتب میشود؛ ممکن است اسفنج‌های بندآورندهٔ خون و بخیه به کار برود و در خون‌ریزی‌های با منشأ رگی از کوتر استفاده شود. اگر داروی رقیقکنندهٔ خون مصرف می‌کنید، نام دارو، مقدار و ساعت آخرین مصرف پرسیده میشود؛ دربارهٔ توقف موقت آن همراه با پزشکی که دارو را تجویز کرده تصمیم گرفته میشود.
اگر خونریزی تکرار شود یا یافته‌های عمومی همراهش باشد، ممکن است شمارش خون و آزمایش‌های انعقادی خواسته شود؛ ممکن است ارجاع به بیمارستان لازم شود. اگر اختلال خونریزی شناخته‌شده‌ای دارید، برنامهٔ کشیدنهای بعدی همراه با خون‌شناسی تنظیم میشود.
- خون قرمز جاری که با وجود گاز دهان را پر میکند
- سرگیجه، تپش قلب، رنگ‌پریدگی و بی‌حالی
- تهوع و استفراغ ناشی از خون بلعیده‌شده
- تورم صورت یا کف دهان که همراه با خونریزی به‌سرعت بزرگ میشود
چگونه پیشگیری میشود؟
- پیش از کشیدن دندان، همهٔ داروهایی را که مصرف می‌کنید، به‌ویژه رقیق‌کننده‌های خون و مکمل‌های گیاهی، به دندان‌پزشکتان بگویید.
- روز اول دهانتان را نشویید، بزاقتان را نمکید، از نی استفاده نکنید و سیگار نکشید.
- در بیست و چهار ساعت اول از نوشیدنی داغ، ورزش سنگین، دوش داغ و الکل دور بمانید؛ با سر بالا استراحت کنید.
- اگر فشار خون بالا دارید، داروی خود را در روز کشیدن سر وقت بخورید و فشارتان را اندازه بگیرید.
پرسش‌های متداول
- چه مقدار خونریزی طبیعی به شمار میرود؟
- ترشح صورتیرنگی که با بزاق مخلوط میشود در روز اول عادی است؛ مقدار کمی خون چون با بزاق زیادی مخلوط میشود، به چشمتان زیاد میآید. آنچه انتظار نمیرود، خونی است که با وجود فشار بیوقفه دهان را پر میکند و قطرهقطره میریزد.
- داروی رقیقکنندهٔ خونم را پیش از کشیدن دندان قطع کنم؟
- خودسرانه قطعش نکنید. توقف این داروها خطر لخته و سکتهٔ مغزی به همراه دارد. بیشتر کشیدنهای دندان را میتوان با ادامه دادن دارو انجام داد؛ دربارهٔ توقف موقت آن، پزشکی که دارو را تجویز کرده و دندانپزشک با هم تصمیم میگیرند.
- گذاشتن یخ یا چای کیسهای روی جای خونریزی مفید است؟
- سرمایی که از بیرون روی گونه گذاشته میشود تورم را کم میکند. گاز گرفتن روی چای کیسهای اثر فشاری دارد اما جای گاز استریل را نمیگیرد و جایگزین روش درست نمیشود. اگر خونریزی با دو بار گذاشتن گاز بند نیامد، انتظار کشیده نمیشود.
این محتوا جنبه اطلاع‌رسانی عمومی دارد و جایگزین معاینه حضوری نیست. علائم میان بیماری‌ها مشترک‌اند و تشخیص تنها بالینی انجام میشود.