Nedir?
Diş çekildikten sonra boşlukta bir pıhtı oluşur. Bu pıhtı hem kanamayı durdurur hem alttaki kemiği örter; iyileşme onun üzerinden yürür. İlk saatlerde tükürüğe karışan az miktarda kan, ağzın içini pembeye boyayarak olduğundan çok daha fazla görünür.
Asıl sorun, pıhtının hiç oluşamaması ya da oluştuktan sonra yerinden ayrılmasıdır. Emme hareketi, çalkalama, sıcak içecek, sigara ve ağır efor pıhtıyı kaldırabilir. Kanama bu durumda yeniden başlar ve kendiliğinden durmakta zorlanır.
Kan sulandırıcı ilaç kullanımı, karaciğer hastalıkları, bazı kan hastalıkları ve kontrolsüz yüksek tansiyon kanama süresini uzatır. Zor bir çekimden, iltihaplı bir bölgeden ve geniş bir yaradan sonra da kanamanın daha uzun sürmesi beklenir.
Belirtiler
Bu belirtilerin hepsinin birden görülmesi gerekmez.
Neden olur?
- 01
Pıhtının yerinden ayrılması
Tükürük emmek, ağzı çalkalamak, pipetle içmek ve sigara içmek yaradaki basıncı değiştirerek yeni oluşmuş pıhtıyı kaldırır. Çekimin ilk günü bu hareketlerin her biri kanamayı geri getirebilir.
- 02
Tamponun yanlış kullanılması
Tampon, dişin çekildiği boşluğun tam üzerine gelmeli ve kesintisiz ısırılmalıdır. Dişler arasına sıkışan, sık sık kontrol için çıkarılan ya da gevşek tutulan tampon basınç uygulamaz; kanama bu yüzden durmaz.
- 03
Kan sulandırıcı ilaçlar ve pıhtılaşma sorunları
Pıhtılaşmayı etkileyen ilaçlar kanama süresini uzatır. Bu ilaçlar hekime danışmadan kesilmez, çünkü kesilmesinin kendi riskleri vardır. Karaciğer hastalıkları ve bazı kan hastalıkları da benzer etki yapar.
- 04
Yaranın ve genel durumun etkisi
İltihaplı bölgeden yapılan çekimler, geniş ve derin yaralar, damardan zengin bölgeler ve kontrolsüz yüksek tansiyon kanamayı uzatır. Ağır egzersiz ve alkol de ilk gün kanamayı artırır.
Nasıl ilerler?
- Beklenen
İlk saatlerdeki sızıntı
Tükürüğe karışan pembe renkli sızıntı ilk gün olağandır. Tampon basıncıyla azalır ve kendiliğinden kesilir. Bu aşamada ek bir işlem gerekmez.
- Uzayan
Tampona rağmen süren kanama
Otuz dakikalık kesintisiz ısırmaya rağmen kanama sürüyorsa tampon yenilenip aynı süre bir kez daha uygulanır. İki denemeden sonra da devam ediyorsa hekime başvurulur.
- Geç
Günler sonra yeniden başlayan kanama
Pıhtı düştüğünde ya da bölge iltihaplandığında kanama bir iki gün sonra yeniden başlayabilir. Bu durumun kendiliğinden düzelmesi beklenmeden değerlendirilmesi gerekir.
- Ağır
Akan kanama ve genel bulgular
Ağzı dolduran kırmızı kan, yutulan kana bağlı bulantı, baş dönmesi ve çarpıntı varsa beklenmez. Aynı saat içinde hekime ya da acil servise başvurulur.
Nasıl tedavi edilir?
İlk yapılacak şey doğru basınçtır. Temiz bir gazlı bez rulo hâline getirilip çekim boşluğunun tam üzerine yerleştirilir ve otuz dakika boyunca hiç çıkarılmadan ısırılır. Bu süre içinde konuşmak, tamponu kontrol etmek ve tükürmek basıncı bozar. Kanama azalmazsa tampon yenilenip aynı süre tekrarlanır.
Klinikte önce kanamanın kaynağı belirlenir. Boşluk temizlenir, gerekirse anestezi altında yara kenarları düzeltilir; kanamayı durduran süngerler ve dikiş uygulanabilir, damar kaynaklı kanamalarda koter kullanılır. Kan sulandırıcı kullanıyorsanız ilacın adı, dozu ve son alım saati sorulur; ara verilip verilmeyeceğine ilacı yazan hekimle birlikte karar verilir.
Kanama tekrarlıyorsa ya da genel bulgular eşlik ediyorsa kan sayımı ve pıhtılaşma testleri istenebilir; hastaneye yönlendirme gerekebilir. Bilinen bir kanama bozukluğu varsa sonraki çekimler öncesinde plan hematoloji ile birlikte kurulur.
- Tampona rağmen ağzı dolduran, akan kırmızı kanama
- Baş dönmesi, çarpıntı, solukluk ve halsizlik
- Yutulan kana bağlı bulantı ve kusma
- Kanamayla birlikte hızla büyüyen yüz ya da ağız tabanı şişliği
Nasıl önlenir?
- Çekim öncesinde kullandığınız bütün ilaçları, özellikle kan sulandırıcıları ve bitkisel takviyeleri hekiminize söyleyin.
- İlk gün ağzınızı çalkalamayın, tükürük emmeyin, pipet kullanmayın ve sigara içmeyin.
- İlk yirmi dört saat sıcak içeceklerden, ağır spordan, sıcak duştan ve alkolden uzak durun; başınızı yüksekte tutarak dinlenin.
- Yüksek tansiyonunuz varsa çekim günü ilacınızı düzeninde alın ve tansiyonunuzu ölçtürün.
Sık sorulan sorular
- Ne kadar kanama normal sayılır?
- Tükürüğe karışan pembe renkli sızıntı ilk gün olağandır; az miktarda kan çok tükürükle karıştığı için gözünüze fazla görünür. Beklenmeyen şey, kesintisiz basınca rağmen ağzı dolduran ve damlayarak akan kandır.
- Kan sulandırıcı ilacımı çekimden önce keseyim mi?
- Kendi kararınızla kesmeyin. Bu ilaçlara ara verilmesi pıhtı ve inme riski taşır. Diş çekimlerinin çoğu ilaç sürdürülerek yapılabilir; ara verilip verilmeyeceğine ilacı yazan hekim ile diş hekimi birlikte karar verir.
- Kanayan yere buz veya çay poşeti koymak işe yarar mı?
- Yanağa dıştan uygulanan soğuk şişliği azaltır. Çay poşetini ısırmanın basınç etkisi vardır ancak gazlı bezin yerini tutmaz ve doğru tekniğin yerine geçmez. Kanama iki tampon denemesinde durmuyorsa beklenmez.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve kişisel muayenenin yerini tutmaz. Belirtiler birden fazla hastalıkta ortak olabilir; teşhis yalnızca klinik muayene ile konur.