چیست؟
مفصل گیجگاهی فکی، فک پایین را به جمجمه وصل میکند و مفصلی پیچیده است که هم حرکت لولایی و هم حرکت لغزشی دارد. مشکلاتی که در این مفصل یا در عضلات حرکتدهنده آن ایجاد میشوند، اختلال مفصل گیجگاهی فکی نامیده میشوند.
علائم دامنه گستردهای دارند: صدای کلیک هنگام باز کردن دهان، درد جلوی گوش، سردردی که از ناحیه شقیقه شروع میشود، خستگی هنگام جویدن و گاهی قفل شدن کوتاهمدت فک. صدای کلیک بدون درد به تنهایی نیاز به درمان ندارد.
نشانهها
لازم نیست همه اینها با هم باشند.
چرا رخ میدهد؟
- 01
فشردن و ساییدن دندانها
بار مداوم وارد بر مفصل و عضلات، شایعترین زمینه برای شکایتهای مفصل گیجگاهی فکی است.
- 02
جابجایی دیسک
جابجایی دیسک غضروفی داخل مفصل، علت کلاسیک صدای کلیک هنگام باز کردن دهان است.
- 03
تروما
ضربه به فک یا درمانهایی که نیاز به باز ماندن طولانیمدت دهان دارند، میتوانند به مفصل فشار وارد کنند.
- 04
اختلالات بایت
دندانهای از دست رفته یا ترمیمهای نامتناسب، فک را وادار میکنند در وضعیتی نامتعادل کار کند.
چگونه درمان میشود؟
درمان تقریبا همیشه از محافظهکارانهترین مرحله آغاز میشود: رژیم غذایی نرمتر، کمپرس گرم، پرهیز از باز کردن زیاد دهان و جویدن آدامس، و در صورت نیاز مصرف کوتاهمدت شلکننده عضلانی. بخش بزرگی از موارد در این مرحله آرامتر میشوند.
اگر پاسخ کافی به دست نیاید، اسپلینت اکلوزال، فیزیوتراپی و برنامه تمرینی مطرح میشود. جراحی فقط برای گروه محدودی در نظر گرفته میشود که مشکل ساختاری قابل نشان دادن در مفصل دارند و به درمان محافظهکارانه پاسخ ندادهاند.
چگونه پیشگیری میشود؟
- جویدن آدامس و مصرف غذاهای بسیار سفت را محدود کنید
- هنگام خمیازه کشیدن، فک خود را با دست حمایت کنید
- تلفن را بین شانه و گوش گیر ندهید
- دندانهای از دست رفته را جایگزین کنید؛ بایت نامتعادل به مفصل فشار وارد میکند
پرسشهای متداول
- فکم صدا میدهد اما درد ندارد، آیا درمان لازم است؟
- معمولا لازم نیست. اگر درد، قفل شدن یا کاهش عملکرد وجود نداشته باشد، مفصل صدادار فقط تحت نظر قرار میگیرد.
- آیا اختلال مفصل گیجگاهی فکی برطرف میشود؟
- بخش بزرگی از موارد با درمان محافظهکارانه به طور قابل توجهی آرامتر میشوند. این روند ممکن است چند هفته طول بکشد و به صبر نیاز دارد.
این محتوا جنبه اطلاعرسانی عمومی دارد و جایگزین معاینه حضوری نیست. علائم میان بیماریها مشترکاند و تشخیص تنها بالینی انجام میشود.