Bu ne demek?
Tükürük bezleri salgılarını ince kanallarla ağzın içine boşaltır. Kulak önündeki büyük bezin kanalı yanağınızın içinden, üst arka dişlerinizin hizasındaki küçük bir kabartıdan açılır; çene altındaki bezin kanalı ise dilinizin altına açılır. Bu noktadan berrak tükürük yerine bulanık, sarımsı ya da koyu bir sıvının gelmesi, bezin içeriğinin iltihaplandığını gösteren doğrudan bir bulgudur.
Bu bulguyu diş kaynaklı bir apseden ayıran şey, irinin çıktığı yerdir. Diş ya da diş eti apsesinde irin, ilgili dişin yanında diş etinde oluşan küçük bir kabarcıktan boşalır; yanağa dışarıdan bastırmak bunu değiştirmez. Tükürük bezinde ise irin her seferinde aynı anatomik noktadan, kanalın ağzından gelir ve bez dışarıdan nazikçe sıvazlandığında ortaya çıkar. Buna çoğu zaman ağızda tuzlu ya da kötü bir tat, aynı yanda kulak önünde veya çene altında dolgunluk ve ağzı açarken artan ağrı eşlik eder.
Bu tablonun altında genellikle iki durum bir aradadır: azalmış tükürük akışı ve kanal içeriğinin dışarı taşınamaması. Akış yavaşladığında ağızdaki bakteriler kanalda yukarı doğru ilerleyebilir. Bu nedenle sıvı açığı olan, çok sayıda ilaç kullanan, yakın zamanda ameliyat geçirmiş ya da ileri yaştaki kişilerde daha sık görülür ve saatler içinde ağırlaşabilir. Kanalın içinde bir taş varsa iltihap tedaviyle gerileyebilir, ancak tıkanıklık yerinde kaldığı için yakınmanın tekrarlaması beklenir.
Kanal ağzından irin gelmesi iltihabın kendi başına kanıtıdır; asıl soru bunun neden başladığı ve altında bir tıkanıklık bulunup bulunmadığıdır. Aşağıdaki başlıklar bu iki sorunun arandığı yerlerdir.
Olası nedenler
Evde ne yapılabilir?
- Su tüketiminizi artırın; sıvı açığı bu tablonun en sık eşlikçisidir ve akışın yavaş kalması iltihabın sürmesine zemin hazırlar.
- Bezi boşaltmak için kuvvetle sıkmayın, kanal ağzını iğne ya da kürdanla açmaya çalışmayın; bu girişimler kanalı yaralar ve iltihabı çevre dokulara taşıyabilir.
- Elinizde kalan antibiyotiği eksik dozla başlamayın; hem yetersiz kalabilir hem de muayenede görülecek tabloyu bulanıklaştırır.
- Hangi tarafta olduğunu, ne zaman başladığını, ateşinizi ve varsa şişliğin sınırlarını not edin; bu tablo saatler içinde değişebildiği için karşılaştırma yapılabilmesi önem taşır.
- Ateşiniz çıktıysa, özellikle titremeyle yükselen bir ateş varsa
- Şişliğin üzerindeki deri kızardı, gerildi ve ısındıysa
- Ağzınızı iki parmak genişliğinde açamıyorsanız
- Yutkunmakta zorlanıyor, sesiniz değiştiyse ya da nefes almakta güçlük çekiyorsanız
- Şeker hastalığınız veya bağışıklığı baskılayan bir tedaviniz varsa ya da yakınma birkaç saat içinde belirgin biçimde arttıysa
Sık sorulan sorular
- Bu bir diş apsesi olabilir mi?
- Olabilir, ama irinin geldiği yer ayrımı büyük ölçüde yapar. Diş kaynaklı apsede irin, ilgili dişin dibindeki diş eti kabarcığından gelir ve o diş ısırınca ağrır. Tükürük bezinde ise irin kanalın ağzından, yanağın içindeki ya da dilin altındaki sabit bir noktadan gelir. İki durum aynı anda da bulunabilir; kesin ayrım muayene ve filmle yapılır.
- Antibiyotik başlamak yeterli olur mu?
- İlaç kararı hekime aittir ve iltihabın ağırlığına göre değişir. Yalnızca ilaçla yetinmenin sorun çıkardığı durum, kanalda bir taş ya da darlık bulunmasıdır; bu durumda iltihap geriler ama tıkanıklık sürdüğü için yakınma tekrarlar. Bu nedenle değerlendirmede yalnızca iltihabın değil, altta yatan tıkanıklığın da araştırılması beklenir.
- Hangi hekime gitmeliyim?
- Diş hekimi ağız içinden kanal ağzını görebilir, gelen sıvıyı değerlendirir ve kaynağın diş mi bez mi olduğunu ayırabilir. Bezin kendisinin incelenmesi, görüntüleme ve iltihabın ilaçla yönetimi kulak burun boğaza aittir. Ateş, hızla büyüyen şişlik, ağız açmada kısıtlılık veya yutma güçlüğü varsa sıra beklemeden acil servise başvurulmalıdır.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve kişisel muayenenin yerini tutmaz. Belirtiler birden fazla hastalıkta ortak olabilir; teşhis yalnızca klinik muayene ile konur.