این یعنی چه؟
ورم ناگهانی وقتی ایجاد میشود که مایع داخل رگ در مدت کوتاهی به بافت اطراف نشت کند. لب، پلک و زبان نواحی‌ای هستند که این مایع را از همه راحت‌تر در خود نگه می‌دارند؛ به همین دلیل ورم ظرف چند دقیقه یا چند ساعت با چشم دیده میشود. ناحیه متورم کشیده و سفت است، بیشتر وقتها خارش ندارد و با فشار دادن گودی نمی‌ماند.
جزئیات تفکیک‌کننده، سرعت و نشانههای همراه است. در ورم ناگهانی معمولاً قرمزی، گرمی، تب و دندان‌درد ضربان‌دار وجود ندارد؛ ورم یک‌شبه میآید. اما ورم ناشی از عفونت دندانی طی چند روز بزرگ میشود، با لمس درد دارد، پوست قرمز و داغ میشود و بیشتر وقتها تب و بی‌حالی همراهش است. این دو وضعیت هرچند یک جا را ورم می‌کنند، مسیرشان کاملاً جداست.
بین اینکه ورم فقط در لب بماند یا به زبان، کف دهان یا گلو کشیده شود هم تفاوت هست. رانده شدن زبان به بالا و عقب، تغییر صدا، ناتوانی در قورت دادن آب دهان و صدادار شدن نفس نشان میدهد راه هوایی دارد تنگ میشود. وقتی این نشانهها پیدا شدند منتظر ماندن درست نیست؛ سرعت پیشرفت ورم را نمی‌شود از پیش حدس زد.
پشت ورم ناگهانی لب و زبان می‌تواند سازوکارهای آلرژیک و غیرآلرژیک باشد و می‌تواند عفونت دندانی در حال گسترش سریع باشد؛ این تفکیک را سرعت پیدا شدن ورم و وجود درد و تب انجام میدهد.
علت‌های محتمل
در خانه چه کمکی میکند؟
- داروهایی را که تازه شروع کرده‌اید، آنچه آن روز خورده‌اید و آخرین کار دندانپزشکی‌تان را بنویسید؛ این اطلاعات در اورژانس مستقیماً به کار میآید.
- ناحیه متورم را گرم نکنید، مالش ندهید و سعی نکنید تخلیه‌اش کنید؛ هیچ‌کدام ورم را کم نمیکند و می‌تواند وضعیت را سنگین‌تر کند.
- اگر قبلاً حمله مشابهی داشتهاید و داروی اورژانسی برایتان تجویز شده، طبق دستور مصرفش کنید؛ حتی اگر دارو را استفاده کرده باشید، کمک خواستن را عقب نیندازید.
- تنها نمانید؛ اگر ورم پیشرفت کند ممکن است حرف زدن برایتان سخت شود، پس مهم است کسی کنارتان باشد.
- اگر در نفس کشیدن مشکل دارید یا هنگام نفس کشیدن صدایی شبیه سوت شنیده میشود
- اگر زبانتان ورم کرده و در دهانتان جا نمی‌شود یا نمی‌توانید آب دهانتان را قورت بدهید
- اگر صدایتان تغییر کرده، گرفته یا خفه شده است
- اگر ورم ظرف چند دقیقه بزرگ‌تر میشود و پخش میشود
- اگر همراه ورم، دانه روی پوست، دل‌درد، تب یا حس نزدیک به غش کردن دارید
پرسش‌های متداول
- به اورژانس بروم یا صبح پیش دندانپزشک؟
- اگر هر نشانهای مربوط به نفس، بلع یا صدا وجود داشته باشد منتظر نمیمانند؛ با 112 تماس گرفته میشود. حتی وقتی این نشانهها نیستند هم ورمهایی که به زبان و کف دهان کشیده میشوند باید همان روز ارزیابی شوند. در ورمی که فقط در لب مانده و پیشرفت نمیکند هم باید علت بررسی شود، چون تکرار شدنش محتمل است.
- چطور آن را از ورم ناشی از آبسه دندان جدا کنم؟
- زمانبندی و نشانههای همراه راهنما هستند. ورم آبسه معمولاً با یک دندان دردناک شروع میشود، طی چند روز بزرگ میشود، پوست قرمز و داغ میشود و ممکن است تب دیده شود. اما در ورم ناگهانی بیشتر وقتها دندان دردناکی در کار نیست، ورم ظرف چند ساعت میآید و بیشتر حس کشیدگی میدهد. تفکیک قطعی را معاینه انجام میدهد؛ اگر شک داشتید ارزیابی را به تعویق نیندازید.
- همین ورم قبلاً هم پیش آمده و خودبهخود خوب شده، باز هم باید بررسی کنم؟
- بله. حملهای که خودبهخود فروکش کرده نشان نمیدهد حمله بعدی هم خفیف خواهد بود و بررسی علت را غیرلازم نمیکند. در حملههای تکرارشونده، ارتباط با داروها، غذاها و موادی که با آنها تماس داشتهاید بررسی میشود؛ یادداشت کردن تاریخ حملهها این بررسی را آسان میکند. ضمناً پیش از کارهای دندانپزشکی که قرار است انجام شود، دانستن این سابقه لازم است.
این محتوا جنبه اطلاع‌رسانی عمومی دارد و جایگزین معاینه حضوری نیست. علائم میان بیماری‌ها مشترک‌اند و تشخیص تنها بالینی انجام میشود.