این یعنی چه؟
روی پشت زبان میتواند یک شیار اصلی در وسط و شیارهایی که از آن به طرفین منشعب میشوند وجود داشته باشد. این‌ها چین‌های سطح هستند؛ بریدگی یا پارگی نیستند، خودبه‌خود خونریزی نمی‌کنند و عمق‌شان در حد میلی‌متر است. چون بافت عضلانی زیر سطح شیاردار سالم می‌ماند، صحبت کردن و بلعیدن در بیشتر افراد تحت تأثیر قرار نمی‌گیرد.
چیزی که این ساختار را از تغییرهای گذرای زبان جدا می‌کند، ثابت ماندن نقش آن است. جای شیارها و پراکندگی‌شان ماه‌ها یکسان است؛ مانند زبان جغرافیایی جابه‌جا نمی‌شود و مانند لایه سفید زبان با مسواک برداشته نمی‌شود. در بیشتر افراد از کودکی نمایان می‌شود و با افزایش سن کمی عمیق‌تر می‌شود. در مقابل، شیاری که در مدت کوتاه پیدا شود، به‌سرعت عمیق شود یا در یک نقطه جمع شود، یافته دیگری است.
شکایت بیشتر از خود شیار نیست، از باقیمانده‌ای است که درون آن می‌ماند. باقیمانده غذا، سلول‌های مرده و میکروارگانیسم‌ها در شیارهای باریک جمع میشوند؛ این تجمع میتواند به بوی بد دهان، قرمزی لبه شیارها و سوزش منجر شود. خشکی دهان تصویر را برجستهتر می‌کند، چون بزاق کم‌شده نمی‌تواند شیارها را بشوید. وقتی عفونت قارچی اضافه شود، سوزش میتواند تیزتر شود و درون شیار پوششی سفیدرنگ دیده شود.
ظاهر شیاردار زبان بیشتر اوقات ساختار سطحِ خود فرد است؛ در تبدیل شدن آن به شکایت اما عوامل دیگری وارد کار میشوند. عنوان‌های زیر شایع‌ترین شرایطی را که پشت این ظاهر دیده می‌شود فهرست میکنند.
علت‌های محتمل
در خانه چه کمکی می‌کند؟
- زبان‌تان را با مسواک نرم و با حرکاتی عمود بر جهت شیارها تمیز کنید؛ باقیمانده داخل شیار فقط به این شکل بیرون می‌آید.
- با لیسه سفت به عمق فشار ندهید؛ بافت نازک کف شیار به‌راحتی تحریک می‌شود و میتواند خونریزی کند.
- اگر دهان‌تان همیشه خشک می‌ماند، نوشیدن آب را در طول روز پخش کنید؛ دهان خشک تجمع داخل شیار را تندتر می‌کند.
- اگر در شیار پوششی سفید دیدید، به تشخیص خودتان داروی ضدقارچ یا ترکیبهای خانگی مانند جوش شیرین به کار نبرید.
- اگر لبه‌های شیار قرمز شده و با دست زدن درد میگیرد.
- اگر پوشش سفید با پاک کردن برداشته می‌شود و از زیر آن سطحی قرمز و مستعد خونریزی بیرون می‌آید.
- اگر یکی از شیارها در هفته‌های اخیر به‌سرعت عمیق شده یا لبه‌اش سفت شده است.
- اگر خشکی دهان با خشکی چشم و شکایت‌های مفصلی همراه است.
- اگر زخمی دارید که بیش از دو هفته است خوب نمی‌شود.
پرسش‌های متداول
- آیا ترکهای زبان با گذشت زمان بسته میشوند؟
- وقتی سطح شیاردار ساختار خود فرد باشد، ماندگار است؛ بسته شدن آن انتظار نمیرود و کمی برجستهتر شدن آن در طول سالها معمول است. با تمیز کردن منظم، شکایتهایی مانند سوزش و بو میتوانند کم شوند، اما خود نقش از میان نمیرود.
- آیا ترکها از کمبود ویتامین است؟
- زبان شیاردار در بیشتر افراد ربطی به تغذیه ندارد. در مقابل، اگر زبان در همان دوره صاف و قرمز شده و در گوشههای دهان ترک ایجاد شده باشد، کمبود آهن، ویتامین B12 یا فولات احتمالی است که باید بررسی شود؛ در این باره آزمایش خون تصمیم میگیرد.
- آیا علت بوی بد دهانم میتواند همین ترکها باشد؟
- میتواند. باقیمانده و میکروارگانیسمهایی که در شیارهای باریک جمع میشوند، ترکیبهای بودار آزاد میکنند. با این حال بوی بد دهان منشأهای دیگری هم دارد، مانند بیماری لثه، پوسیدگی، پروتز ناجور و ترشحات پشت حلق؛ بدون جدا کردن منشأ نباید همه چیز را به گردن زبان انداخت.
این محتوا جنبه اطلاع‌رسانی عمومی دارد و جایگزین معاینه حضوری نیست. علائم میان بیماری‌ها مشترک‌اند و تشخیص تنها بالینی انجام می‌شود.