Bu ne demek?
Ani şişme, damar içindeki sıvının kısa sürede çevre dokuya sızmasıyla oluşur. Dudak, göz kapağı ve dil bu sıvıyı en kolay tutan bölgelerdir; bu yüzden şişlik dakikalar ya da birkaç saat içinde gözle görülür hâle gelir. Şişen bölge gergindir, çoğu zaman kaşınmaz ve bastırınca çukur bırakmaz.
Ayırt edici ayrıntı hız ve eşlik eden bulgulardır. Ani şişmede kızarıklık, sıcaklık, ateş ve zonklayan bir diş ağrısı genellikle yoktur; şişlik bir gecede gelir. Diş kaynaklı enfeksiyon şişliği ise günler içinde büyür, dokunmakla ağrılıdır, deri kızarır ve ısınır, çoğu zaman ateş ve halsizlik eşlik eder. İki tablo aynı yeri şişirse de yolları tamamen ayrıdır.
Şişliğin dudakta kalmasıyla dile, ağız tabanına ya da boğaza uzanması arasında da fark vardır. Dilin yukarı ve geriye itilmesi, sesin değişmesi, salyanın yutulamaması ve nefes alırken duyulan ses hava yolunun daralmaya başladığını gösterir. Bu bulgular ortaya çıktığında beklemek doğru değildir; şişliğin ilerleme hızı önceden kestirilemez.
Ani dudak ve dil şişmesinin arkasında alerjik ve alerjik olmayan mekanizmalar da, hızla yayılan bir diş enfeksiyonu da bulunabilir; ayrımı şişliğin gelişme hızı ile ağrı ve ateşin varlığı yapar.
Olası nedenler
Evde ne yapılabilir?
- Yeni başladığınız ilaçları, o gün yediklerinizi ve son diş işleminizi yazın; bu bilgi acil serviste doğrudan işe yarar.
- Şişen bölgeyi ısıtmayın, ovmayın ve içini boşaltmaya çalışmayın; hiçbiri şişliği azaltmaz, durumu ağırlaştırabilir.
- Daha önce benzer bir atak geçirdiyseniz ve size verilmiş bir acil ilacınız varsa kullanım talimatınıza uyun; ilacı kullanmış olsanız da yardım istemeyi ertelemeyin.
- Yalnız kalmayın; şişlik ilerlerse konuşmakta zorlanabileceğiniz için yanınızda birinin bulunması önemlidir.
- Nefes almakta zorlanıyor ya da nefes alırken ıslık gibi ses çıkıyorsa
- Diliniz şişip ağzınıza sığmıyor ya da salyanızı yutamıyorsanız
- Sesiniz değiştiyse, boğuk ya da kısık çıkıyorsa
- Şişlik dakikalar içinde büyüyor ve yayılıyorsa
- Şişlikle birlikte döküntü, karın ağrısı, ateş ya da bayılacak gibi olma varsa
Sık sorulan sorular
- Acil servise mi gitmeliyim, sabah diş hekimine mi?
- Nefes, yutma ya da sesle ilgili herhangi bir bulgu varsa beklenmez; 112 aranır. Bu bulgular yokken bile dile ve ağız tabanına uzanan şişlikler aynı gün değerlendirilmelidir. Yalnızca dudakta kalan ve ilerlemeyen bir şişlikte de nedenin araştırılması gerekir, çünkü tekrarlaması olasıdır.
- Diş apsesine bağlı şişlikten nasıl ayırt ederim?
- Zamanlama ve eşlik eden bulgular yol gösterir. Apse şişliği genellikle ağrıyan bir dişle başlar, günler içinde büyür, deri kızarır ve ısınır, ateş görülebilir. Ani şişmede ise ağrıyan bir diş çoğu zaman yoktur, şişlik saatler içinde gelir ve daha çok gerginlik hissi verir. Kesin ayrımı muayene yapar; şüphede kalırsanız değerlendirmeyi bekletmeyin.
- Aynı şişlik daha önce de oldu ve kendiliğinden geçti, yine de baktırmalı mıyım?
- Evet. Kendiliğinden gerileyen bir atak, bir sonrakinin de hafif olacağını göstermez ve nedenin araştırılmasını gereksiz kılmaz. Tekrarlayan ataklarda ilaçlar, gıdalar ve temas edilen malzemelerle ilişki incelenir; atakların tarihini not etmeniz bu incelemeyi kolaylaştırır. Ayrıca yapılacak diş işlemleri öncesinde bu öykünün bilinmesi gerekir.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve kişisel muayenenin yerini tutmaz. Belirtiler birden fazla hastalıkta ortak olabilir; teşhis yalnızca klinik muayene ile konur.