این یعنی چه؟
در مفصل فک، سطوح استخوانی مستقیم به هم نمی‌خورند؛ میانشان یک دیسک لغزنده و یک پوشش غضروفی صاف قرار دارد. وقتی این پوشش نازک شود یا سطح زبر شود، حرکت دیگر بی‌صدا نمی‌ماند. چون صدا را از درون جمجمهٔ خودتان می‌شنوید، اطرافیانتان در بیشتر موارد متوجهش نمی‌شوند.
نکتهٔ افتراقی، مدت صداست. کلیک یک صدای تک و تیز است که در لحظه‌ای مشخص از باز یا بسته شدن شنیده میشود و به جا افتادن دیسک مربوط است. اما صدای ساییدگی از ابتدا تا انتهای حرکت ادامه دارد، به یک نقطهٔ خاص وابسته نیست و وقتی دستتان را جلوی گوشتان بگذارید در بیشتر موارد با انگشت هم حس میشود.
این صدا به یک تغییر ساختاری در سطح مفصل اشاره میکند؛ معمولاً در طول سال‌ها شکل می‌گیرد و به‌تنهایی وضعیت اورژانسی به شمار نمی‌آید. انتظار نمیرود سطح مفصل به حالت قبل برگردد. شدت صدا و شدت درد همیشه با هم پیش نمی‌روند؛ کسانی هستند که صدای واضحی دارند و هیچ دردی ندارند.
ساییدگی سطح مفصل به یک علت واحد بسته نمی‌شود؛ سن، بار بیش از حد طولانی‌مدت، مشکل دیسکی که در گذشته وجود داشته و برخی بیماری‌های التهابی مفاصل می‌توانند از راه‌های متفاوت به همین نتیجه برسند.
علت‌های محتمل
در خانه چه کمکی میکند؟
- برای شنیدن صدا، فکتان را بارها تکان ندهید؛ این کار بار بیهوده‌ای به مفصل وارد میکند.
- خوراکی‌های سفت و آنهایی را که جویدنشان طول می‌کشد کم کنید و وعده‌هایتان را به تکه‌های کوچک تقسیم کنید.
- در طول روز کنترل کنید که دندان‌هایتان به هم نچسبیده باشند؛ عادت روی هم فشردن دندانها بار مفصل را زیاد میکند.
- بنویسید صدا از کی شروع شده و آیا در درد و میزان باز شدن دهان تغییری هست یا نه.
- کم شدن آشکار میزان باز شدن دهان همراه با این صدا
- تغییر طرز روی هم نشستن دندانها در مدت کوتاه
- تورم، گرمی یا تب در ناحیهٔ مفصل
- وجود خشکی صبحگاهی و تورم در مفاصل دیگرتان
- درد فکی که خوابتان را به هم می‌زند و با مسکن برطرف نمی‌شود
پرسش‌های متداول
- این صدا از بین میرود؟
- معمولاً انتظار نمیرود صدا کاملاً از بین برود، چون منشأ آن تغییر ساختاری در سطح مفصل است. هدف ساکت کردن صدا نیست؛ هدف کم کردن درد و دشواری جویدن و پایین آوردن بار روی مفصل است. در بسیاری از افراد صدا ماندگار میشود اما شکایتی ایجاد نمیکند.
- درد ندارم، باز هم باید به دندانپزشک مراجعه کنم؟
- صدای بدون درد بهخودیخود دلیل عجله نیست. با این حال اگر برای اولین بار پیدا شده، یک بار بررسی شدنش مفید است. بهویژه اگر پروتز، ارتودنسی یا درمانی طولانی در برنامه باشد، دانستن وضعیت مفصل میتواند بر آن برنامه اثر بگذارد.
- قبلاً صدای کلیک داشتم، حالا صدای ساییدگی میآید. چه چیزی عوض شده؟
- تغییر جنس صدا این را به ذهن میآورد که ممکن است مفصل وارد مرحلهٔ دیگری شده باشد. کلیک بیشتر به دیسک اشاره میکند و صدای ساییدگی که در تمام طول حرکت ادامه دارد، به سطح مفصل. گفتن این تغییر به دندانپزشکتان باعث میشود همراه با اندازهگیری باز شدن دهان و طرز روی هم نشستن دندانها بررسی شود.
این محتوا جنبه اطلاع‌رسانی عمومی دارد و جایگزین معاینه حضوری نیست. علائم میان بیماری‌ها مشترک‌اند و تشخیص تنها بالینی انجام میشود.