Bu ne demek?
Çene ekleminde kemik yüzeyleri doğrudan birbirine değmez; aralarında kaygan bir disk ve düzgün bir kıkırdak örtüsü vardır. Bu örtü inceldiğinde ya da yüzey pürüzlendiğinde hareket sessiz kalmaz. Sesi kendi kafatasınızın içinden duyduğunuz için yanınızdakiler çoğu zaman fark etmez.
Ayırt edici nokta sesin süresidir. Klik, açma ya da kapamanın belirli bir anında duyulan tek ve keskin bir sestir; diskin yerine oturmasıyla ilgilidir. Kum sürtme sesi ise hareketin başından sonuna kadar devam eder, tek bir noktaya bağlı değildir ve elinizi kulağınızın önüne koyduğunuzda çoğu zaman parmağınızla da hissedilir.
Bu ses eklem yüzeyindeki yapısal bir değişikliği işaret eder; genellikle yıllar içinde gelişir ve tek başına acil bir durum sayılmaz. Yüzeyin eski hâline dönmesi beklenmez. Sesin şiddeti ile ağrının şiddeti her zaman birlikte gitmez; belirgin sesi olup hiç ağrısı olmayan kişiler vardır.
Eklem yüzeyinin yıpranması tek bir nedene bağlanmaz; yaş, uzun süreli aşırı yüklenme, geçmişte yaşanmış bir disk sorunu ve bazı iltihabi eklem hastalıkları aynı sonuca farklı yollardan varabilir.
Olası nedenler
Evde ne yapılabilir?
- Sesi duymak için çenenizi tekrar tekrar oynatmayın; bu, eklemi gereksiz yere yükler.
- Sert ve uzun çiğnenen yiyecekleri azaltın, öğünlerinizi küçük parçalara bölün.
- Gün içinde dişlerinizin birbirine değmediğini kontrol edin; sıkma alışkanlığı eklem yükünü artırır.
- Sesin ne zaman başladığını, ağrı ve ağız açıklığında değişiklik olup olmadığını yazılı olarak takip edin.
- Sesle birlikte ağız açıklığınızın belirgin biçimde azalması
- Dişlerinizin kapanışının kısa sürede değişmesi
- Eklem bölgesinde şişlik, ısı artışı ya da ateş
- Başka eklemlerinizde de sabah tutukluğu ve şişlik bulunması
- Uykunuzu bölen, ağrı kesiciyle geçmeyen çene ağrısı
Sık sorulan sorular
- Bu ses geçer mi?
- Sesin tamamen kaybolması genellikle beklenmez, çünkü kaynağı eklem yüzeyindeki yapısal değişikliktir. Amaç sesi susturmak değil; ağrıyı ve çiğneme zorluğunu azaltmak, eklem üzerindeki yükü düşürmektir. Birçok kişide ses kalıcı olur ama şikâyet üretmez.
- Ağrım yok, yine de hekime gitmeli miyim?
- Ağrısız bir sesin kendi başına acele bir nedeni yoktur. Yine de ilk kez ortaya çıktıysa bir kez değerlendirilmesi yararlıdır. Özellikle protez, ortodonti ya da uzun sürecek bir tedavi planlanıyorsa eklemin durumunun bilinmesi planı etkileyebilir.
- Önce klik sesim vardı, şimdi kum sesi geliyor. Ne değişti?
- Sesin niteliğinin değişmesi eklemde başka bir aşamaya geçilmiş olabileceğini düşündürür. Klik daha çok diske, hareket boyunca süren sürtünme sesi ise yüzeye işaret eder. Bu değişikliği hekiminize söylemeniz, ağız açıklığı ve kapanış ölçümleriyle birlikte değerlendirilmesini sağlar.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve kişisel muayenenin yerini tutmaz. Belirtiler birden fazla hastalıkta ortak olabilir; teşhis yalnızca klinik muayene ile konur.