Bu ne demek?
Alt çene tek parça bir kemik yayıdır ve iki ucundan kafatasına eklemle bağlanır. Dişlerin birbirine oturuşu bu yayın ve iki eklemin geometrisiyle belirlenir; milimetrenin altındaki bir kayma bile ağızda hemen fark edilir. Darbeden sonra dişlerin buluşma biçimi değiştiyse, değişen şey çoğu zaman dişler değil onları taşıyan yapının konumudur.
Ayırt edici nokta ağrının şiddeti değil kapanışın kendisidir. Ezilmiş bir kas dokununca ağrır ve ağzı açmayı zorlaştırır, ama dişler yine eskisi gibi buluşur. Yalnızca bir yanda arka dişler değiyor, ön dişler arasında boşluk kalıyor ya da alt çene bir tarafa kaymış gibi kapanıyorsa bu tablo kas ağrısıyla açıklanmaz.
İkinci bir ayrıntı alt dudakta ve çene ucunda uyuşukluktur. Alt çene kemiğinin içinden geçen sinir, kırık hattında zedelenebilir; bu yüzden uyuşukluk kemiğin bütünlüğü hakkında bilgi verir. Zamanlama da önemlidir: kemik yanlış konumda kaynamaya başladıktan sonra düzeltmek daha kapsamlı bir işlem gerektirir, bu nedenle değerlendirme geciktirilmez.
Darbe sonrası kapanış değişikliğinin arkasında birkaç ayrı yapı olabilir: dişin kendisi, dişi yerinde tutan bağ dokusu, çene eklemi ya da kemiğin bütünlüğü. Hangisinin söz konusu olduğu muayene ve görüntülemeyle ayrılır.
Olası nedenler
Evde ne yapılabilir?
- Çeneyi hareketsiz tutun; ağzı zorlayarak açmayın, sert gıda çiğnemeyin, birkaç gün yumuşak ve sıvı beslenin
- Kapanışı yerine oturtmak için dişlerinizi sıkmayın ve çenenizi elle itmeyin; bu hareketler kırık ya da çıkık bir bölgeyi oynatabilir
- Yüze dıştan soğuk uygulayın ve yatarken başınızı yükseltin; şişliğin ilk günlerde artması beklenen bir seyirdir
- Yerinden çıkan ya da kırılan bir diş parçası varsa atmayın; süt ya da tükürük içinde saklayıp değerlendirmeye giderken yanınızda götürün
- Alt dudağınızda ya da çene ucunda uyuşukluk, karıncalanma varsa
- Dişler yalnızca bir yanda değiyor, ağzınızı tam kapatamıyorsanız
- Kulağınızdan ya da burnunuzdan kan veya berrak sıvı geliyorsa
- Ağzınızı iki parmak genişliğinde açamıyor ya da yutkunmakta zorlanıyorsanız
- Darbeden sonra bilinç kaybı, kusma ya da görmede bulanıklık olduysa
Sık sorulan sorular
- Şişlik inince kapanış eski haline döner mi?
- Kas şişliğine bağlı geçici bir değişiklik birkaç gün içinde geriler. Kapanış ilk haftadan sonra da farklı kalıyorsa bunu şişlikle açıklamak güçleşir; bu noktada kemikte ya da eklem başında bir yer değiştirme olup olmadığı görüntülemeyle değerlendirilir.
- Ağrım çok değil, yine de film çekilmesi gerekir mi?
- Ağrının şiddeti kırık olup olmadığını göstermez. Özellikle eklem başına yakın kırıklar az ağrıyla seyredebilir ve tek belirtileri kapanış değişikliği olabilir. Bu yüzden karar ağrıya göre değil, kapanışa ve muayene bulgularına göre verilir; çoğu zaman panoramik film ilk adımdır.
- Çene kendi kendine kaynarsa ne olur?
- Kemik yanlış konumda kaynarsa dişlerin buluşması uzun süreli olarak değişebilir, çiğneme verimi düşer ve düzeltme daha kapsamlı bir cerrahi gerektirebilir. Travma sonrası kapanış değişikliği bu nedenle bekletilmeden değerlendirilen bulgulardandır.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve kişisel muayenenin yerini tutmaz. Belirtiler birden fazla hastalıkta ortak olabilir; teşhis yalnızca klinik muayene ile konur.