Co to oznacza?
Łzy i ślina powstają w osobnych gruczołach, ale gruczoły te są podobnie zbudowane i pracują podobnie. To, że jedne i drugie zawodzą jednocześnie, nasuwa raczej wspólną przyczynę obejmującą wszystkie niż dwa osobne zbiegi okoliczności. Zwrócenie się układu odpornościowego przeciw tym gruczołom to jedna ze znanych przyczyn; to samo zestawienie mogą dać niektóre leki i radioterapia głowy i szyi.
Od samej suchości w ustach odróżnia to właśnie współwystępowanie i czas trwania. W oczach opisuje się nie pieczenie, lecz szorstki ból, jakby wpadł piasek; poranne zlepianie powiek; narastający dyskomfort przy patrzeniu w ekran. W ustach na pierwszy plan wysuwa się niemożność przełknięcia suchego pieczywa bez wody i potrzeba przerwy przy dłuższym mówieniu. Suchość w obu miejscach trwającą dłużej niż trzy miesiące i występującą niemal codziennie bada się inaczej niż kilkutygodniową suchość przejściową. Suchość wywołana lekiem zwykle przypada na ten sam okres co włączenie nowego leku; gdy zajęte są same gruczoły, narasta cicho, a od czasu do czasu może dojść obrzęk gruczołów.
Tego zestawienia nie rozpoznaje się w stomatologii. Badania krwi, testy powierzchni oka i w razie potrzeby mały wycinek tkanki gruczołowej pobrany z wewnętrznej strony wargi należą do oceny prowadzonej przez reumatologię i okulistykę. Udziałem lekarza dentysty jest długoletnia obserwacja: gdy wydzielanie spada, próchnica może szybko mnożyć się w nietypowych miejscach zęba, na powierzchniach korzeni i wzdłuż krawędzi nagryzania, kandydoza jamy ustnej może wracać, a noszenie protez staje się trudniejsze.
Wysychanie dwóch grup gruczołów jednocześnie wskazuje na wspólną przyczynę. Poniższe punkty to możliwości rozważane za tym zestawieniem; o tym, która dotyczy ciebie, decydują badanie i testy.
Możliwe przyczyny
Co pomaga w domu?
- Zapisz osobno, kiedy zaczął się każdy z dwóch objawów; to, który był pierwszy i ze zmianą jakiego leku się zbiegł, skraca ocenę.
- Nie odstawiaj samodzielnie przepisanych leków i nie zaczynaj suplementów poleconych w internecie; zmiana wprowadzona przed poznaniem przyczyny zakłóca leczenie, którego naprawdę potrzebujesz, i zaciemnia obraz.
- Nie zwilżaj stale ust kwaśnymi napojami i nie ssij słodkich pastylek ani cukierków; przy niedoborze śliny ten nawyk wywołuje próchnicę w krótkim czasie.
- U lekarza dentysty wspomnij o suchości już w pierwszym zdaniu; częstość wizyt i działania profilaktyczne planuje się wokół niej.
- Jeśli oba rodzaje suchości trwają dłużej niż trzy miesiące i występują niemal codziennie
- Jeśli gruczoły pod żuchwą albo przed uchem puchną wielokrotnie
- Jeśli suchości towarzyszą bolesne, obrzęknięte stawy, długotrwałe zmęczenie albo wysypka skórna
- Jeśli pojawił się ból oka, nietolerancja światła albo zamazane widzenie
- Jeśli w ciągu kilku miesięcy pojawiło się kilka nowych ubytków albo pękniętych zębów
Najczęstsze pytania
- Czy to zespół Sjögrena?
- Współwystępowanie tych dwóch objawów nasuwa zespół Sjögrena, ale samo nie stanowi rozpoznania. To samo zestawienie mogą dać leki, przebyta radioterapia, niektóre stany hormonalne i inne choroby tkanki łącznej. Rozróżnia się je badaniami krwi, testami powierzchni oka i w razie potrzeby małym wycinkiem tkanki. Tę ocenę prowadzi reumatologia.
- Do kogo zgłosić się najpierw?
- Miejscem, które oceni cały obraz, jest reumatologia; okuliści wchodzą w grę przy stanie powierzchni oka, a lekarz dentysta przy tym, co dzieje się w jamie ustnej. Jeśli już chodzisz do lekarza dentysty, warto wspomnieć o suchości, bo objawy w jamie ustnej często zauważa się pierwsze. Kolejność może się zmienić w zależności od tego, który z dwóch objawów bardziej ci przeszkadza.
- Dlaczego moje zęby nagle zaczęły się psuć?
- Kiedy wydzielanie śliny spada, trzy rzeczy chroniące ząb słabną naraz: kwas nie jest buforowany, resztki nie są usuwane i mniej minerałów dociera na powierzchnię. W takich warunkach próchnica może zacząć się w nietypowych miejscach, przy brzegu dziąsła i wzdłuż krawędzi nagryzania, i może postępować szybko. Dlatego osoby z suchością widzi się na kontrolach częściej, a działania profilaktyczne przyspiesza.
Ta treść ma charakter ogólnoinformacyjny i nie zastępuje badania na miejscu. Objawy różnych schorzeń nakładają się na siebie, a rozpoznanie można postawić wyłącznie klinicznie.