Bu ne demek?
Ağzın içini kaplayan mukoza, enfeksiyonlara deri kadar dayanıklı değildir. Önce küçük su dolu kabarcıklar oluşur; bunlar kısa sürede patlar ve geriye sığ, kenarı kırmızı, dokununca çok ağrıyan yaralar kalır. Ateş ise tek bir bölgenin değil, bütün vücudun verdiği yanıttır. Yaygın yara ile ateş bir aradaysa olay, dişin çıktığı noktayla sınırlı değildir.
Ayırt edici ayrıntı, yaraların dağılımı ve ateşin sırasıdır. Diş çıkarırken diş eti yalnızca dişin geleceği noktada kabarır ve hassaslaşır; salya artar, çocuk her şeyi ısırır, ateş genellikle hafif kalır. Buna karşılık diş eti kenarının tamamı şişip parlak kırmızı olduysa, yaralar dile, yanak içine ve dudağın iç yüzüne de yayıldıysa, ağızda belirgin bir koku ve yaralardan önce başlamış bir ateş varsa tablo diş çıkarmayla açıklanmaz.
Yaraların kendisi de birbirinin aynı değildir. Büyükçe bir çocukta ateşsiz seyreden, dilde ya da dudak içinde bir iki tane çıkan yuvarlak yara daha çok tekrarlayan aftı düşündürür. Küçük çocukta ilk kez ortaya çıkan, ateşin eşlik ettiği ve diş etini de tutan yaygın tablo çoğu zaman bir virüsle ilk karşılaşmaya bağlıdır. El, ayak ve kalçada döküntü de varsa bu ayrı bir tablodur ve çocuk hekimi görmelidir. Adı ne olursa olsun ilk günlerde önemli olan, çocuğun ne kadar sıvı alabildiğidir.
Ateşle birlikte ağızda yaygın yara birkaç farklı nedenden olabilir; aşağıdaki başlıklar hekimin ilk düşündükleridir ve bu liste bir tanı yerine geçmez.
Olası nedenler
Evde ne yapılabilir?
- Sıvıyı öne alın. Soğuk su, süt, ayran, yoğurt ve dondurma ağrıyı azaltır; azar azar ve sık sık verin. Bardaktan içmek acıtıyorsa pipet işe yarayabilir.
- Ekşi, tuzlu, baharatlı ve sıcak olanı birkaç gün kaldırın. Portakal suyu, domates, cips ve sıcak çorba yaralara değdiğinde ağrıyı belirgin biçimde artırır.
- Yaraya limon, tuz, karbonat, kolonya ya da ezilmiş ağrı kesici sürmeyin; uyuşturucu jelleri hekime sormadan kullanmayın. Fırçalamayı tümüyle bırakmak yerine yumuşak bir fırçayla, yaralara değmeden sürdürün.
- Bardak, havlu, emzik ve biberonu ayırın; eller sık yıkansın. Çocuk yarasına dokunduktan sonra gözünü ovmasın. Ateş sürerken ve yeni yara çıkarken kreşe göndermeyin.
- Çocuk saatlerdir hiçbir şey içmiyorsa; idrarı azaldıysa, bebekte bez yarım gündür kuru kaldıysa, ağlarken gözyaşı çıkmıyorsa
- Ateş düşürüldüğü hâlde çocuk uyuşuksa, uyandırmak zorlaşıyorsa ya da ateş üç günden uzun sürüyorsa
- Ağzını açamıyor, yutkunamıyor, salyası kontrolsüz akıyorsa; sesi değiştiyse veya nefes alması zorlaştıysa
- Yüzünde, çene altında ya da boynunda şişlik varsa, boynunu hareket ettirmekte zorlanıyorsa
- Gözünde kızarıklık, sulanma ve ışıktan rahatsızlık başladıysa; ya da ateşi olan bebek üç aydan küçükse
Sık sorulan sorular
- Diş çıkarıyor olabilir mi?
- Diş çıkarma diş etinde tek bir noktada kabarma, salya artışı ve huzursuzluk yapar; ateşi genellikle hafif kalır. Ağzın birçok yerinde birden yara varsa ve ateş belirgin biçimde yükseldiyse tablo diş çıkarmayla açıklanmaz. Ateşi diş çıkarmaya bağlayıp beklemek, çocuğun sıvısız kalmasının sık görülen nedenlerinden biridir.
- Kardeşine ya da bize bulaşır mı?
- Bu tablonun virüse bağlı olanları tükürükle bulaşabilir; bardağı, havluyu, emziği ve biberonu ayırmak, elleri sık yıkamak mantıklıdır. Virüsle ilk kez karşılaşan küçük çocukta tablo daha gürültülü olur; daha önce karşılaşmış büyüklerde çoğu zaman dudak kenarındaki uçuk şeklinde görülebilir. Aftlar ise bulaşıcı değildir.
- Çocuk hekimine mi, diş hekimine mi gitmeliyiz?
- Ateş ve yaygın yara birlikteyse önce çocuk hekimi görmelidir; sıvı alımı ve ateş orada değerlendirilir. Diş hekimi ise yaraların yerini ve görünümünü inceler, kırık bir diş, tel ya da yeni çıkan bir dişin yaptığı tahrişin işin içinde olup olmadığına bakar. Ateş geçtikten sonra tek bir yara kalır ve iki haftada kapanmazsa, o yaranın ayrıca değerlendirilmesi gerekir.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve kişisel muayenenin yerini tutmaz. Belirtiler birden fazla hastalıkta ortak olabilir; teşhis yalnızca klinik muayene ile konur.