Co to oznacza?
Błona śluzowa wewnątrz jamy ustnej nie jest tak odporna na zakażenie jak skóra. Najpierw powstają małe pęcherzyki wypełnione płynem; pękają w krótkim czasie i zostawiają płytkie rany o czerwonych brzegach, które bardzo bolą przy dotknięciu. Gorączka natomiast to odpowiedź całego organizmu, a nie jednego małego obszaru. Kiedy rozległe rany i gorączka pojawiają się razem, to, co się dzieje, nie ogranicza się do miejsca, w którym wyrzyna się ząb.
Rozróżnia je to, gdzie rany się znajdują i kiedy zaczęła się gorączka. Przy ząbkowaniu dziąsło puchnie i staje się tkliwe tylko w punkcie, w którym ma wyjść ząb; ślinienie rośnie, dziecko wszystko gryzie, a temperatura zwykle pozostaje niewielka. Jeśli natomiast cały brzeg dziąsła jest obrzęknięty i jaskrawoczerwony, jeśli rany rozeszły się na język, wnętrza policzków i wewnętrzną powierzchnię wargi i jeśli jest wyraźny zapach z ust oraz gorączka, która zaczęła się przed ranami, ząbkowanie tego obrazu nie tłumaczy.
Same rany też nie są jednakowe. U starszego dziecka jedna albo dwie okrągłe rany na języku lub wewnątrz wargi bez gorączki wskazują raczej na nawracające afty. U małego dziecka rozległy obraz pojawiający się po raz pierwszy, przychodzący z gorączką i obejmujący też dziąsła, najczęściej sprowadza się do pierwszego spotkania z wirusem. Jeśli jest też wysypka na dłoniach, stopach i pośladkach, to osobny obraz i dziecko powinien zbadać pediatra. Jakkolwiek się to w końcu nazwie, w pierwszych dniach liczy się to, ile płynów dziecko jest w stanie przyjąć.
Rozległe rany w jamie ustnej razem z gorączką mogą mieć kilka różnych przyczyn; poniższe punkty to te, o których lekarz myśli najpierw, a ta lista nie zastępuje rozpoznania.
Możliwe przyczyny
Co pomaga w domu?
- Postaw płyny na pierwszym miejscu. Zimna woda, mleko, napoje jogurtowe, jogurt i lody zmniejszają ból; podawaj je w małych ilościach i często. Jeśli picie z kubka szczypie, może pomóc rurka.
- Na kilka dni zdejmij z jadłospisu potrawy kwaśne, słone, ostre i gorące. Sok pomarańczowy, pomidory, chipsy i gorąca zupa wyraźnie nasilają ból, gdy dotkną ran.
- Nie przykładaj do ran cytryny, soli, sody, wody kolońskiej ani rozkruszonego leku przeciwbólowego i nie stosuj żeli znieczulających bez zapytania lekarza. Zamiast całkiem przestać szczotkować, rób to dalej miękką szczoteczką, omijając rany.
- Trzymaj osobno kubki, ręczniki, smoczki i butelki i często myj ręce. Dziecko nie powinno pocierać oczu po dotknięciu ran. Dopóki trwa gorączka i pojawiają się nowe rany, zatrzymaj dziecko w domu, zamiast posyłać je do przedszkola.
- Dziecko nie piło nic od godzin; oddaje mniej moczu, pieluszka niemowlęcia pozostała sucha przez pół dnia albo przy płaczu nie ma łez
- Dziecko pozostaje senne nawet po obniżeniu gorączki, coraz trudniej je dobudzić albo gorączka trwa dłużej niż trzy dni
- Dziecko nie może otworzyć ust ani przełknąć, ślina cieknie w sposób niekontrolowany, zmienił się głos albo oddychanie stało się trudne
- Jest obrzęk twarzy, pod żuchwą albo na szyi lub dziecko z trudem porusza szyją
- W oku zaczęły się zaczerwienienie, łzawienie i dyskomfort przy jasnym świetle albo niemowlę z gorączką ma mniej niż trzy miesiące
Najczęstsze pytania
- Czy to może być tylko ząbkowanie?
- Ząbkowanie daje obrzęk w jednym punkcie dziąsła, więcej ślinienia i niepokój, a temperatura zwykle pozostaje niewielka. Jeśli rany są naraz w kilku miejscach jamy ustnej, a gorączka wyraźnie wzrosła, ząbkowanie tego obrazu nie tłumaczy. Przypisywanie gorączki ząbkowaniu i czekanie to jeden z częstych powodów, dla których dzieci trafiają z niedoborem płynów.
- Czy może przejść na rodzeństwo albo na nas?
- Postaci wywołane wirusem mogą przenosić się przez ślinę, więc rozsądnie jest trzymać osobno kubki, ręczniki, smoczki i butelki oraz często myć ręce. U małego dziecka spotykającego wirusa po raz pierwszy obraz jest głośniejszy; u starszych, którzy zetknęli się z nim wcześniej, ujawnia się najczęściej jako opryszczka na brzegu wargi. Zwykłe afty natomiast nie są zakaźne.
- Iść do pediatry czy do lekarza dentysty?
- Kiedy gorączka i rozległe rany przychodzą razem, dziecko powinien najpierw zbadać pediatra; tam ocenia się przyjmowanie płynów i gorączkę. Lekarz dentysta patrzy, gdzie rany są i jak wyglądają, i sprawdza, czy w tej historii nie ma złamanego zęba, drutu albo podrażnienia od świeżo wyrżniętego zęba. Jeśli po ustąpieniu gorączki zostanie jedna rana i nie zagoi się w ciągu dwóch tygodni, tę ranę trzeba ocenić osobno.
Ta treść ma charakter ogólnoinformacyjny i nie zastępuje badania na miejscu. Objawy różnych schorzeń nakładają się na siebie, a rozpoznanie można postawić wyłącznie klinicznie.