Bitkisel beslenme ve diş sağlığı: nelere dikkat edilir

Bitkisel beslenmede ağız için ne değişir

Bitkisel ağırlıklı bir tabak dişe kendiliğinden zarar vermez. Fark yaratan şey beslenme biçiminin adı değil, gün içinde ağza kaç kez bir şey girdiği ve birkaç besin ögesinin karşılanıp karşılanmadığıdır. Sebze ve baklagil ağırlıklı bir düzende çiğneme artar, çiğneme de tükürüğü çoğaltır; tükürük asidi seyreltir ve mineralleri diş yüzeyine geri taşır. Aynı düzende meyve, kuru meyve ve meyve suyu öne çıkarsa asitle karşılaşma sayısı da artar.

Asit yükünü miktar değil sıklık belirler

Bir kâse üzümü tek oturuşta yemekle aynı üzümü gün boyunca tane tane yemek dişler açısından aynı şey değildir. Her asit temasından sonra diş yüzeyi bir süre daha yumuşak kalır ve tükürüğün yüzeyi eski hâline getirmesi zaman ister. Araya ne kadar sık bir şey girerse, yüzeye kalan süre o kadar kısalır. Bitkisel beslenmede atıştırmalık çoğu zaman meyve, kuru meyve ya da kuruyemiş olduğu için sıklık fark edilmeden yükselir.

• Kuru meyve dişe yapışır ve çiğneme yüzeyinin girintilerinde taze meyveden çok daha uzun kalır.
• Meyve suyu ve smoothie, meyvenin asidini sıvı hâlde bütün diş yüzeylerine yayar.
• Limonlu su, sirkeli sos ve kombucha da asit yükünün parçasıdır; tatlı olmaları gerekmez.
• Yemekle birlikte alınan asit, aynı şeyin öğün arasında alınmasına göre daha kısa temas demektir.

B12, D vitamini ve kalsiyum ağızda nasıl görünür

B12 bitkisel besinlerde güvenilir biçimde bulunmaz; bu yüzden bitkisel beslenen kişilerde B12 düzeyi genellikle izlenir. Eksiklik ağızda erken belirti verebilir: dil düzleşip parlak kırmızı görünür, yanma olur, dudak kenarları çatlar, aftlar tekrar tekrar çıkar. D vitamini kalsiyumun emilmesi için gerekir; kalsiyum ise dişi çevreleyen kemiğin yapı taşıdır. Bu üçünün nasıl karşılanacağı kişiden kişiye değişir ve hekimle diyetisyenin birlikte vereceği bir karardır.

• Dil düzleşiyor, kızarıyor ya da yanıyorsa kan değerlerine bakılması yerinde olur.
• Dudak kenarlarındaki çatlama ve kızarıklık çoğu zaman demir eksikliği, B vitaminleri ve mantar enfeksiyonuyla birlikte görülür.
• İki haftadan uzun süren yara ve tekrarlayan aftlar diş hekimine gösterilir.
• Kolay kanayan diş eti çoğunlukla plağa işaret eder ama besin eksikliği tabloyu ağırlaştırabilir.

Ağız, eksikliğin ilk göründüğü yerlerden biridir: dildeki ya da dudak kenarındaki değişiklik çoğu zaman kan sonucu gelmeden fark edilir.

Bitkisel içecekler: florür ve gizli şeker

Bitkisel içecekler florür kaynağı değildir; florür ağza esas olarak diş macunundan gelir. İkinci nokta şeker: bazı bitkisel içeceklerde şeker eklenmemiş olsa bile üretim sırasında şeker oluşur, yulaf içeceği bunun bilinen örneğidir. Aromalı ve tatlandırılmış olanlarda miktar daha da yükselir. Kalsiyumla zenginleştirilmiş ürünlerde kalsiyum kutunun dibine çöker; çalkalanmadan doldurulan bardak etikette yazanı içermez.

Hangi belirti beklemez

Ağızdaki değişikliklerin çoğu yavaş ilerler ve planlı bir kontrolde ele alınabilir. Ama dilde yanmanın yanına ellerde ve ayaklarda uyuşma ya da karıncalanma eklenirse, bu tablo vakit kaybetmeden hekime gösterilmelidir. İki haftada kapanmayan bir yara da sonraki kontrolü beklemez.

Bitkisel beslenirken ağızda olup biteni takip etmenin yolu düzenli diş kontrolünden ve gerektiğinde kan değerlerine bakılmasından geçer. Diş hekimi ağızdaki belirtiyi görür, diyetisyen öğün düzenine bakar; ikisi birlikte daha net bir tablo çıkarır.

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve muayene yerine geçmez.