Kemoterapi sırasında ağız bakımı

Kemoterapi ağzı neden etkiler

Kemoterapi ilaçları hızlı bölünen hücreleri hedefler. Ağzın içini kaplayan ince doku da hızlı yenilenen dokulardan biridir, bu yüzden tedaviden etkilenir. Tükürük bezleri, diş etleri ve dilin yüzeyi aynı haftalarda değişebilir. Bu değişikliklerin çoğu geçicidir ve son kürden sonraki haftalar içinde geriler. Yaşandığı sırada ise yemeyi, konuşmayı ve uyumayı zorlaştırabilir.

Tedavi başlamadan önce diş kontrolü

Ağızda belirti vermeyen bir sorun varsa, kemoterapi başlayınca çoğu zaman kendini gösterir. Çürük, kırık bir dolgu, iltihaplı bir diş eti ya da artık oturmayan bir protez, bağışıklık düştüğünde daha büyük bir soruna dönüşebilir. Onkoloji ekibi bu yüzden ilk kürden önce çoğu zaman bir diş kontrolü ister.

Ağızda görülebilen değişiklikler

• Ağız içi yaralar: yanak içinde, dilde ve dudağın iç yüzünde kızarık ve ağrılı alanlar çıkabilir, çoğunlukla kürün ilk haftalarında.
• Ağız kuruluğu: tükürük azalınca ağız yapışkan hissedilir, yutmak zorlaşır ve çürük riski artar.
• Tat değişikliği: yemekler metalik, tuzlu ya da tatsız gelebilir. Çoğu kişide tedavi bittikten sonra yavaş yavaş düzelir.
• Enfeksiyon riski: bağışıklık düşükken küçük bir diş eti iltihabı bile hızla büyüyebilir.
• Kanama eğilimi: trombosit sayısı düştüğünde diş etleri fırçalarken ya da kendiliğinden kanayabilir.

Günlük bakımda işe yarayan alışkanlıklar

Ağız bakımı bu aylarda bırakılacak değil, yumuşatılacak bir alışkanlıktır. Fırçalamayı tamamen kesmek diş eti iltihabını büyütür; asıl mesele aynı işi daha nazik yapmaktır.

• Yumuşak kıllı bir fırça kullanın. Kıllar hâlâ sert geliyorsa fırçayı kısa bir süre ılık suda bekletmek onları yumuşatır.
• Florürlü diş macununa devam edin. Köpüğü yakıcı geliyorsa sade ve aromasız bir macun daha kolay tolere edilir.
• Alkol içeren gargaralardan uzak durun; alkol zaten kurumuş dokuyu daha çok yakar.
• Gün içinde ağzınızı sık sık suyla çalkalayın ve küçük yudumlarla su için.
• Fırçayı her kullanımdan sonra durulayın; kapalı bir kaba koymadan, dik biçimde ve havalanan bir yerde kurumaya bırakın.

Diş ipini onkoloji ekibinize sorun

Ara yüzeyleri temizlemek normal şartlarda o yüzeyleri sağlıklı tutmanın pratik yoludur, ama kemoterapi sırasında yanıt kan değerlerine bağlıdır. Trombosit sayısı düşükken diş ipi kanamayı başlatabilir; ara yüzeyleri hiç temizlememek ise enfeksiyon riskini artırır. Bu dengeyi kendi başınıza kurmayın. Diş ipine devam edip etmeyeceğinizi ve hangi değerlerde ara vermeniz gerektiğini onkoloji ekibinize sorun.

Beklemeden söylenmesi gerekenler

Ateşle birlikte gelen ağız ağrısı acildir: ateşiniz varsa aynı gün, gece bile olsa onkoloji ekibinize haber verin. Ağızda beyaz ya da sarımsı bir örtü, geçmeyen ağrı, dokunulmadan kanayan diş eti ve yutmayı engelleyen yaralar da kısa sürede görülmelidir. Bu belirtilerin her birinin arkasında farklı sebepler olabilir; hangisinin ne olduğu ancak muayeneyle anlaşılır. Ağız bakımı bu haftalarda çoğu zaman onkoloji ekibinden yönlendirilir.

Ağız bakımı kemoterapi sırasında ertelenecek bir ayrıntı değil, tedavi haftalarının daha rahat geçmesine yardım eden günlük bir alışkanlıktır.

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve muayene yerine geçmez.