Menopoz ve ağız sağlığı: ne değişir

Menopozda ağızda neler değişir

Menopozla birlikte östrojen düzeyi düşer. Bu düşüş yalnızca kemikleri ya da uykuyu ilgilendirmez: ağzın iç yüzeyi, tükürük bezleri ve diş etleri de östrojene duyarlıdır. Kırk beş yaşından sonra pek çok kadın ağzının kuruduğunu, dilinin yandığını ya da diş etlerinin eskisinden kolay kanadığını fark eder. Belirtiler yavaş başlar ve yıllara yayılır; bu yüzden çoğu zaman yaşın doğal sonucu sanılır.

Ağız kuruluğu neden başlar

Tükürük bezleri östrojen azalınca daha az tükürük üretir. Aynı yıllarda tansiyon, uyku ve depresyon için kullanılan ilaçlar da tükürüğü azaltabilir; iki etki üst üste binince ağız belirgin biçimde kurur. Kuruluk sadece susamak değildir. Tükürük dişlerin yüzeyini yıkar, asidi dengeler ve mineye mineral taşır. Azalınca bu üç iş birden aksar.

• Gece ağzınız kuruyarak uyanmak, başucunda su bulundurmak
• Kuru ekmeği ya da krakeri suyla yutmak zorunda kalmak
• Dilin damağa yapışması, uzun konuşmalarda sesin çabuk kısılması
• Protezin damağı sürtmesi ve gün içinde yerinden kayması

Tükürük azalınca çürükler nerede çıkar

Kuru ağızda çürük, gençlikte alıştığınız yerlerde çıkmaz. Diş eti çekildikçe kök yüzeyi açığa çıkar ve kök yüzeyi mineden çok daha yumuşaktır. Bu yüzden menopozdan sonra çürükler sıklıkla dişin boyun kısmında, diş etinin hemen kenarında başlar. Orası fırçada gözden kaçar, aynada da kolay görülmez. Yıllardır çürük görmemiş biri kısa sürede birkaç çürükle karşılaşabilir; bu ihmalin değil, tükürüğün azalmasının sonucudur.

Yanan ağız sendromu uydurma değildir

Bazı kişilerde dilin ucunda, damakta ya da dudakta sürekli bir yanma olur. Ağızda görünür bir yara yoktur; hekim baktığında doku normal görünür. Buna yanan ağız sendromu denir ve menopoz döneminde daha sık rastlanır. Gözle bir şey görünmediği için yanma yıllarca psikolojik sayılıp geçiştirilebilir. Oysa yanma, ağzın duyu sinirlerinin çalışma biçimiyle ilgilidir. Sabah hafif başlayıp akşama doğru artması tipiktir ve yemek yerken azalabilir.

Dilin yanması her zaman menopozla ilgili değildir; demir ve B12 eksikliği, kontrolsüz şeker hastalığı ve mantar enfeksiyonu da aynı yanmayı yapar.

Diş eti neden daha kolay kanar

Diş eti dokusu incelir ve hormon değişimine daha duyarlı hâle gelir. Aynı miktar diş taşı, kırk yaşında yapmadığı kanamayı elli beş yaşında yapabilir. Bazı kadınlarda diş eti soluk, parlak ve gergin görünür; sıcak ya da baharatlı yiyecek rahatsızlık verir. Bu tabloya ender rastlanır, ama görüldüğünde tanınması gerekir. Diş eti çekilmesi de hızlanabilir: diş uzamış gibi görünür ve soğuğa karşı hassasiyet başlar.

Çene kemiği ve kemik erimesi ilaçları

Menopozdan sonra kemik yoğunluğu düşer ve bu düşüş çene kemiğini de kapsar. Kemiği zayıflamış bir çenede diş eti hastalığı ilerlerse dişler daha çabuk sallanır. Kemik erimesi için ilaç kullanıyorsanız, diş çekimi ya da implant öncesinde bunu diş hekiminize söylemeniz önemlidir; bu ilaçların bir bölümü çene kemiğinin iyileşmesini yavaşlatır. İlacı kendi kararınızla bırakmayın: bırakma kararı da başlama kararı gibi sizi izleyen hekimindir.

Hangi belirti beklemeye gelmez

Menopoz belirtilerinin çoğu yavaş ilerler ve planlı bir kontrolde ele alınabilir. Ama ağızdaki bazı bulgular menopozla açıklanamaz. Bunlara seyrek rastlanır; yine de nasıl göründüklerini bilmek gerekir.

• Ağızda ya da dilde iki haftadan uzun süren, iyileşmeyen bir yara: aynı gün hekime başvurun.
• Yanakta ya da dilde silinmeyen beyaz veya kırmızı bir leke.
• Nedeni belli olmayan uyuşma, tek taraflı ağrı ya da yutkunmakta zorlanma.
• Ateşle birlikte yüz veya çenede şişlik: vakit kaybetmeden hekime görünün.

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve muayene yerine geçmez.