Osteoporoz ilaçları ve çene kemiği hakkında ne bilmeli

Bu ilaçlar kemikte ne yapar

Kemik durmadan yenilenir: bir yandan eski doku eritilir, bir yandan yenisi yapılır. Osteoporozda erime yapımdan hızlıdır ve kemik incelir. Bifosfonat ve denosumab grubu ilaçlar erimeyi yavaşlatır; böylece kemik dokusunun daha büyük bölümü yerinde kalır, kalça ve omurga kırıkları seyrekleşir. Aynı etken maddeler kanser tedavisinde de kullanılır ama orada dozlar çok daha yüksektir ve ilaç damardan ya da iğneyle verilir. Çene kemiğiyle ilgili yazılanların çoğu bu kullanımdan gelir.

Çene neden ayrı ele alınır

Çene kemiğini ağızdaki bakterilerden yalnızca ince bir diş eti tabakası ayırır. Diş çekiminden sonra kemik bir süre açıkta kalır ve çekim yeri ancak kemik kendini yenilerse kapanır. Yenilenme yavaşladığında iyileşme de yavaşlar. Nadiren yara hiç kapanmaz: kemiğin küçük bir bölümü açıkta kalır ve iltihaplanır. Diş hekimliğinde buna çene kemiği nekrozu denir.

Bu ilaçların önlediği kalça ve omurga kırıkları sık görülür ve hayatı ağır biçimde değiştirir; çenedeki sorun ise nadirdir. İki tarafı birlikte tartmak ilacı yazan hekimin işidir.

Risk gerçekte ne kadar

Osteoporoz için bu ilaçları kullananlarda çene kemiği nekrozu çok seyrek görülür; büyük çoğunluk böyle bir sorunla hiç karşılaşmaz. Kanser tedavisi için çok daha yüksek doz alanlarda tablo değişir. Tek bir sayı vermek yanıltıcı olur, çünkü risk etken maddeye, veriliş yoluna, kullanım süresine ve kişinin başka hastalıklarına göre değişir. Osteoporoz ilacı kullanan birinde tedaviyi sürdürme kararı çoğu zaman kırık riskine bakılarak verilir.

• Kanser tedavisindeki gibi damardan ya da iğneyle verilen yüksek dozlar
• İlacı uzun yıllar aralıksız kullanmak
• Kemiğe ulaşan girişimler: diş çekimi, implant, diş eti cerrahisi
• Tedavi edilmemiş diş eti hastalığı ya da iltihaplı diş kökleri
• Kortizon kullanımı, kontrolsüz şeker hastalığı, sigara
• Ağza uymayan, diş etini sürtüp yaralayan takma diş

İlaca başlamadan önce diş kontrolü

En rahat zaman ilaç başlamadan önceki dönemdir. Çürükler doldurulur, diş taşları temizlenir, hastalıklı diş eti tedavi edilir. Kurtarılamayacak dişler bu dönemde çekilir ve ilk doza kadar yaraların kapanması için yeterli zaman kalır. Takma diş kullanıyorsanız ağzı yaralayıp yaralamadığına bakılır. İlaç başladıktan sonra bunların hiçbiri imkânsız değildir, yalnızca planlama daha dikkatli yapılır.

İlacı kullanırken diş tedavisi olur mu

Olur. Dolgu, kanal tedavisi, kaplama, diş taşı temizliği ve düzenli kontroller normal biçimde yapılır; bunların hiçbirinde kemik açılmaz. Dikkat isteyen grup kemiğe ulaşan girişimlerdir: diş çekimi, implant ve diş eti cerrahisi. Böyle bir girişim gerektiğinde diş hekimi, ilacı yazan hekimle konuşur; etken madde, kullanım süresi ve öteki hastalıklar birlikte değerlendirilir. Bazen çekilecek diş kurtarılır. Her ziyarette bu ilacı kullandığınızı söyleyin.

İlacı kendi başınıza bırakmayın

Diş tedavisi gerekiyor diye ilacı kesmek kırık riskini geri getirir, çenedeki durumu da hemen değiştirmez. Bazı etken maddeler kemikte uzun süre bağlı kalır; son dozdan sonra da bir süre etkisini sürdürür. İlaca ara verilip verilmeyeceğine, diş hekimiyle konuştuktan sonra yalnızca ilacı yazan hekim karar verir. Bir şey daha: ilacı yıllar önce bıraktıysanız bile yeni gittiğiniz diş hekimine bunu söyleyin, kayıtlarda görünmeyebilir.

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve muayene yerine geçmez.