Bu ne demek?
Bademciklerin yüzeyi düz değildir; kript denen dar girintilerle kaplıdır. Bu girintilerde ölü hücreler, gıda artıkları ve bakteriler birikir. Zamanla sıkışan bu karışım kireçlenerek pirinç tanesi büyüklüğünde, beyaz ya da sarımsı, yumuşakça parçacıklara dönüşür. Öksürürken, yutkunurken veya diş fırçalarken kendiliğinden ağza düşebilirler.
Ayırt edici nokta koku ve kokunun nereden geldiğidir. Bu parçacıklar ezildiğinde belirgin, sülfürlü bir koku yayar; ağız kokusu şikâyeti çoğu kişide tam olarak burada başlar. Dişten kaynaklanan kokudan farkı, ağız bakımı kusursuz olduğunda bile sürmesidir. Diş taşı temizliği, dil fırçalama ve gargara bademcik girintisinin içine ulaşmaz; bu yüzden ağız bakımına yanıt vermeyen bir koku bademcik yönünden değerlendirilmeye değer.
Bu parçacıklar çoğu zaman zararsızdır ve kendiliğinden bir hastalık anlamına gelmez. Yine de bademcik iltihabındaki yaygın beyaz örtüden ayrılmaları gerekir: taş küçüktür, tek tek gelir, genellikle ağrısızdır ve ateş yapmaz. Ateşle, şiddetli ve tek taraflı boğaz ağrısıyla giden yaygın beyaz zar ise başka bir tablodur ve ayrıca değerlendirilir.
Ağza gelen beyaz parçacıkların kaynağı çoğu zaman bademciklerin kendi yapısıdır; ağız kuruluğu ve geniz akıntısı gibi birikmeyi kolaylaştıran durumlar da tabloya eşlik edebilir. Aşağıdaki başlıklar bu olasılıkları toplar.
Olası nedenler
Evde ne yapılabilir?
- Parçacıkları çıkarmak için kürdan, iğne, tırnak ya da sert bir cisim kullanmayın; bademcik dokusu kolay kanar ve zedelenen girinti daha çok birikime yol açabilir.
- Yemeklerden sonra ve yatmadan önce ılık tuzlu suyla gargara yapmak, dilin arka bölümünü de kapsayan düzenli ağız bakımıyla birlikte birikmeyi azaltabilir.
- Ağzınızın kuru kalmasını önleyin; gün içinde su içmek ve mümkün olduğunca burnunuzdan nefes almak, tükürüğün girintileri kendiliğinden temizlemesine yardımcı olur.
- Alkol içeren gargaralarla kokuyu örtmeye çalışmak ağzı daha da kurutabilir. Bunun yerine parçacıkların ne sıklıkla geldiğini not edin; bu bilgi kaynağın ağız içinde mi bademcikte mi olduğunu ayırmakta işe yarar.
- Boğaz ağrısı tek tarafa yerleşip günlerce geçmiyorsa
- Yutkunmakta zorlanıyor ya da ağzınızı açmakta güçlük çekiyorsanız
- Ateş, halsizlik ve boyunda büyümüş bezler tabloya eklendiyse
- Bademcik üzerinde tek taraflı, geçmeyen bir sertlik veya büyüme fark ettiyseniz
- Tükürüğünüzde kan görüyorsanız ya da sesiniz haftalardır kısıksa
Sık sorulan sorular
- Bademcik taşı ağız kokusunun tek nedeni olabilir mi?
- Bir bölüm kişide tek neden odur. Ağız kokusunun en sık kaynağı dil sırtındaki birikim ve diş eti hastalıklarıdır; bunlar tedavi edildiği hâlde koku sürüyorsa bademcik girintileri, geniz akıntısı ve reflü sırayla düşünülür. Bu nedenle önce ağız içi değerlendirmesi yapılır, koku buradan açıklanamazsa kulak burun boğaz değerlendirmesi eklenir.
- Diş taşı temizliği yaptırsam geçer mi?
- Diş taşı temizliği diş eti kaynaklı kokuyu azaltır, ancak bademcik girintisindeki birikime ulaşmaz. Kaynak bademcikse temizlikten sonra kokunun devam etmesi beklenir. Bu yüzden koku şikâyetiyle gelen kişide ağız içi bulguları ile bademcik bulguları birlikte değerlendirilir ve gerekiyorsa yönlendirme yapılır.
- Bademcik taşları tekrar eder mi?
- Girintiler yerinde kaldığı sürece yeniden birikme olabilir. Düzenli ağız bakımı ve gargara sıklığı azaltabilir, ancak girintilerin yapısını değiştirmez. Çok sık tekrarlayan ve günlük yaşamı etkileyen durumlarda kulak burun boğaz hekimi başka seçenekleri değerlendirir; bu karar bademciklerin durumuna ve şikâyetin sıklığına göre verilir.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve kişisel muayenenin yerini tutmaz. Belirtiler birden fazla hastalıkta ortak olabilir; teşhis yalnızca klinik muayene ile konur.