Bu ne demek?
Tam ya da bölümlü protez, çiğneme yükünü dişlerin değil diş etinin ve altındaki kemiğin taşımasına yol açar. Yük birkaç milimetrekarelik bir alanda toplanırsa mukoza önce kızarır, sonra incelir ve yüzeyi açılır. Bu tür bir yara keskin sınırlıdır, protezin belirli bir kenarına ya da çıkıntısına tam olarak uyar ve protez çıkarıldığında ağrı belirgin biçimde azalır.
Ayırt edici ayrıntı yaranın şekli ve seyridir. Basınç yarası tek noktadadır; protezin ilgili bölgesi inceltildikten sonra çoğu zaman on gün içinde kapanır. Damağın protezle örtülen alanını baştan sona kaplayan yaygın kızarıklık ise ayrı bir tablodur, genellikle ağrı yapmaz ve daha çok hijyen ile mantar yönetimini gerektirir.
İki haftada iyileşmeyen bir yara artık protezle açıklanamaz. Bu sürenin sonunda hâlâ duran, kenarları sertleşmiş ya da tabanı kabalaşmış bir yaranın protezden bağımsız olarak değerlendirilmesi gerekir. Protez ayarını tekrar tekrar yaptırmak bu değerlendirmenin yerini tutmaz ve zaman kaybettirebilir.
Protez altında yara birden çok nedenle ortaya çıkabilir; uyumun bozulmasından mukozanın kendi durumuna uzanan bir aralık söz konusudur ve yaranın kaç haftadır durduğu hangi yönde araştırılacağını belirler.
Olası nedenler
Evde ne yapılabilir?
- Yeni bir yara oluştuğunda protezi bir süre çıkarıp mukozayı dinlendirin; muayeneye giderken protezinizi mutlaka yanınızda getirin, basınç noktası ancak protez ağızdayken bulunur.
- Protezin kenarını törpülemeye, ısıtmaya ya da evde astarlamaya çalışmayın; uyum daha çok bozulur ve yeni yaralar açılır.
- Protezi her gece çıkarın, fırçalayıp temiz suda saklayın; gece boyunca takılı kalan protez mukozanın kızarmasını kolaylaştırır.
- Yaranın başladığı tarihi not edin; iki haftayı geçip geçmediği en belirleyici bilgidir.
- Yara iki haftadır kapanmadıysa
- Yaranın kenarı sertleştiyse ya da tabanı kabarıp kalınlaştıysa
- Yara protezin hiç değmediği bir bölgede çıktıysa
- Yanağınız ya da yüzünüz şişti ve ateşiniz çıktıysa
- Yara dokununca kolayca kanıyor ve kanama tekrarlıyorsa
Sık sorulan sorular
- Yeni protez taktım, yara olması normal mi?
- İlk günlerde bir iki basınç noktası sık görülür ve protezin ayarlanmasıyla giderilir. Beklenen şey, ayardan sonra ağrının hızla azalması ve yaranın kapanmasıdır. Aynı noktanın her ayardan sonra yeniden açılması ya da yaranın iki haftayı geçmesi bu seyre uymaz; böyle bir durumda protez dışında bir nedenin araştırılması gerekir.
- Ağrı geçsin diye protezi hiç takmasam olur mu?
- Kısa süre çıkarmak mukozayı dinlendirir, ancak uzun süre takmamak çözüm değildir. Protez günlerce kullanılmazsa hem çiğneme ve konuşma etkilenir hem de mukozadaki ödem gerilediği için protez sonradan farklı oturur. Ayrıca basınç noktası protez ağızdayken belirlendiğinden, muayene öncesinde tamamen bırakmak değerlendirmeyi zorlaştırabilir.
- Ağrı kesici jel sürmek yeterli olur mu?
- Yüzeye sürülen ürünler yakınmayı bir süre azaltabilir ama basıncı ortadan kaldırmaz; yara altta devam eder. Uzun süre kullanılan yüzey ürünleri mukozayı ayrıca tahriş edebilir ve yaranın gerçek seyrini gizleyerek gecikmeye yol açabilir. Kalıcı çözüm, basıncın nereden geldiğinin bulunup protezin düzeltilmesidir.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve kişisel muayenenin yerini tutmaz. Belirtiler birden fazla hastalıkta ortak olabilir; teşhis yalnızca klinik muayene ile konur.