Nedir?
Candida ağızda normalde de bulunan bir mantardır. Bağışıklık, tükürük veya ağız florası dengesi bozulduğunda çoğalır ve yanak içinde, dilde veya damakta beyaz plaklar oluşturur. Bu plaklar silindiğinde altta kızarık, bazen kanayan bir yüzey kalır.
Erişkinde pamukçuk çoğu zaman altta yatan bir durumun işaretidir. Protez kullanımı, kortizonlu inhaler, antibiyotik kürü, ağız kuruluğu ve kontrolsüz diyabet en sık zeminlerdir; tekrarlayan vakalarda bunlar araştırılır.
Belirtiler
Bu belirtilerin hepsinin birden görülmesi gerekmez.
Neden olur?
- 01
Protez kullanımı
Gece çıkarılmayan ve yeterince temizlenmeyen protezin altı mantar için elverişli bir ortamdır.
- 02
Kortizonlu inhaler
Kullanımdan sonra ağzı çalkalamamak yerel bağışıklığı baskılar; bu, önlenebilir bir nedendir.
- 03
Antibiyotik kürü
Bakteri dengesi bozulduğunda mantar boşalan alanı doldurur.
- 04
Ağız kuruluğu ve diyabet
Tükürük azaldığında ve kan şekeri yüksek seyrettiğinde mantar çoğalması kolaylaşır.
Nasıl tedavi edilir?
Tedavi antifungal ilaçla yapılır; ağız içine uygulanan jel veya solüsyon çoğu vakada yeterlidir. Protez kullanılıyorsa protezin de aynı süre boyunca ayrıca dezenfekte edilmesi gerekir, aksi halde tablo tedavi biter bitmez geri döner.
Tekrarlayan vakalarda zemin araştırılır: kan şekeri, ağız kuruluğu, inhaler kullanımı ve beslenme değerlendirilir. Erişkinde ilk kez ortaya çıkan yaygın pamukçuk, altta yatan bir durumun sorgulanmasını gerektirir.
- Yutkunurken ağrı veya yemek borusuna yayılma hissi
- Tedaviye rağmen iki haftada gerilemeyen plaklar
- Silinmeyen, kazınamayan beyaz plaklar
- Ateş veya genel durum bozukluğu
Nasıl önlenir?
- Kortizonlu inhaler kullandıktan sonra ağzınızı suyla çalkalayın
- Protezi gece çıkarın ve her gün ayrıca temizleyin
- Dilinizi günlük temizleyin
- Diyabetiniz varsa kan şekeri kontrolünü ağız sağlığının parçası sayın
Sık sorulan sorular
- Pamukçuk bulaşıcı mıdır?
- Sağlıklı erişkinler arasında olağan koşullarda bulaşıcı kabul edilmez. Bebeklerde emzirme sırasında anne ile bebek arasında geçiş görülebilir.
- Silinmeyen beyaz plak da pamukçuk mudur?
- Hayır. Silinmeyen beyaz plaklar farklı bir başlıktır ve mutlaka değerlendirilmelidir; bekletilmemesi gereken bulgulardandır.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve kişisel muayenenin yerini tutmaz. Belirtiler birden fazla hastalıkta ortak olabilir; teşhis yalnızca klinik muayene ile konur.