Bu ne demek?
Diş tedavisinde kullanılan lokal anestezi, sinirin uyarı iletmesini geçici olarak durdurur. İlaca, doza ve bölgeye göre bu etki çoğunlukla iki ile sekiz saat içinde çözülür; dudakta ve dilde yumuşama en son geri gelen histir. Aynı gün içinde geçmeyen uyuşukluk artık ilacın normal süresiyle açıklanamaz.
Bu belirtiyi diğer uyuşmalardan ayıran şey başlangıcının belli olmasıdır. Uyuşukluğun hangi işlemden sonra başladığı bilinir ve tuttuğu alan, o işlemin yakınından geçen sinirin dağılımına uyar. En sık alt dudak, çene ucu ve alt diş etinde görülür. İğne ucuyla temas, çevredeki kanama ve cerrahi sırasındaki baskı gibi farklı mekanizmalar aynı tabloyu yapabilir; uyuşma yalnızca dilin bir yanındaysa devrede başka bir sinir vardır.
His alanı zaman içinde değişebilir. Uyuşuk bölgenin küçülmesi, karıncalanmanın başlaması ve dokunma hissinin geri gelmeye başlaması izlenen işaretlerdir; ilk haftalardaki değişim çoğu zaman gidişat hakkında fikir verir. Ne kadar sürede ne olacağı kişiye göre değiştiği için baştan söylenemez. Bu yüzden düzenli kontrol ve yazılı kayıt istenir.
Uyuşukluğun kaynağı çoğu zaman işlemin yapıldığı bölgeden geçen bir sinirdir; hangi sinirin ve hangi mekanizmanın devrede olduğu, uyuşan alanın sınırlarından ve yapılan işlemin türünden çıkar.
Olası nedenler
Evde ne yapılabilir?
- Uyuşuk bölgenizi ısırmamaya dikkat edin; dudağın ve yanağın içi farkında olmadan çiğnenip yaralanabilir, sıcak içecekte de yanığı hissetmezsiniz.
- Uyuşuk alanın sınırını haftada bir kâğıda çizip tarih atın; hangi bölgede hissin geri geldiğini sonradan hatırlamak zordur, çizim bunu görünür kılar.
- İşlemi yapan hekime uyuşukluğun ne zaman başladığını ve hangi bölgeyi kapsadığını bildirin; erken kayıt, takibin ve gerekirse ileri değerlendirmenin başlangıç noktasıdır.
- Uyuşuk bölgeye masaj, sıcak uygulama ya da kendi kararınızla takviye kullanarak müdahale etmeyin; bunların yararı gösterilmiş değildir ve değerlendirmeyi geciktirir.
- İşlemin üzerinden 24 saat geçtiği hâlde uyuşukluk hiç azalmadıysa
- Uyuşuk bölgede yanma, elektriklenme ya da dokununca ortaya çıkan ağrı varsa
- Uyuşmayla birlikte o bölgede güç kaybı, ağız kenarında düşme veya göz kapağında kapanmama varsa
- Uyuşan alan zamanla küçülmek yerine genişliyorsa
- Uyuşmaya ateş, artan şişlik ya da ağzı açmakta kısıtlanma eşlik ediyorsa
Sık sorulan sorular
- Anestezinin etkisi normalde ne kadar sürer?
- Kullanılan ilaca, doza ve uygulandığı bölgeye göre değişir; damar büzücü içeren ilaçlarda etki daha uzun sürer. Genel olarak dudak ve dildeki uyuşukluk birkaç saat içinde çözülür ve aynı gün tamamen geçmesi beklenir. Ertesi güne kalan uyuşukluk beklenen tablo değildir ve işlemi yapan hekime bildirilmelidir.
- Bu uyuşukluk geri döner mi?
- Çoğu kişide his zamanla geri gelir, ancak ne kadar sürede ve ne ölçüde geri geleceği baştan söylenemez. Belirleyici olan sinirin ne kadar etkilendiğidir; bu da ancak zaman içindeki değişim izlenerek anlaşılır. Bu yüzden ilk haftalarda düzenli kontrol ve yazılı kayıt istenir, uzayan durumlarda değerlendirme ağız, diş ve çene cerrahisinde sürer.
- Uyuşukluğun iğneden mi işlemden mi olduğu anlaşılır mı?
- Her zaman kesin biçimde ayrılamaz. Uyuşan alanın sınırı, yapılan işlemin türü ve uyuşukluğun başladığı an birlikte değerlendirilir. Enjeksiyonla ilişkili tablolarda uyuşma iğnenin yapıldığı andan itibaren kesintisiz sürer; cerrahiyle ilişkili olanlarda şişlik geriledikçe tablo değişebilir. Bu ayrım çoğu zaman tedaviyi değil, takibin biçimini etkiler.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve kişisel muayenenin yerini tutmaz. Belirtiler birden fazla hastalıkta ortak olabilir; teşhis yalnızca klinik muayene ile konur.