Yetişkinde düşmeyen süt dişi: altından diş gelmiyorsa

Süt dişi neden yerinde kalır

Normalde kalıcı diş sürerken üstündeki süt dişinin kökünü eritir ve süt dişi düşer; bu genellikle 12–14 yaşına kadar tamamlanır. Kalıcı diş hiç oluşmamışsa ya da çene içinde gömülü kalmışsa süt dişinin kökü erimez ve diş yerinde kalabilir. En sık örnekler, altında küçük azı olmayan süt azıları ve kalıcı köpek dişi gömülü olduğu için duran süt köpek dişidir.

Bir ya da birkaç kalıcı dişin hiç oluşmamasına hipodonti denir. Yirmi yaş dişleri sayılmadığında dünya genelinde yaklaşık %6,4 kişide görülür; bu kişilerin büyük çoğunluğunda yalnızca bir ya da iki diş eksiktir. Durum çoğu zaman genetiktir ve ailede tekrarlayabilir.

Altında ne olduğunu röntgen gösterir

Süt dişinin altında kalıcı diş olup olmadığı dışarıdan anlaşılmaz; panoramik röntgen hem bunu hem de süt dişinin kök boyunu gösterir. Kalıcı diş gömülüyse konumu, açısı ve komşu köklere yakınlığı önem kazanır, bazen üç boyutlu tomografi gerekir. Gençlerde gömülü diş cerrahi ve ortodontik tedaviyle (diş teliyle) yerine getirilebilir; yetişkinde bu daha az olasıdır, diş ya izlenir ya da çekilir. Gömülü diş komşu dişlerin köklerini eritebildiği için bu değerlendirme ertelenmemelidir.

Süt dişi ne kadar dayanır

Bunu önceden kesin söylemek mümkün değil. Bazıları zamanında düşer, bazıları yetişkinliğin ileri yıllarına kadar kalır; sağlam kaldıkça 20 yıl ve daha uzun dayanabilir. Altında küçük azı olmayan süt azılarını izleyen çalışmalarda dişlerin yaklaşık %82–89'u 5–13 yıl sonra hâlâ iyi durumdaydı, kök erimesi ya da alçakta kalma çoğunlukla belirgin artmadı. Yirmi yaşından sonra değişimin yavaşladığı bildiriliyor. Yine de çalışmalar az ve kanıt düzeyi düşük. Bu dişlerin en sık kaybedilme nedeni çürüktür.

Kök erimesi ve alçakta kalma

İzlenen iki şey var. Birincisi kök erimesi: süt dişinin kökü yıllar içinde kısalabilir ve diş sallanmaya başlar. İkincisi infraoklüzyon, yani dişin komşularından alçakta kalması. Süt dişi bazen kemiğe kaynaşır (ankiloz); komşu dişler ve çene kemiği büyümeye devam ederken o diş yerinde kaldığı için giderek aşağıda görünür. Hafif durumda fark yaklaşık 1 mm'dir, ağır durumda diş, diş eti hizasına kadar iner.

Alçakta kalan dişin sorunu yalnızca görünüş değildir. Karşı çenedeki diş boşluğa doğru uzayabilir, yandaki dişler üzerine eğilebilir ve ileride yerine konacak diş için gereken yer daralır. O bölgedeki kemik de yeterince gelişmeyebilir.

Korumak mı, çekmek mi

Diş çürüksüz ve sağlamsa, kökünün yarısından azı erimişse ve belirgin şekilde alçakta kalmamışsa, korumak çoğu zaman mantıklıdır. Yerinde durdukça boşluğu korur, çevresindeki kemiği ve diş etini destekler, yerine ne konacağı kararını da ileriye taşır. Alçakta kalan dişin çiğneme yüzü dolgu malzemesiyle ya da kronla yükseltilebilir; bu, karşısındaki dişin uzamasını ve komşuların eğilmesini önlemeye yardımcı olur.

Çekim genellikle diş belirgin biçimde alçakta kaldığında, kökü çok kısalıp diş sallandığında, büyük bir çürük ya da iltihap olduğunda veya ortodontik plan o boşluğu kapatmaya dayandığında konuşulur. Çekimin zamanı da plana göre seçilir, çünkü diş çekildikten sonra o bölgedeki kemik zamanla incelebilir.

Süt dişi kaybedilince

Seçenekler, eksik bir kalıcı dişteki gibidir: implant, köprü, bazen diş teliyle boşluğu kapatmak ya da birden fazla boşluk varsa çıkarılabilir protez. İmplant için büyümenin bitmiş olması ve yeterli kemik gerekir; kalıcı dişin hiç oluşmadığı yerde kemik ince kalabilir ve ek kemik işlemi gerekebilir. Tek diş boşluğunda yapıştırma köprü, komşu dişleri çok az aşındırarak yapılabilir ve ileride implantın önünü kapatmaz. Seçimi boşluğun genişliği, kapanış, kemik ve komşu dişlerin durumu belirler.

Birden çok diş eksikse

Altı ya da daha fazla kalıcı dişin eksik olduğu ağır hipodonti daha seyrektir, ama tedavisi daha uzun ve karmaşıktır. Ağızda birkaç süt dişi kalmış, oluşan dişler küçük ya da sivri, eksik bölgelerde kemik az gelişmiş olabilir. Arka dişlerin çoğu eksikse ya da süt azıları alçakta kalmışsa ısırma yüksekliği azalabilir: dişler kapandığında çeneler olması gerekenden fazla yaklaşır, yeni dişler için dikey yer daralır. O zaman boşlukları tek tek doldurmak yetmez; ortodontist, protez uzmanı (eksik dişleri kron, köprü ve protezle tamamlayan diş hekimi) ve cerrah önce kapanışın yüksekliğini birlikte planlar. Sabit çözümlerin yanında çıkarılabilir protezler de geçici ya da uzun süreli seçenek olarak değerlendirilir.

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve muayene yerine geçmez.